Trưng bày trang sổ tay 400 năm tuổi hé lộ góc ít biết về danh họa Rubens

VHO - Một trang sổ tay quý hiếm được cho là từng thuộc về danh họa Baroque Peter Paul Rubens vừa được trưng bày tại thành phố Antwerp, quê hương của ông, mang đến cái nhìn hiếm hoi về cuộc sống và con người Rubens thời trẻ ở Rome hơn 400 năm trước.

Hiện vật đặc biệt này gồm một tờ giấy hai mặt, với một mặt là bản phác họa bằng mực nâu và mặt còn lại là bản nháp dang dở của một bức thư. Các chuyên gia cho rằng đây có thể là một trang trong cuốn sổ tay mà Rubens sử dụng khi sống tại Rome đầu thế kỷ XVII.

Theo các giám tuyển của Rubenshuis, phát hiện này giúp hé lộ không chỉ tài năng hội họa mà còn cả khía cạnh ngoại giao và đời sống nội tâm của Rubens trong giai đoạn ông còn là một nghệ sĩ trẻ đang tìm chỗ đứng tại Italia.

Trước khi trở thành một trong những họa sĩ nổi tiếng nhất châu Âu thời Baroque, Rubens từng sống nhiều năm ở Italia. Ông làm họa sĩ cho triều đình Mantua từ năm 1600 đến 1608 và dành phần lớn thời gian để nghiên cứu nghệ thuật Phục hưng, đồng thời sao chép các tác phẩm ông nhìn thấy trong các nhà thờ và cung điện tại Rome.

Mặt trước của tờ giấy là bản phác họa nhanh ba người đàn ông mặc trang phục cổ điển, được cho là các tông đồ. Những nét vẽ bằng mực nâu khá phóng khoáng, phía trên còn có vài nét thử bút lông ngỗng.

Các chuyên gia cho biết ba nhân vật này chưa từng xuất hiện trong bất kỳ tác phẩm nào đã biết của Rubens. Vì vậy, không rõ đây là hình ảnh ông tự tưởng tượng hay được phác lại từ một tác phẩm nghệ thuật nào đó ở Rome.

Điều khiến giới nghiên cứu chú ý hơn cả nằm ở mặt sau của tờ giấy: Bản nháp chưa hoàn chỉnh của một bức thư gửi họa sĩ Italia Cristoforo Roncalli vào tháng 9.1607.

Khi ấy, Rubens mới khoảng 30 tuổi. Trong thư, ông thay mặt nữ công tước Eleonora de’ Medici hỏi Roncalli về tiến độ hoàn thành một bức tranh được đặt cho nhà nguyện riêng của bà.

Theo An Van Camp, giám tuyển của Rubenshuis, bản nháp cho thấy Rubens đã rất cẩn trọng trong việc lựa chọn từ ngữ và giọng điệu. Ông cố gắng vừa giữ phép lịch sự với người họa sĩ lớn tuổi hơn, vừa khéo léo nhắc rằng thời gian không còn nhiều.

“Bức thư cho thấy một khía cạnh khác của Rubens, không chỉ là một họa sĩ mà còn là một nhà ngoại giao đầy triển vọng”, bà nói.

Nhiều đoạn trong thư bị gạch xóa và sửa lại, cho thấy ông đã cân nhắc kỹ lưỡng trước khi gửi đi.

Đối với giới nghiên cứu nghệ thuật, tờ giấy hai mặt này đặc biệt quý giá bởi hiện còn rất ít bản vẽ và thư từ của Rubens lưu giữ tại Bỉ.

Trong nhiều thế kỷ, các tác phẩm của ông bị phân tán khắp châu Âu. Nhiều bức tranh được đưa tới Madrid và Vienna trong thời kỳ Bỉ nằm dưới sự kiểm soát của các triều đại Tây Ban Nha và Áo. Các bản vẽ của Rubens sau đó cũng được giới sưu tập Anh và Pháp săn đón mạnh mẽ trong thế kỷ XVIII và XIX.

Hiện vật vừa được Quỹ Vua Baudouin mua lại cho Bỉ với giá 110.000 euro từ một nhà sưu tập tư nhân người Mỹ, nhằm phục vụ trưng bày công cộng.

Theo đại diện quỹ, giá trị của hiện vật không chỉ nằm ở độ hiếm mà còn ở khả năng giúp công chúng hiểu rõ hơn về con người Rubens.

Tờ giấy hiện được trưng bày trong triển lãm tương tác tại Rubenshuis và dự kiến sẽ được đưa về ngôi nhà cũ của Rubens tại Antwerp sau khi công trình này hoàn tất cải tạo vào năm 2030.