Tìm lớp kế cận từ một sân chơi nghề

VHO - Tối qua 17.5, tại TP.HCM, Cuộc thi Tài năng Diễn viên Cải lương toàn quốc năm 2026 chính thức khai mạc, quy tụ 36 nghệ sĩ, diễn viên đến từ 12 đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp trong cả nước.

Giữa không gian sân khấu đậm hơi thở phương Nam, cuộc thi mở ra một điểm hẹn nghề nghiệp quan trọng, nơi những giọng ca, vai diễn trẻ có cơ hội bước lên sân khấu lớn, cọ xát, thử sức và bộc lộ tình yêu với bộ môn nghệ thuật truyền thống giàu bản sắc này.

Cuộc thi do Bộ VHTTDL giao Cục Nghệ thuật biểu diễn chủ trì, phối hợp với Sở VHTT TP.HCM, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam và các đơn vị liên quan tổ chức. Được duy trì định kỳ 3 năm một lần, đây là sân chơi nghề nghiệp có ý nghĩa trong việc phát hiện, tôn vinh tài năng trẻ, đồng thời giúp các đơn vị nghệ thuật tìm kiếm lực lượng kế cận cho sân khấu cải lương. Trong bối cảnh hoạt động biểu diễn đang chuyển động mạnh mẽ, cuộc thi càng cho thấy nhu cầu cấp thiết của việc bồi dưỡng nhân lực trẻ, giữ mạch truyền nghề và tiếp thêm sức sống cho sân khấu truyền thống.

Đợi chờ những gương mặt mới

Từ sân chơi Tài năng Diễn viên Cải lương toàn quốc, các đoàn nghệ thuật được gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm dàn dựng, biểu diễn, từ đó góp phần nâng cao chất lượng hoạt động sân khấu phục vụ công chúng. Với cải lương, một loại hình nghệ thuật vừa giàu truyền thống vừa luôn cần hơi thở mới, những cuộc thi như thế có ý nghĩa đặc biệt trong việc giữ nghề, truyền nghề và làm mới lực lượng biểu diễn.

Chia sẻ với Văn Hóa, ông Trần Hướng Dương, Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn cho biết, cuộc thi năm nay có nhiều điểm mới trong quy chế, được xây dựng theo hướng chặt chẽ, chuyên nghiệp hơn. BTC hướng tới việc bảo đảm đúng tiêu chí của một cuộc thi nghề nghiệp dành cho diễn viên cải lương chuyên nghiệp, từ điều kiện tham gia, tiêu chí chấm giải đến yêu cầu về chất lượng tiết mục dự thi.

“Với sự chuẩn bị chu đáo của BTC, chúng tôi kỳ vọng sẽ tìm ra thêm những tài năng mới cho cải lương Việt Nam. Điều quan trọng là các thí sinh thi diễn hết mình, vượt lên mục tiêu giải thưởng để thể hiện năng lực nghề nghiệp và tình yêu với sân khấu truyền thống”, ông Trần Hướng Dương nói.

Để chuẩn bị cho cuộc thi, Sở VHTT TP.HCM đã phối hợp với Cục Nghệ thuật biểu diễn rà soát toàn bộ công tác tổ chức, cơ sở vật chất, âm thanh, ánh sáng và điều kiện hậu cần phục vụ các đoàn nghệ thuật.

NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM cho biết, thành phố mong muốn tạo điều kiện tốt nhất để các thí sinh có những đêm thi thuận lợi, thăng hoa trên sân khấu. Song song với công tác chuyên môn, hoạt động truyền thông sẽ đồng hành xuyên suốt, góp phần lan tỏa sức hút của cải lương đến công chúng, nhất là khán giả trẻ.

“TP.HCM đang nỗ lực xây dựng hồ sơ đề nghị ghi danh nghệ thuật cải lương là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Những hoạt động nghề nghiệp như thế này sẽ góp phần bổ sung thêm dữ liệu thực tiễn phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị cải lương trong đời sống đương đại”, NSND Thanh Thúy chia sẻ.

Từ góc độ đơn vị đăng cai nhiều hoạt động nghề nghiệp của cải lương phía Nam, NSƯT Phan Quốc Kiệt, Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang cho biết, các thí sinh của đơn vị đã nỗ lực tập luyện, chuẩn bị kỹ lưỡng cho cuộc thi năm nay. Nhà hát tập trung hỗ trợ tối đa từ khâu dàn dựng, cơ sở vật chất đến hậu cần để nghệ sĩ yên tâm dự thi. “Chúng tôi kỳ vọng các thí sinh sẽ thể hiện trọn vẹn năng lực, sở trường và tinh thần cống hiến trên sân khấu, qua đó mang đến những phần thi chất lượng cho người mộ điệu”, NSƯT Phan Quốc Kiệt bày tỏ.

