Thích nghi có điều kiện

VHO - Khảo sát mới nhất của Gallup cho thấy, một thực tế không còn mới nhưng ngày càng rõ nét, trí tuệ nhân tạo (AI) đang nhanh chóng trở thành công cụ quen thuộc tại nơi làm việc, song sự hoài nghi của người lao động Mỹ vẫn chưa hề biến mất thậm chí còn gia tăng.

Nếu nhìn vào các con số, xu hướng này khá rõ ràng. Khoảng 30% nhân viên cho biết họ sử dụng AI thường xuyên, trong khi 20% khác chỉ dùng ở mức thỉnh thoảng. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là gần 50% lực lượng lao động gần như không sử dụng AI, dù nhiều người trong số họ đang làm việc tại các tổ chức đã triển khai công nghệ này. Nói cách khác, việc có AI và dùng AI vẫn là hai câu chuyện khác nhau.

Ở chiều tích cực, AI đang chứng minh giá trị rõ rệt về năng suất. Trong số những người làm việc tại các công ty đã áp dụng AI, khoảng 2/3 cho rằng công nghệ này mang lại tác động tích cực đến hiệu quả công việc.

Tỷ lệ này còn cao hơn ở nhóm quản lý, khoảng 70% lãnh đạo sử dụng AI tin rằng nó giúp họ làm việc hiệu quả hơn, so với chỉ hơn 50% ở cấp nhân viên. Điều này không khó hiểu, AI đặc biệt phù hợp với các công việc mang tính tổng hợp, ra quyết định hoặc xử lý khối lượng thông tin lớn.

Tuy nhiên, bức tranh không chỉ có màu sáng. Ngay cả khi thừa nhận lợi ích, nhiều người lao động vẫn giữ khoảng cách với AI. Theo khảo sát, 46% những người không sử dụng AI cho biết, họ đơn giản là thích cách làm việc hiện tại. Khoảng 40% khác nêu ra các lý do sâu hơn đó là lo ngại về quyền riêng tư dữ liệu, vấn đề đạo đức, hoặc không tin AI thực sự hữu ích cho công việc của họ. Thậm chí 25% đã thử và kết luận rằng AI không mang lại giá trị như kỳ vọng.

Những con số này cho thấy rào cản lớn nhất của AI không phải công nghệ, mà là niềm tin. Cùng với việc AI lan rộng, nỗi lo mất việc cũng tăng, 18% lao động Mỹ cho rằng họ có thể bị thay thế trong 5 năm tới (tăng từ 15%), và lên tới 23% ở các công ty đã triển khai AI.

Rõ ràng, người lao động không hoàn toàn chống đối AI. Thay vào đó, họ tiếp cận một cách chọn lọc, dùng AI cho các tác vụ lặp lại để tiết kiệm thời gian, nhưng vẫn giữ những phần việc cốt lõi cho con người. Đây không phải là sự từ chối công nghệ, mà là một dạng “thích nghi có điều kiện”.

Với doanh nghiệp, bài toán không chỉ là triển khai công cụ. Khi gần một nửa nhân viên vẫn chưa sử dụng, lợi ích của AI rõ ràng chưa được khai thác trọn vẹn. Nếu không giải quyết mối lo ngại về độ tin cậy, minh bạch dữ liệu và vai trò của AI, khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế sẽ còn kéo dài.

Có thể khẳng định, AI đang tiến rất nhanh, nhưng con người thì vẫn thận trọng. Và chính sự thận trọng đó sẽ quyết định AI trở thành trợ lý đắc lực hay chỉ là một công cụ mạnh nhưng chưa được tin dùng.