“Phù thuỷ nhạc phim”​ Phùng Tiến Minh thử sức với vai trò mới

VHO - NSƯT Phùng Tiến Minh được khán giả mệnh danh “phù thủy nhạc phim”, khi sở hữu 40 ca khúc ghi dấu trong nhiều bộ phim truyền hình. Thế nhưng, khi sự nghiệp đã có vị trí riêng, anh lại chọn rẽ sang hướng mới: Thành lập Sân khấu Kịch huyền ảo, tự mình bước vào “cuộc chơi” sân khấu tư nhân với mong muốn tạo ra không gian sáng tạo cho những người yêu sân khấu.

Dựng một sân khấu, làm các tác phẩm chất lượng

NSƯT Phùng Tiến Minh tâm sự: “Hồi trước, khi còn là nghệ sĩ biểu diễn tại Nhà hát Kịch Hà Nội, thỉnh thoảng tham gia diễn xuất trong các bộ phim truyền hình, vì chưa phải sao hạng A nên thu nhập khá chật vật…

May mắn đến với tôi khi có thêm công việc sáng tác nhạc phim. Dù chỉ là “tay ngang” nhưng lại được khán giả biết đến rộng rãi, quan trọng hơn, công việc này tạo thêm nguồn thu nhập để tôi tiếp tục theo đuổi nghề. Thế nhưng, phía sau tất cả, “sân khấu kịch nói” mới là niềm đam mê tôi luôn muốn trở về”.

Sau hơn 20 năm làm nghề, NSƯT Phùng Tiến Minh quyết định trở về với niềm đam mê ấy bằng việc “thử” xây dựng một sân khấu của riêng mình, với mong muốn tạo ra những tác phẩm có chất lượng và không gian để những nghệ sĩ yêu nghề được làm nghề nghiêm túc.

Anh thừa nhận, chẳng ai biết trước sân khấu của mình sẽ đi được đến đâu. Nhưng mỗi lối rẽ đều có lý do và anh chọn cứ làm, cứ đi, để được sống với điều mình thực sự yêu thích; đồng thời có cơ hội gặp gỡ, cộng tác với những người cùng tình yêu sân khấu, biết đâu tìm được những người bạn mới, trở thành những tri âm, tri kỉ của mình.

Anh tâm sự: “Điều tôi thích ở sân khấu là cảm giác chân thật. Đây là loại hình nghệ thuật tổng hợp, nơi khán giả ngồi trực tiếp trong khán phòng, chứng kiến nghệ sĩ diễn xuất, hát, múa ngay trước mắt mình. Dù cùng một vở diễn, cùng một ê-kíp nhưng không đêm diễn nào giống đêm nào.

Cảm xúc của nghệ sĩ mỗi đêm một khác, nên khán giả cũng có những cảm nhận khác nhau, dù vẫn là một vở diễn. Đó chính là điều thú vị của sân khấu”.

Tên gọi “Sân khấu Kịch huyền ảo” cũng phần nào thể hiện màu sắc nghệ thuật mà NSƯT Tiến Minh muốn theo đuổi.

“Huyền ảo” không phải sự xa rời hiện thực, mà là cách nhìn hiện thực giàu liên tưởng, có chất lãng mạn và sức gợi. Sân khấu bắt đầu từ những câu chuyện rất thật, những chuyển động nhỏ trong tâm lý con người, rồi từ đó chạm tới những khao khát, ước mơ và điều mỗi người âm thầm kiếm tìm.

Một câu chuyện quen thuộc, một nhân vật đời thường, qua cách kể mới có thể mở ra những tầng cảm xúc và suy ngẫm khác, từ đó, tôn vinh vẻ đẹp tâm hồn, trí tuệ và chiều sâu văn hóa của con người Việt Nam được hun đúc qua bề dày lịch sử dân tộc.

Tại Sân khấu Kịch huyền ảo, vở diễn đầu tiên “Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương ngoại truyện” cũng là nơi NSƯT Phùng Tiến Minh đặt dấu ấn cá nhân khi đảm nhận vai trò tác giả kịch bản và phụ trách âm nhạc. Anh viết nhạc riêng cho từng nhân vật, từng trạng thái cảm xúc, để âm nhạc trở thành một phần của mạch kể trên sân khấu.

