Cà Mau với bài toán đưa di sản văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển bền vững

VHO - Ngày 26.4, tại Khu lưu niệm nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ và nhạc sĩ Cao Văn Lầu (phường Bạc Liêu), UBND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững.

Đây là một trong những hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2026), Ngày Quốc tế Lao động 1.5 và Tuần lễ Khoa học, Công nghệ - Văn hóa, Du lịch và Cuộc thi Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ I, năm 2026.

Tham dự Hội thảo có lãnh đạo tỉnh; lãnh đạo Sở VHTTDL; đại diện các sở, ban, ngành; UBND các xã, phường; Ban Chấp hành Hiệp hội Du lịch tỉnh; các doanh nghiệp lữ hành, cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch; cùng các chuyên gia, nhà nghiên cứu đến từ TP.HCM và TP. Cần Thơ.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng nhấn mạnh: Trong bối cảnh phát triển hiện nay, di sản văn hóa không chỉ là giá trị của quá khứ cần gìn giữ mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần định hình bản sắc, củng cố nền tảng tinh thần và tạo động lực cho phát triển kinh tế – xã hội.

Quan điểm xuyên suốt là phát triển kinh tế phải gắn với phát triển văn hóa; bảo tồn di sản phải đi đôi với phát huy giá trị, trong đó du lịch là hướng đi hiệu quả để đưa di sản trở thành nguồn lực phát triển.

Hiện tỉnh Cà Mau có 112 di tích được xếp hạng và 8 di sản văn hóa phi vật thể; trong đó Đờn ca tài tử Nam Bộ đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nhiều di sản đặc sắc như nghề gác kèo ong, Lễ hội Nghinh Ông Sông Đốc cùng hệ thống lễ hội, làng nghề và không gian văn hóa rừng – biển đã tạo nên nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển các loại hình du lịch văn hóa, sinh thái và cộng đồng.

Đây là nguồn tư liệu quý giá phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và trưng bày, giới thiệu với công chúng; đồng thời, là nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng để phát triển các loại hình du lịch văn hóa, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, phù hợp với xu hướng du lịch xanh, du lịch trải nghiệm đang ngày càng phát triển mạnh mẽ.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy du lịch di sản của tỉnh Cà Mau vẫn chưa phát huy tương xứng với tiềm năng; sản phẩm còn đơn điệu, liên kết điểm đến thiếu chặt chẽ, hạ tầng và dịch vụ chưa đáp ứng yêu cầu, sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp còn hạn chế.

Từ thực tiễn đó, ông Ngô Vũ Thăng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản; xác định rõ vị trí, vai trò của di sản trong chiến lược phát triển du lịch bền vững của tỉnh.

 Đồng thời, cần nhận diện những giá trị cốt lõi, độc đáo của hệ thống di sản Cà Mau để định vị bản sắc du lịch địa phương; nghiên cứu các mô hình gắn kết giữa bảo tồn và khai thác, chú trọng vai trò của cộng đồng, doanh nghiệp và cơ chế, chính sách huy động nguồn lực.

 Tham luận tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà nghiên cứu cho rằng: Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tỉnh Cà Mau đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tạo nền tảng cho phát triển du lịch gắn với di sản.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít hạn chế, đòi hỏi giải pháp đồng bộ, mang tính chiến lược và đột phá. Việc đánh giá đúng thực trạng là cơ sở quan trọng để đề xuất giải pháp phù hợp, nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát huy di sản gắn với phát triển du lịch bền vững trong giai đoạn tới.

Tiến sĩ Bùi Thị Hoa, Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Nam (Bộ VHTTDL) cho rằng: Để khai thác tiềm năng còn bỏ ngỏ của hệ thống di tích tại Cà Mau và làm nổi bật lên giá trị đặc sắc của di tích, với Cà Mau có lẽ nên chọn những giải pháp quy mô vừa phải, bám dựa vào cộng đồng và cảnh quan tự nhiên, sinh thái - lịch sử, địa lý của vùng địa đầu cực Nam Tổ quốc, chứ không đẩy di tích phát triển thành một sản phẩm đại trà mà phải bảo tồn thích ứng.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Trang, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM nhấn mạnh: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng, việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ bảo tồn văn hóa, mà còn dưới góc độ phát triển nguồn lực.

Để di sản văn hóa phi vật thể thực sự trở thành nguồn lực phát triển bền vững, tỉnh Cà Mau cần tiếp tục chú trọng đầu tư cho công tác kiểm kê, bảo tồn và truyền dạy di sản; phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng; đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ trong bảo tồn và quảng bá di sản...

Phát biểu kết luận Hội thảo, Giám đốc Sở VHTTDL Nguyễn Quốc Thanh cho rằng: Các ý kiến tham luận đã đề xuất những hướng tiếp cận mới, từ việc chuyển đổi tư duy bảo tồn sang phát huy giá trị di sản gắn với sinh kế cộng đồng; xây dựng sản phẩm du lịch có chiều sâu, có câu chuyện; đến việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bảo tồn và quảng bá; cũng như nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực và sự liên kết giữa các chủ thể trong phát triển du lịch bền vững.

Trên cơ sở nội dung đóng góp, tham luận tại hội thảo, Sở VHTTDLtỉnh Cà Mau sẽ tập trung cao nhất cho công tác tổ chức thực hiện, tham mưu UBND tỉnh trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và xây dựng các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững với tinh thần làm việc nghiêm túc, cầu thị, bám sát thực tiễn, từng bước tạo chuyển biến rõ nét trong thời gian tới.

Trước hết, rà soát, lồng ghép các nội dung bảo tồn và phát huy giá trị di sản vào quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch của tỉnh, bảo đảm nguyên tắc hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, lấy bảo tồn làm nền tảng cho phát triển bền vững.

 Cùng với đó, đổi mới hoạt động xúc tiến, quảng bá theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bảo tồn và truyền thông, chủ động xây dựng mạng lưới liên kết với các đơn vị truyền thông... Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một thương hiệu du lịch Cà Mau có bản sắc riêng, đủ sức cạnh tranh và có sức hút lâu dài trên bản đồ du lịch vùng và cả nước.