Tết Nguyên đán trên khắp Trung Quốc: Hành trình qua các miền văn hóa

VHO - Từ những cánh đồng hoa được hỗ trợ bởi công nghệ đến những vương quốc băng giá, và từ các truyền thống di sản văn hóa phi vật thể như múa lân đến Lễ hội đèn lồng Tự Cống, Tết Nguyên đán tại Trung Quốc mở ra như một hành trình xuyên suốt các vùng khí hậu và không gian văn hóa.

Trên bờ phía đông hồ Điện Trì, tại Đô Nam, Côn Minh, tỉnh Vân Nam (Tây Nam Trung Quốc), khoảng 2 triệu bông hoa tươi thuộc hơn 100 chủng loại đồng loạt khoe sắc, phủ kín các nhà kính và khu trưng bày ngoài trời bằng những gam màu đỏ, vàng, tím, trắng đan xen. Không khí nơi đây ngập tràn hương lan, ly và cẩm chướng – những loài hoa được ưa chuộng trong dịp Tết với ý nghĩa cát tường, sung túc.

Tại trung tâm chợ hoa Đô Nam – được mệnh danh là “thủ đô hoa của châu Á” – hoạt động giao dịch diễn ra liên tục gần như không ngừng nghỉ. Xe nâng di chuyển giữa những dãy thùng hàng xếp cao, công nhân phân loại, bó hoa và đóng gói theo đơn đặt hàng trong nước lẫn xuất khẩu.

Hoa từ đây được vận chuyển bằng đường bộ, đường sắt và hàng không đến khắp Trung Quốc và hơn 50 quốc gia, trở thành một phần không thể thiếu trong không gian Tết của nhiều gia đình.

Theo số liệu công bố, có thời điểm lượng giao dịch vượt 30 triệu cành mỗi ngày, tương đương hơn 340 bông hoa được bán ra mỗi giây – cho thấy vai trò đặc biệt của Đô Nam trong chuỗi cung ứng hoa dịp đầu năm.

Hàng nghìn dặm về phía bắc, khung cảnh đổi khác hoàn toàn. Tại Công viên Băng Tuyết Cáp Nhĩ Tân ở tỉnh Hắc Long Giang (Đông Bắc Trung Quốc), những khối băng khổng lồ được cắt gọt thành lâu đài, tháp cao và cổng vòm tinh xảo. Ban đêm, ánh đèn LED đổi màu khiến toàn bộ công trình phát sáng trong sắc xanh, tím và hồng, phản chiếu trên nền tuyết trắng dày đặc.

Công viên chủ đề băng tuyết lần thứ 27 được quy hoạch với ba trục cảnh quan chính, khu diễu hành, sân khấu biểu diễn ngoài trời và một công trình kiến trúc mái vòm rộng 5.000 m². Công nghệ chiếu sáng thông minh và các thiết bị tương tác tích hợp trí tuệ nhân tạo tạo nên trải nghiệm đa tầng, nơi du khách không chỉ chiêm ngưỡng mà còn có thể tham gia vào không gian trình diễn băng giá.

Ngoài công viên chính, Triển lãm Tuyết Đảo Mặt Trời rộng 1.500.000 m² cùng các hoạt động trên sông Songhua đóng băng tiếp tục kéo dài không khí lễ hội mùa đông, với hàng trăm tác phẩm điêu khắc tuyết và nhiều hoạt động giải trí ngoài trời.

Trong khi miền đông bắc khoác sắc trắng lạnh giá, miền Nam Trung Quốc lại rộn ràng tiếng trống lân. Tại Quảng Đông, Xing Shi – hay “sư tử thức tỉnh” – là tên gọi của điệu múa lân miền Nam, vốn có nguồn gốc từ điệu múa cung đình hơn 1.000 năm trước. Những đầu lân làm từ khung tre, phủ vải lụa và trang trí cầu kỳ với lông, gương và họa tiết truyền thống, chuyển động linh hoạt theo từng nhịp trống.

Vào dịp Tết, các đoàn lân thường đến thăm nhà dân và cơ sở kinh doanh để thực hiện nghi thức cầu may, xua đuổi điều không lành. Ở một số nơi, nghi thức “chấm mắt” – điểm nhãn cho đầu lân – được tổ chức trang trọng, tượng trưng cho việc đánh thức linh hồn linh vật trước khi biểu diễn.

Tại thành phố Tự Cống, tỉnh Tứ Xuyên (Tây Nam Trung Quốc), Lễ hội đèn lồng khủng long quốc tế lần thứ 32 biến không gian đô thị thành biển ánh sáng với hơn 200 tổ hợp đèn quy mô lớn. Những thiết kế kết hợp hình tượng khủng long tiền sử – gắn với di sản cổ sinh vật học địa phương – cùng các nhân vật trong thần thoại và “Kinh Sơn Hải”, tạo nên không gian vừa cổ xưa vừa giàu tính thị giác.

Nghệ thuật đèn lồng Tự Cống có nguồn gốc từ thời Đường và Tống (618–1279), khi nơi đây là trung tâm sản xuất muối thịnh vượng. Qua nhiều thế kỷ, nghề thủ công này phát triển thành hình thức nghệ thuật tinh xảo, kết hợp cắt giấy, vẽ, thêu và điêu khắc.

Hiện nay, truyền thống này được công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể quốc gia và được làm mới thông qua công nghệ chiếu sáng tiết kiệm năng lượng, vật liệu thân thiện môi trường.

Ông Bu Xiting, nhà nghiên cứu tại Trường Quản lý Công nghiệp Văn hóa thuộc Đại học Truyền thông Trung Quốc, nhận định với Global Times rằng phong tục Tết Nguyên đán ở Trung Quốc rất đa dạng, phản ánh sự khác biệt về địa lý, lịch sử và tập quán địa phương. Tuy nhiên, bất chấp khác biệt vùng miền, các nghi lễ đều hướng đến những giá trị chung: đoàn tụ gia đình, chúc phúc và gửi gắm hy vọng cho một năm mới tốt đẹp hơn.

Ở các vùng nông nghiệp phía bắc và trung bộ, Tết gắn với nghi lễ thờ cúng tổ tiên, sum họp gia đình và các nghề thủ công truyền thống địa phương. Tại miền nam và tây nam, các loại hình nghệ thuật dân gian như múa lân, lễ hội đèn lồng trở thành biểu tượng của niềm vui và lời cầu chúc.

Dù hình thức thể hiện khác nhau, Tết Nguyên đán trên khắp Trung Quốc vẫn chung một mạch giá trị: lòng biết ơn, sự đổi mới và khát vọng về một cuộc sống an hòa, sung túc. Sự đa dạng ấy không chỉ làm phong phú thêm diện mạo lễ hội mà còn cho thấy sức sống bền bỉ của truyền thống trong đời sống đương đại.