Từ cuộc thi đến câu chuyện giữ mạch cải lương

Theo quy chế, cuộc thi dành cho diễn viên cải lương hoạt động chuyên nghiệp, là công dân Việt Nam từ đủ 18 đến 40 tuổi, đã tốt nghiệp THPT và đáp ứng các điều kiện về đào tạo hoặc thành tích nghề nghiệp theo quy định. Thí sinh phải được đào tạo chuyên ngành diễn viên cải lương từ trình độ trung cấp chuyên nghiệp trở lên, có thời gian hoạt động tại các đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp có tư cách pháp nhân từ 24 tháng trở lên; hoặc từng đạt giải nhất, nhì, HCV, HCB, giải A, giải B tại các liên hoan do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức dành cho nghệ sĩ cải lương, đồng thời tham gia biểu diễn tại các đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp có tư cách pháp nhân từ 24 tháng trở lên.

Đối với các đơn vị nghệ thuật cử thí sinh tham gia, BTC yêu cầu phải có tối thiểu 36 tháng hoạt động liên tục trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn cải lương; hằng năm dàn dựng ít nhất một chương trình, vở diễn mới được cơ quan có thẩm quyền cho phép biểu diễn và thực hiện tối thiểu 72 suất diễn trong vòng 36 tháng.

Một điểm đáng chú ý là nghệ sĩ đã được phong danh hiệu từ Nghệ sĩ Ưu tú trở lên không tham gia cuộc thi. Thí sinh cũng không được diễn, thi lại các trích đoạn, tiểu phẩm mà bản thân từng đoạt giải trong các cuộc thi Tài năng diễn viên cải lương do Bộ VHTTDL tổ chức.

Theo thể lệ, mỗi thí sinh tham gia một tiểu phẩm hoặc trích đoạn thời lượng không quá 25 phút. Trường hợp hai diễn viên cùng tham gia một phần thi, thời lượng tối đa là 35 phút. BTC khuyến khích những tiểu phẩm, trích đoạn có tìm tòi trong dàn dựng, sáng tạo trong phong cách biểu diễn, nhưng vẫn giữ tinh thần và các yếu tố cốt lõi của cải lương truyền thống.

Chương trình khai mạc do Trung tâm Nghệ thuật Thành phố phối hợp với Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang thực hiện, gồm nhiều tiết mục nghệ thuật đặc sắc, mang đậm dấu ấn nghề. Sau lễ khai mạc, phần thi chính thức diễn ra từ ngày 18 đến 21.5 tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, phường Bến Thành, với hai suất diễn mỗi ngày vào lúc 9h và 19h30. Các buổi diễn thi phục vụ khán giả miễn phí. Lễ bế mạc, tổng kết và trao giải diễn ra tối 23.5.

Tại lễ khai mạc, BTC đã công bố Hội đồng Giám khảo gồm: NSND Trần Ngọc Giàu, Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM, Chủ tịch Hội đồng; NSND Hoàng Quỳnh Mai, Ủy viên BCH Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam; NSND Nguyễn Ngọc Quế Trân; NSƯT Lê Nguyên Đạt, Bí thư Đảng ủy Trường ĐH Sân khấu Điện ảnh TP.HCM, Ủy viên BCH Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam và NSƯT Võ Minh Lâm.

Việc cuộc thi trở lại TP.HCM, địa phương có đời sống cải lương sôi động, tập trung nhiều đoàn hát, sân khấu xã hội hóa và lực lượng nghệ sĩ trẻ đang hoạt động nghề nghiệp, được kỳ vọng sẽ tạo nên không khí văn hóa sôi động và giàu sức sống. Đây cũng là môi trường thuận lợi để các diễn viên trẻ có thêm cơ hội cọ xát, giao lưu và tiếp cận đông đảo công chúng yêu cải lương.

Đáng chú ý, cuộc thi diễn ra trong thời điểm Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 80-NQ/ TW, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam. Khi văn hóa được xác định là “nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và trụ cột” của phát triển bền vững, một sự kiện nghệ thuật biểu diễn quy mô toàn quốc như Cuộc thi Tài năng Diễn viên Cải lương toàn quốc 2026 càng thêm ý nghĩa.

Từ sân khấu hôm nay, câu chuyện bảo tồn và phát huy nghệ thuật truyền thống không còn dừng ở khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa bằng những sân chơi nghề nghiệp, nơi các tài năng trẻ được phát hiện, rèn luyện và tiếp nối mạch sống của cải lương trong đời sống đương đại.