Thế giới kêu gọi Mỹ – Iran nối lại đàm phán, lo ngại xung đột lan rộng

VHO - Các nhà lãnh đạo và tổ chức quốc tế đồng loạt kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng và quay trở lại bàn đàm phán sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng, làm dấy lên lo ngại xung đột lan rộng tại Trung Đông.

Làn sóng kêu gọi hòa bình và quay trở lại bàn đàm phán gia tăng khi các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel vào Iran làm dấy lên lo ngại bạo lực có thể lan rộng trong khu vực và căng thẳng tiếp tục leo thang. Iran tuyên bố sẽ giáng những đòn “tàn khốc” sau vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei.

Một vụ nổ lớn làm rung chuyển thủ đô Tehran vào sáng 1.3, khi quân đội Israel tuyên bố đang nhắm mục tiêu vào “trung tâm” thành phố, sau khi khẳng định đã mở đường tiến vào Tehran một ngày trước đó. Trong khi đó, Iran tiếp tục chiến dịch trả đũa. Qatar, Kuwait và Bahrain cho biết đã đánh chặn một loạt tên lửa.

Oman, quốc gia đóng vai trò trung gian giữa Tehran và Washington trong các cuộc đàm phán hạt nhân gần đây, cho biết một tàu chở dầu tại eo biển Hormuz chiến lược đã bị tấn công. Cảng Duqm của nước này, nơi Hải quân Mỹ sử dụng làm trung tâm hậu cần và có khả năng tiếp nhận tàu sân bay, cũng trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.

Sự qua đời của ông Khamenei, trong bối cảnh chưa có người kế nhiệm được chỉ định, có khả năng đẩy tương lai chính trị của Iran vào tình trạng bất ổn và làm gia tăng lo ngại về một cuộc xung đột rộng lớn hơn.

Các nhà ngoại giao từ 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu đã tổ chức họp khẩn vào ngày 1.3 để thảo luận về tình hình Iran và các bước đi tiếp theo. Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cũng đã họp vào cuối ngày 28.2.

Kêu gọi nối lại đàm phán

Trong phiên họp Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hôm 28.2, Tổng thư ký Liên hợp quốc cùng nhiều quốc gia kêu gọi chấm dứt các cuộc tấn công và quay lại bàn đàm phán nhằm ngăn chặn xung đột lan rộng trong và ngoài khu vực.

Tổng thư ký António Guterres nhấn mạnh cần làm mọi cách để ngăn chặn leo thang. Ông cảnh báo: “Nếu không, điều đó sẽ dẫn tới một cuộc xung đột rộng lớn hơn với những hậu quả nghiêm trọng đối với thường dân và sự ổn định khu vực.”

Ông Guterres cho rằng các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã vi phạm luật pháp quốc tế, bao gồm Hiến chương Liên hợp quốc. Đồng thời, ông cũng lên án các cuộc tấn công trả đũa của Iran vì vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Bahrain, Iraq, Jordan, Kuwait, Qatar, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Phiên họp Hội đồng Bảo an diễn ra trong không khí căng thẳng khi đại sứ Mỹ và Iran liên tục đưa ra những cảnh báo và phản bác trực tiếp lẫn nhau.

Lời kêu gọi giảm leo thang xung đột

Những lời kêu gọi giảm leo thang tiếp tục được đưa ra từ Trung Đông và châu Âu.

“Hãy tỉnh táo lại… và đối xử với các nước láng giềng một cách lý trí và có trách nhiệm trước khi vòng xoáy cô lập và leo thang lan rộng”, Anwar Gargash, cố vấn của Tổng thống Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nói hôm 1.3, hướng tới Chính quyền thần quyền Iran.

Trong những năm gần đây, UAE đã tìm cách hạ nhiệt căng thẳng với Iran, bất chấp sự nghi ngờ kéo dài giữa hai nước.

Liên đoàn Ả Rập gồm 22 quốc gia gọi các cuộc tấn công của Iran là “sự vi phạm trắng trợn chủ quyền của các quốc gia ủng hộ hòa bình và nỗ lực vì sự ổn định”. Tổ chức này từ lâu đã chỉ trích cả Israel và Iran về những hành động mà họ cho là có nguy cơ gây bất ổn khu vực.

“Điều cần thiết là chiến tranh không được lan rộng hơn nữa”, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, tuyên bố khi công bố cuộc họp khẩn của khối.

Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng kêu gọi Mỹ và Iran nối lại đàm phán trong một tuyên bố chung hôm 28.2, khẳng định ủng hộ một giải pháp thông qua đối thoại. Ba quốc gia này đã dẫn đầu các nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran.

“Chúng tôi lên án mạnh mẽ nhất các cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia trong khu vực. Iran phải kiềm chế các hành động quân sự bừa bãi. Cuối cùng, người dân Iran phải được phép tự quyết định tương lai của mình”, tuyên bố nêu rõ.