Chương trình mục tiêu quốc gia về chấn hưng, phát triển văn hóa: Tạo ra sự chuyển biến căn bản, to lớn

VHO- “Chương trình mục tiêu quốc gia về chấn hưng, phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 xây dựng và triển khai thành công sẽ góp phần quan trọng nhất vào việc tạo ra sự chuyển biến căn bản, to lớn trong sự nghiệp phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam trong thời đại mới”.

 Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đoàn Văn Việt chủ trì Hội thảo

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đoàn Văn Việt nhấn mạnh như vậy tại Hội thảo tham vấn ý kiến đối với hồ sơ về nhiệm vụ xây dựng “Chương trình mục tiêu quốc gia về chấn hưng, phát triển văn hoá, xây dựng con người Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045” diễn ra cuối tuần qua. Hội thảo được kết nối trực tuyến đến 63 tỉnh, thành phố trên cả nước. Tại Hội thảo, các ý kiến cơ bản đã thống nhất các nội dung trong Dự thảo Tờ trình Thủ tướng Chính phủ, dự thảo Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư của Chương trình. Khẳng định sự cần thiết và cấp bách nhằm cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam.

Sự cần thiết xây dựng Chương trình

Hoạt động văn hoá ngày càng gắn kết chặt chẽ hơn với các lĩnh vực khác của đời sống xã hội. Tuy nhiên, những thành tựu và tiến bộ đạt được trong lĩnh vực văn hóa còn chưa tương xứng và chưa vững chắc, chưa đủ mạnh để tác động có hiệu quả đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Chủ trì và phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Đoàn Văn Việt cho biết, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã nhấn mạnh định hướng phát triển văn hóa và đất nước ta giai đoạn 2021-2030 là “Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”. Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nêu sáu nhiệm vụ và bốn giải pháp cụ thể để thực hiện thành công mục tiêu “Xây dựng, giữ gìn, chấn hưng và phát triển nền văn hóa của dân tộc, xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Nghị quyết số 572/NQ - UBTVQH15 ngày 18.8.2022 tiếp tục giao cho Chính phủ xây dựng Chương trình hoặc Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2022-2030 trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Ngày 20.10.2022, Hội nghị BCH Trung ương Đảng khóa XIII ban hành Kết luận số 42-KL/TW về kinh tế xã hội năm 2022-2023, trong đó mục 2.7 nêu: “Triển khai Chương trình quốc gia phát triển văn hóa giai đoạn 2022-2030”. Thực hiện nhiệm vụ được Đảng, Quốc hội và Chính phủ giao, Bộ VHTTDL đã xây dựng “Chương trình mục tiêu quốc gia về chấn hưng, phát triển văn hoá, xây dựng con người Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045” nhằm hiện thực hóa quan điểm, định hướng phát triển văn hóa trong các văn kiện của Đảng, Nhà nước và cụ thể hóa các mục tiêu đề ra trong chiến lược phát triển văn hóa, đáp ứng yêu cầu hưởng thụ văn hóa của quần chúng nhân dân.

Thứ trưởng Đoàn Văn Việt nhấn mạnh, thời gian qua, Bộ VHTTDL đã khẩn trương triển khai nhiều công việc nhằm hoàn thiện hồ sơ dự thảo Chương trình. Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà tại buổi làm việc với Bộ VHTTDL và một số Bộ, ngành, chuyên gia văn hóa về “Chương trình tổng thể quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2023-2030”, Bộ VHTTDL đã lấy ý kiến các chuyên gia, Bộ, ngành để xây dựng hồ sơ Chương trình. Để hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ vào cuối tháng 7.2023, Bộ VHTTDL tiếp tục tổ chức Hội thảo tham vấn ý kiến của các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã nghe báo cáo tóm tắt về hồ sơ nhiệm vụ của Chương trình. Theo đó mục tiêu của Chương trình nhằm huy động, tập trung nguồn lực đầu tư, hoàn chỉnh các thể chế để tạo ra bước chuyển biến căn bản và sự phát triển mạnh mẽ, bền vững của sự nghiệp phát triển văn hoá, xây dựng con người Việt Nam, đưa văn hoá thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng. Xây dựng môi trường văn hóa cơ sở lành mạnh. Bảo tồn, tôn tạo và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa. Quảng bá hình ảnh, giá trị, uy tín đất nước, con người Việt Nam ra nước ngoài...

Trong đó, Chương trình tập trung vào các hoạt động thuộc các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật gồm di sản văn hóa, văn hóa cơ sở, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, công nghiệp văn hóa, điện ảnh, thư viện, đào tạo, văn hóa dân tộc, văn hóa đối ngoại, … đồng thời cũng đề ra các giải pháp thực hiện và cơ chế phân bổ nguồn vốn để thực hiện.

