Bức tranh mua bằng “linh cảm” là tác phẩm hai lớp của danh họa Rubens

VHO - Bức tranh vô danh mua từ “linh cảm” của người sưu tầm vừa được xác định là tác phẩm chồng lớp của danh họa Peter Paul Rubens, qua đó hé lộ một phát hiện đáng chú ý trong lĩnh vực nghiên cứu hội họa cổ điển.

Theo Guardian, một bức tranh từng được mua tại cuộc đấu giá trực tuyến với mức giá khiêm tốn, dựa phần lớn vào “linh cảm” của người sưu tầm, mới đây được xác định nhiều khả năng là một tác phẩm nghiên cứu đặc biệt của danh họa Peter Paul Rubens, trong đó ẩn chứa hai hình tượng chồng lên nhau.

Thoạt nhìn, tác phẩm gợi lên chân dung một người đàn ông lớn tuổi, hói đầu, râu rậm và ánh mắt nặng trĩu. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ hơn, các đường nét ấy lại hé lộ một hình ảnh khác: một phụ nữ trẻ với mái tóc dài bồng bềnh, búi tóc tết ẩn dưới lớp râu của người mẫu nam.

Đối với nhà buôn tranh người Bỉ Klaas Muller, câu hỏi nhân vật nào là “thật” không quan trọng bằng việc tác phẩm này mang dấu ấn rõ nét của Rubens.

Ba năm trước, ông Muller đã mua bức tranh tại một cuộc đấu giá trực tuyến từ một nhà đấu giá ít tên tuổi ở Bắc Âu. Khi đó, tác phẩm được giới thiệu đơn giản là một bản phác thảo trên giấy, không đề niên đại, của một họa sĩ vô danh thuộc “trường phái Flemish”.

Mức giá chưa tới 100.000 euro được xem là khá thấp so với mặt bằng thị trường hiện nay, khi các bản nghiên cứu của danh họa Peter Paul Rubens thường được giao dịch ở mức khoảng 600.000 đến hơn 1 triệu euro.

Ông Muller thừa nhận đây là một quyết định mang tính “đánh cược”. “Tôi không chắc đó có phải là tranh của Rubens hay không, nhưng phong cách thì rất giống. Tôi có cả một thư viện sách về ông ấy và thường xem vào hầu hết các buổi tối, gần như là một sự ám ảnh,” ông chia sẻ.

Sự tự tin của Muller tăng lên khi bức tranh được giao đến nhà. Dù bề mặt phủ đầy bụi bẩn, lớp vec-ni cũ đã giúp bảo vệ tác phẩm, để lộ chất lượng hội họa mà ông đánh giá là “rất cao”.

Tuy nhiên, chỉ đến khi bức tranh được nhà sử học nghệ thuật Ben van Beneden, cựu Giám đốc Bảo tàng Rubens, nghiên cứu trong nhiều tháng đã củng cố khả năng tác phẩm thuộc về Rubens.

“Tôi cho rằng điều đó rất có khả năng. Đây không phải là một bức tranh được tạo ra để bán mà mang tính thực hành, tư liệu. Tuy nhiên, kỹ thuật thể hiện thì xuất sắc, rất sống động”, ông van Beneden nhận định.

Hình tượng người đàn ông lớn tuổi trong bức tranh từng xuất hiện nhiều lần trong các tác phẩm nổi tiếng của Rubens. Báo De Standaard của Bỉ nhận xét rằng nhân vật này “hiện diện khắp nơi và đa dạng vai trò” trong sáng tác của Rubens.

Trong tác phẩm Sự dựng thập tự giá tại Nhà thờ Antwerp, ông được khắc họa là Thánh Amandus; ở Sự tôn thờ của các nhà thông thái tại Bảo tàng Prado, ông là Vua Melchior khoác áo choàng đỏ; còn trong Tiền cống nạp tại Legion of Honour, ông xuất hiện như một người Pha-ri-si lén quan sát từ phía sau Chúa Giê-su.

Theo ông Muller, hình ảnh người phụ nữ ẩn dưới lớp râu nhiều khả năng được vẽ trước. Thay vì chủ ý tạo ra một ảo ảnh thị giác, danh họa Rubens có thể đã tái sử dụng giấy của một bản vẽ cũ và chồng thêm hình tượng mới lên trên.

Hiện bức tranh đang được treo tại nhà riêng của Muller và dự kiến sẽ ra mắt công chúng tại hội chợ nghệ thuật Brafa ở Brussels vào ngày 25.1.

Ngay cả khi chỉ là một bản phác thảo, ông Muller cho rằng tác phẩm này xứng đáng được công chúng biết đến rộng rãi hơn, đồng thời bày tỏ hy vọng một bảo tàng sẽ đồng ý tiếp nhận và trưng bày dài hạn.