Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế toàn cầu, Tổng thống Trump nói gì?

VHO - Ngày 20.2, Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết cho rằng Tổng thống Mỹ đã vi phạm luật liên bang khi đơn phương áp đặt các mức thuế quan quy mô lớn trên toàn cầu. Tổng thống Donald Trump đã có phản ứng đầu tiên.

Với tỉ lệ 6 phiếu thuận và 3 phiếu chống, Tòa án Tối cao Mỹ kết luận rằng các biện pháp thuế quan đã vượt quá thẩm quyền theo luật định.

“Tổng thống tự cho mình một quyền đơn phương áp đặt thuế quan không giới hạn về mức độ, thời hạn và phạm vi. Xét đến phạm vi, lịch sử và bối cảnh hiến pháp của thẩm quyền được khẳng định đó, Tổng thống phải chứng minh có sự ủy quyền từ Quốc hội mới được phép thực thi điều này”, Chánh án John Roberts viết.

Đa số thẩm phán của toà này khẳng định Hiến pháp Mỹ trao cho Quốc hội quyền đánh thuế. “Những người lập hiến không trao bất kỳ phần nào của quyền đánh thuế cho nhánh Hành pháp”, Chánh án John Roberts khẳng định.

 Theo phán quyết của Tòa tối cao, cơ sở quyền khẩn cấp mà Tổng thống Trump tìm cách viện dẫn là “không đủ căn cứ”.

Toà án Tối cao là cơ quan mà Tổng thống Donald Trump từng góp phần định hình, với việc bổ nhiệm 3 thẩm phán bảo thủ từ nhiệm kỳ đầu tổng thống đầu tiên.

Trong giai đoạn đầu khi lần thứ hai giữ cương vị Tổng thống Mỹ, ông Trump đã ban hành sắc lệnh hành pháp ban đầu áp thuế cơ bản 10% đối với hàng hóa từ hầu hết các quốc gia giao dịch với Mỹ.

Một số quốc gia bị áp mức thuế cao hơn, tùy thuộc vào mức độ thâm hụt thương mại của Mỹ với nước đó. Đáng chú ý, hàng hóa từ các nước như Trung Quốc bị đánh thuế lên đến 145%, mặc dù sau đó đã giảm xuống.

Chính quyền Tổng thống Trump đã tìm cách áp đặt thuế quan diện rộng bằng cách viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA). Luật này cho phép Tổng thống Mỹ áp các biện pháp trừng phạt kinh tế cần thiết trong trường hợp khẩn cấp để ứng phó với "các mối đe dọa bất thường và đặc biệt".

Trước đó, Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) tại Manhattan và Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực Washington cũng đã ra phán quyết cho rằng các mức thuế nhập khẩu mà ông Trump áp dụng dựa trên IEEPA là bất hợp pháp.

Kể từ sau khi trở lại Nhà Trắng vào đầu năm 2025, thuế quan đã trở thành công cụ trung tâm trong chính sách kinh tế và đối ngoại của ông Trump.

Theo số liệu thống kê liên bang, tính đến tháng 12.2025, Bộ Tài chính Mỹ đã thu hơn 133 tỉ USD từ các loại thuế nhập khẩu mà Tổng thống Trump áp đặt theo đạo luật về quyền lực khẩn cấp. Mức thuế trong thập kỷ tới ước tính lên tới khoảng 3.000 tỉ USD.

Tuy nhiên, Quyết định ngày 20.2 của Toà án tối cao Mỹ không đề cập vấn đề liệu các công ty có được hoàn trả hàng tỉ đô la tiền thuế đã nộp hay không.

Nhiều doanh nghiệp, trong đó có chuỗi siêu thị Costco, đã nộp đơn lên các toà án cấp dưới để yêu cầu hoàn tiền.

Trong cuộc họp báo diễn ra sau đó, Tổng thống Trump cho biết Tòa án Tối cao nói ông không thể áp đặt một số mức thuế theo cách trước đây, nhưng vẫn có thể áp dụng các biện pháp cấm vận, hạn chế hoặc thậm chí ngăn chặn hoàn toàn hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia nếu muốn.

Ông cho rằng việc sử dụng thuế quan vốn đã là một chính sách ôn hòa và trong thời gian tới có thể sẽ phải cân nhắc các biện pháp mạnh tay hơn. Trước đó, ông cũng gọi phán quyết này là “đáng xấu hổ” và cho biết mình có phương án dự phòng.

Tổng thống Trump cho biết ông lên kế hoạch ký các sắc lệnh mới để áp dụng mức thuế “10% trên diện rộng” nhằm đối phó với phán quyết của Tòa án Tối cao. Ông nói Tòa án mất 2 tháng để ra phán quyết nhưng không hề đề cập việc có phải hoàn trả số tiền thuế quan đã thu hay không. Ông khẳng định sẽ không làm gì cả, ai muốn hoàn tiền thì tự đi hỏi Tòa án Tối cao.

Trong khi những người phản đối thuế quan đang ăn mừng, nhiều nghị sĩ và dân biểu Quốc hội vẫn tiếp tục ủng hộ chính sách của Tổng thống Trump.

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson ca ngợi chính sách thuế và cho biết Quốc hội cùng chính quyền sẽ “xác định hướng đi tốt nhất trong những tuần tới” để phản ứng với phán quyết.

Thượng nghị sĩ Bernie Moreno kêu gọi Đảng Cộng hòa sử dụng thủ tục hòa giải ngân sách để thông qua luật khôi phục thuế quan chỉ với đa số đơn giản, tương tự cách họ từng thông qua “dự luật to và đẹp” của Tổng thống Trump.

Tổ chức Business Roundtable, đại diện cho nhiều CEO hàng đầu, cho rằng chính quyền Trump nên điều chỉnh lại cách tiếp cận với thuế quan, tập trung vào các biện pháp có mục tiêu nhằm xử lý hành vi thương mại không công bằng và các vấn đề an ninh quốc gia, thay vì áp dụng trên diện rộng.

Thực tế, thuế quan gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều doanh nghiệp nhưng cũng giúp bảo vệ một số ngành, vì vậy vẫn nhận được sự ủng hộ từ một bộ phận giới kinh doanh.

Ngân hàng Goldman Sachs nhận định phán quyết này sẽ không chấm dứt hoàn toàn thuế quan và cho rằng chính quyền Tổng thống Trump sẽ sử dụng các khung pháp lý thay thế. Điều này báo hiệu một giai đoạn biến động mạnh sắp tới.

Thị trường ban đầu phản ứng tích cực. Ngay sau khi có thông tin về phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, các chỉ số trên thị trường chứng khoán Mỹ đều đi lên, trong đó DJIA tăng 0,42% lên hơn 49.600 điểm, S&P 500 tăng 0,52% lên khoảng 6.895 điểm, Nasdaq Composite tăng 0,68%.