Văn học thiếu nhi cần những tiếng nói mới từ người viết trẻ

VHO - Ngày 7.5, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng phối hợp cùng Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức tọa đàm với chủ đề “Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ”.

Tại sự kiện, các chuyên gia nghiên cứu và tác giả trẻ đã cùng nhau trao đổi về thực trạng, cơ hội, thách thức của văn học thiếu nhi trong đời sống đương đại.

Trong bối cảnh thị trường xuất bản dành cho thiếu nhi ngày càng phát triển sôi động, nhiều dòng sách mới liên tục xuất hiện, từ truyện tranh, sách kỹ năng đến các tác phẩm văn học dành cho tuổi nhỏ. Không chỉ được đầu tư về nội dung, nhiều ấn phẩm còn chú trọng hình thức thể hiện với minh họa bắt mắt, thiết kế hiện đại nhằm tiếp cận độc giả trẻ.

Cùng với sự phát triển của thị trường là sự xuất hiện ngày càng đông đảo của đội ngũ sáng tác cho thiếu nhi ở nhiều độ tuổi khác nhau. Các tác giả mang đến nhiều phong cách đa dạng, từ những câu chuyện giàu tính giáo dục, những trang văn giàu cảm xúc đến các tác phẩm phản ánh gần gũi đời sống của trẻ em hôm nay. Điều đó giúp độc giả nhỏ tuổi có thêm nhiều lựa chọn đọc phong phú.

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng Vũ Thị Quỳnh Liên cho biết, trong gần 70 năm xây dựng và phát triển, văn học thiếu nhi luôn là một trong những mảng đề tài được Nhà xuất bản Kim Đồng quan tâm và nuôi dưỡng.

Theo bà Vũ Thị Quỳnh Liên, cùng với sự vận động của đời sống hiện đại, văn học thiếu nhi cần những tiếng nói mới, phản ánh tâm tư, suy nghĩ và khát vọng của trẻ em hôm nay. Việc phát hiện, bồi dưỡng các cây bút trẻ vì thế trở thành yêu cầu quan trọng đối với sự phát triển của lĩnh vực này.

Bà cho rằng Giải thưởng Văn học Kim Đồng có ý nghĩa lớn trong việc xây dựng đội ngũ sáng tác cho thiếu nhi. Thông qua giải thưởng, nhiều tác giả chuyên và không chuyên đã mạnh dạn gửi gắm những sáng tác mới đến bạn đọc nhỏ tuổi.

“Thông qua giải thưởng, Nhà xuất bản Kim Đồng mong muốn phát hiện thêm các cây bút có tiềm năng, cổ vũ những tìm tòi nghệ thuật mới và tạo điều kiện để các bản thảo chất lượng có cơ hội được xuất bản, đến với đông đảo bạn đọc”, bà Vũ Thị Quỳnh Liên chia sẻ.

Cũng theo bà Vũ Thị Quỳnh Liên, tọa đàm lần này được tổ chức với mong muốn tạo thêm không gian đối thoại giữa các chuyên gia, người viết trẻ và độc giả, từ đó góp thêm những góc nhìn đa chiều cho sáng tác văn học thiếu nhi trong thời gian tới.

Tại tọa đàm, Tiến sỹ Trịnh Đặng Nguyên Hương, Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, nhận định văn học thiếu nhi hiện nay đang có nhiều chuyển động đáng chú ý, cả trong cách tiếp cận đề tài, hình thức thể hiện lẫn chiều sâu cảm xúc.

Theo bà, dù xã hội thay đổi nhanh chóng, văn học thiếu nhi vẫn giữ được những giá trị cốt lõi như sự hồn nhiên, lòng tin và khả năng chữa lành tinh thần. Đây không chỉ là dòng văn học dành riêng cho trẻ em mà còn là nơi người lớn có thể tìm lại những giá trị trong trẻo của đời sống.

Tiến sỹ Trịnh Đặng Nguyên Hương cho rằng văn học thiếu nhi là một “địa chỉ kép”, nơi cả trẻ em và người lớn đều có thể tìm thấy sự đồng cảm.

Qua nhiều tác phẩm kinh điển, có thể thấy đây là không gian lưu giữ và trao truyền các giá trị văn hóa, tinh thần từ thế hệ trước đến thế hệ sau một cách tự nhiên.

Nhiều ý kiến tại tọa đàm cũng cho rằng văn học thiếu nhi vẫn có vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần và đóng vai trò quan trọng trong việc bồi đắp giá trị văn hóa dân tộc.

Tuy nhiên, lĩnh vực này đang đối mặt với nhiều thách thức như sự cạnh tranh mạnh mẽ của các phương tiện giải trí kỹ thuật số, sự thiếu hụt đội ngũ sáng tác chuyên sâu cũng như tâm lý xem nhẹ văn học thiếu nhi.

Để phát triển lĩnh vực này, các đại biểu cho rằng cần có những chính sách cụ thể nhằm thúc đẩy môi trường sáng tác và tiếp nhận tác phẩm.

Đồng thời, các tác giả cũng cần đổi mới nội dung, hình thức kể chuyện để tạo ra những tác phẩm gần gũi hơn với đời sống hiện đại, từ đó khơi dậy tình yêu đọc sách ở trẻ em.

Bên cạnh vai trò của người viết và nhà xuất bản, gia đình, nhà trường và xã hội cũng được xem là những nhân tố quan trọng trong việc hình thành thói quen đọc sách cho trẻ.

Việc thấu hiểu đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi sẽ giúp người lớn đồng hành và khuyến khích trẻ tiếp cận văn học một cách tự nhiên hơn.

Cũng trong ngày 7.5, Nhà xuất bản Kim Đồng phát động Cuộc thi Chuyển thể Truyện tranh Kính vạn hoa, lấy cảm hứng từ bộ truyện nổi tiếng của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh.

Cuộc thi dành cho các tác giả hoặc nhóm tác giả chuyên và không chuyên là công dân Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc trong hoặc ngoài nước.

Tác phẩm dự thi là truyện tranh tối thiểu 10 trang, được chuyển thể từ một trích đoạn hoặc một tập bất kỳ trong bộ truyện Kính vạn hoa.

Thời gian nhận tác phẩm kéo dài từ ngày 7.5 đến hết ngày 31.10. Kết quả cuộc thi dự kiến được công bố vào tháng 12.2026.