 Rất cần nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hoá để hỗ trợ các địa phương trùng tu, tôn tạo các di tích văn hoá. Trong ảnh: Nhà làm việc của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị) tường bị bong tróc, loang lổ, cửa mối mọt hư hại Ảnh: SƠN THÙY

Khẩn trương, tích cực hoàn thiện hồ sơ Chương trình

Để hoàn thiện và sớm triển khai Chương trình, tại Hội thảo đại diện lãnh đạo UBND, Sở VHTTDL các tỉnh, thành phố đã khẳng định sự cần thiết về nhiệm vụ xây dựng Chương trình, đồng thời đóng góp ý kiến, đề xuất bổ sung, điều chỉnh một số nội dung tránh trùng lặp, dàn trải, sắp xếp các nhóm dự án để chương trình có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm nguồn lực thực hiện.

Trong đó tỉnh Hà Giang đề nghị rà soát toàn bộ các chương trình, đề án của Chính phủ về phát triển văn hóa, xây dựng con người VN đang có hiệu lực, từ đó sắp xếp lựa chọn lại nội dung thành phần của Chương trình. Cần xác định rõ nội dung của các nhóm dự án và thứ tự ưu tiên. Đồng thời bổ sung thêm đối tượng tham gia thực hiện Chương trình gồm các thiết chế văn hóa, không gian văn hóa sáng tạo, đội tuyên truyền lưu động, đội chiếu bóng lưu động, các đồn Biên phòng, các cơ sở, điểm vui chơi giải trí dành cho người cao tuổi và trẻ em.

Đại diện tỉnh Lạng Sơn đề xuất chủ trương đầu tư ở Nhóm dự án số 2 là xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh với các trọng tâm là xây dựng đời sống văn hóa, phát triển và quản lý hệ thống hạ tầng, thiết chế và không gian, đề nghị bổ sung bố trí và đầu tư xây dựng thư viện cấp tỉnh tại những nơi chưa có trụ sở thư viện độc lập hoặc trụ sở chưa đảm bảo tiêu chí theo Luật Thư viện. Hiện nay thư viện của nhiều tỉnh trong cả nước, trong đó Lạng Sơn chưa đạt về tiêu chí cơ sở vật chất do xây dựng đã lâu, dân cư xung quanh, vị trí không còn phù hợp, không còn khả năng cải tạo, nâng cấp, mở rộng. Đồng thời trong Dự án về phát triển nguồn nhân lực cần quan tâm đào tạo đến đối tượng là người dân tộc thiểu số.

Tỉnh Thanh Hoá đề nghị cần xem xét điều chỉnh bổ sung các cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp triển khai các dự án cụ thể, hợp lý theo từng dự án. Tỉnh Hải Dương kiến nghị cần quan tâm bố trí nguồn kinh phí trùng tu tôn tạo, bảo tồn các di tích lịch sử và chú trọng số hoá thư viện. Tỉnh Đắk Lắk đề xuất kinh phí chi để thực hiện các nhóm dự án là hơn 2 nghìn tỉ đồng. Còn tỉnh Lâm Đồng đề xuất xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh gắn với “việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”...

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Đỗ Đình Hồng đề nghị bổ sung mỗi thành phố trực thuộc Trung ương có tối thiểu một công trình văn hóa tiêu biểu mang đậm nét giá trị văn hóa của tỉnh/thành phố (nhà hát/ tượng đài/ bảo tàng...). Trong đó, thành phố Hà Nội cần nghiên cứu xây dựng những công trình, thiết chế văn hóa cấp châu lục và quốc tế với trang thiết bị hiện đại có thể trình diễn các loại hình nghệ thuật trong nước và quốc tế, trở thành thương hiệu quốc gia và làm nền tảng phát triển công nghiệp văn hóa. Bên cạnh đó, để phát triển công nghiệp văn hóa cần ưu tiên tạo quỹ khuyến khích các cá nhân, tổ chức có những sản phẩm nghệ thuật, điện ảnh, sáng tạo đạt giải cao, có sức lan tỏa lớn được thế giới công nhận

Khẳng định những ý kiến tham vấn của các địa phương tại Hội thảo là hết sức cần thiết, hữu ích, xuất phát từ tình hình thực tiễn địa phương, Thứ trưởng Đoàn Văn Việt nhấn mạnh, Bộ VHTTDL coi đây là nhiệm vụ chính trị hết sức quan trọng, cần phát huy trí tuệ tập thể để góp phần gìn giữ, xây dựng và phát triển văn hóa trong thời kỳ mới, đưa văn hóa cùng với chính trị, kinh tế, xã hội trở thành bốn trụ cột phát triển của đất nước. Trên cơ sở tổng hợp các ý kiến đóng góp của các Bộ, ngành, địa phương và cùng với các ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, Bộ VHTTDL sẽ tiếp thu, điều chỉnh, bổ sung hoàn thiện hồ sơ Chương trình một cách cụ thể nhất để trình Chính phủ. 

Dự thảo nội dung Chương trình liên quan đến chín nhóm dự án quan trọng: Phát triển nhân cách văn hóa con người Việt Nam; Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh với các trọng tâm là xây dựng đời sống văn hóa, phát triển và quản lý hệ thống thiết chế văn hóa; Nâng cao hiệu quả thông tin tuyên truyền và giáo dục văn hóa; Bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc; Thúc đẩy sự phát triển văn học, nghệ thuật; Phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ trong lĩnh vực văn hóa; Phát triển nguồn nhân lực ngành văn hóa; Hội nhập quốc tế, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.

 

THANH  NGỌC