Đưa diễn xướng dân gian vào trường học

VHO - Ngày 22.5, sân trường Tiểu học Võ Thị Sáu (phường Tân Thới Hiệp, TP.HCM) trở nên nhộn nhịp với chương trình “Thanh âm nguồn cội - Thơ ca học đường”.

Chương trình “Thanh âm nguồn cội - Thơ ca học đường” do Phòng Văn hóa Nghệ thuật và Câu lạc bộ Thơ Ca thuộc Trung tâm Văn hóa và Triển lãm TP.HCM phối hợp cùng Câu lạc bộ Em yêu Tiếng Việt của nhà trường tổ chức.

Không gian học đường quen thuộc rộn lên những thanh âm của đàn bầu, đàn nguyệt, những làn điệu dân ca và phần trình diễn của các nghệ nhân dân gian. Chương trình kéo dài khoảng một giờ, mang đến cho học sinh cơ hội tiếp cận trực tiếp với các loại hình diễn xướng truyền thống thông qua trải nghiệm thực tế.

Mở đầu chương trình là phần giao lưu “Kích hoạt cảm xúc - Từ trang sách đến giọng ngâm”. Nghệ nhân ưu tú Thanh Nhàn trình bày câu ca dao quen thuộc: “Công cha như núi Thái Sơn/Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra…” bằng hình thức hát ru truyền thống.

Ngay sau đó, Thạc sĩ Văn hóa Phạm Thái Bình giao lưu cùng học sinh bằng những câu hỏi liên quan đến nội dung câu ca dao. Nhiều học sinh hào hứng tham gia trả lời, chia sẻ suy nghĩ về lòng hiếu thảo và tình cảm gia đình.

Theo đại diện Ban tổ chức, mục tiêu của chương trình không chỉ là giới thiệu thơ ca dân gian mà còn giúp học sinh cảm nhận giá trị văn hóa qua hình thức biểu diễn trực tiếp. Thay vì tiếp cận kiến thức qua sách vở đơn thuần, các em được nghe, nhìn và tham gia tương tác cùng nghệ nhân.

Không khí sân trường tiếp tục sôi nổi khi các tiết mục dân ca ba miền lần lượt được giới thiệu. Mỗi phần trình diễn đều gắn với đặc trưng văn hóa của từng vùng miền, giúp học sinh có thêm hình dung về sự đa dạng trong đời sống nghệ thuật dân gian Việt Nam.

Ở phần giới thiệu dân ca miền Bắc, các nghệ nhân tái hiện không gian quan họ với trang phục truyền thống của liền anh, liền chị. Tiết mục dân ca “Trống cơm” do các nghệ nhân Lệ Thúy, Ngọc Thắng, Hồng Mẫn và Trần Duyên biểu diễn nhận được sự hưởng ứng của đông đảo học sinh.

Nhiều em được mời lên sân khấu hòa giọng cùng nghệ nhân, tạo nên không khí giao lưu gần gũi. Thông qua hình thức này, các em không chỉ xem biểu diễn mà còn trực tiếp tham gia vào hoạt động nghệ thuật dân gian.

Tiếp nối chương trình là phần giới thiệu dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh. Các nghệ nhân Hà Hương Lài, Đức Tương, Thanh Tú và Hoàng Đại trình bày trích đoạn “Một đời vì nghĩa cả”, nội dung ca ngợi nghề giáo và tình cảm dành cho thầy cô.

Theo Ban tổ chức, việc lựa chọn các tiết mục gần gũi với môi trường học đường giúp học sinh dễ tiếp nhận hơn, đồng thời tạo sự kết nối giữa nghệ thuật truyền thống với đời sống hiện đại.

Ở phần cuối chương trình, các em học sinh được thưởng thức đờn ca tài tử Nam Bộ qua tiết mục “Thầy cô đẹp mãi những mùa xuân” theo điệu Vọng kim lang do em Cẩm Yến - thành viên nhỏ tuổi của Câu lạc bộ Đờn ca tài tử thuộc Trung tâm Văn hóa và Triển lãm TP.HCM - biểu diễn.

Sự xuất hiện của một nghệ sĩ nhỏ tuổi tạo nhiều chú ý đối với học sinh. Qua đó, chương trình cho thấy nghệ thuật truyền thống vẫn đang được tiếp nối ở thế hệ trẻ.

Bên cạnh các tiết mục biểu diễn, chương trình còn tổ chức trò chơi tương tác “Âm thanh này của ai?”, giúp học sinh nhận biết các loại nhạc cụ dân tộc thông qua âm thanh đặc trưng. Nhiều em hào hứng tham gia và trả lời đúng tên các nhạc cụ như đàn bầu, đàn nguyệt hay sáo trúc.

Theo đại diện Trung tâm Văn hóa và Triển lãm TP.HCM, chương trình “Thanh âm nguồn cội - Thơ ca học đường” được xây dựng theo hướng đưa nghệ thuật truyền thống đến gần học sinh thông qua trải nghiệm thực tế.

Những năm gần đây, việc đưa di sản văn hóa vào học đường được nhiều đơn vị giáo dục và văn hóa quan tâm triển khai. Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nội dung giáo dục văn hóa truyền thống cũng được khuyến khích lồng ghép thông qua các hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt chuyên đề và giao lưu nghệ thuật.

Việc phối hợp giữa đơn vị văn hóa và nhà trường được xem là một trong những giải pháp nhằm bổ sung nguồn lực cho hoạt động giáo dục văn hóa truyền thống. Thông qua sự tham gia trực tiếp của nghệ nhân, học sinh có điều kiện tiếp cận các loại hình diễn xướng dân gian một cách sinh động hơn.

Theo nhiều giáo viên tham dự chương trình, hình thức giao lưu trực tiếp giúp học sinh dễ tập trung và hứng thú hơn so với việc chỉ tiếp cận kiến thức qua lý thuyết. Các tiết mục được thiết kế ngắn gọn, phù hợp với lứa tuổi tiểu học nên tạo được không khí sôi nổi xuyên suốt chương trình.

Dịp này, nhạc sĩ - nhà thơ Trần Tất Đính, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thơ ca cũng trao tặng nhà trường tập thơ nhạc gồm 30 tác phẩm viết về thiếu nhi.