Anh muốn những câu chuyện quen thuộc được nhìn từ góc độ mới, hấp dẫn và gần gũi hơn; cái thật vẫn là chất liệu, nhưng phía sau cái thật ấy cần mở ra những suy ngẫm về con người.

Với NSƯT Phùng Tiến Minh, làm nghệ thuật cần thái độ nghiêm túc với nghề. Anh chia sẻ: “Làm nghệ thuật phải cầu toàn và quyết liệt. Đã làm thì phải làm đến tận cùng, phải cố gắng tạo ra những sản phẩm có chất lượng và được công chúng đón nhận.

Giá trị của một tác phẩm trước hết nằm ở sự nghiêm túc của người làm nghề, ở cách nghệ sĩ tôn trọng xã hội, con người và những giá trị đẹp đẽ. Khán giả có quyền cảm nhận, đánh giá theo cách riêng; còn người nghệ sĩ cần đủ nhạy cảm để lường trước những phản ứng, những vấn đề có thể nảy sinh khi tác phẩm đến với công chúng”.

Thực tế, số suất diễn chưa nhiều, song lượng khán giả và tốc độ bán vé đang cho thấy những tín hiệu đáng khích lệ.

Anh kể: “Có những khán giả xem đến ba lần, rồi vẫn đặt vé các suất tiếp theo. Thậm chí, có bạn trẻ xem xong còn xin số điện thoại để gọi trao đổi, chia sẻ cảm nhận về nhân vật và câu chuyện trên sân khấu… Tôi thấy vui mừng vì những gì mình làm được khán giả đón nhận.

Đó cũng là tín hiệu cho thấy sân khấu vẫn có khán giả. Vấn đề là người làm nghề phải tạo ra những tác phẩm đủ sức thuyết phục, để người xem muốn đến và quay trở lại”.

Nhiều khó khăn… nhưng vẫn cứ làm

Từ một nghệ sĩ bước sang vai trò vận hành sân khấu tư nhân, NSƯT Phùng Tiến Minh cũng nhìn thấy những bài toán rất cụ thể. Sân khấu Kịch huyền ảo hiện chưa có địa điểm riêng, từ không gian tập luyện, dàn dựng đến nơi biểu diễn đều phải linh hoạt tìm và thuê theo từng chương trình.

Bên cạnh đó, mỗi vở diễn còn kéo theo hệ thống sân khấu, đạo cụ, phục trang, thiết bị... cần được lưu giữ và bảo quản. Có những thứ đã đầu tư cho một vở nhưng chưa có kho riêng, việc cất giữ vì thế cũng trở thành bài toán trong quá trình vận hành.

Tuy nhiên, khi được hỏi có khi nào thấy nản trước những khó khăn ấy, anh chỉ cười và nói: “Đã chọn làm sân khấu thì những thiếu thốn, chật vật trong giai đoạn đầu là điều phải đối diện và tìm cách vượt qua.Khó thì chắc chắn là có khó, nhưng tôi vẫn cứ làm”.

Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa ngày càng được chú trọng, anh hướng tới cách vận hành chuyên nghiệp, phân định rõ từng khâu để mỗi người được làm đúng sở trường, thay vì một người ôm quá nhiều việc. Anh chỉ phụ trách phần nghệ thuật, từ lựa chọn tác phẩm, đạo diễn đến nghệ sĩ phù hợp với định hướng của sân khấu; phần kinh doanh do một người khác đảm nhiệm.

Theo NSƯT Phùng Tiến Minh, phân vai rõ ràng cũng là cách để một sân khấu tư nhân vận hành bài bản hơn, dành nhiều tâm sức cho chất lượng nghệ thuật và xây dựng những tác phẩm có bản sắc riêng.

Đặc biệt, anh cũng luôn đau đáu về đời sống của nghệ sĩ. Hiện tại, các nghệ sĩ ở Sân khấu Kịch huyền ảo đến với nhau chủ yếu vì tình yêu nghề, nhưng để phát triển bền vững, tình yêu nghề cần đi cùng một cơ chế thù lao tương xứng.

NSƯT Phùng Tiến Minh cho biết, anh cố gắng trả cát-xê cao hơn mặt bằng chung cho nghệ sĩ tham gia sân khấu của mình.

“Nghệ sĩ bỏ ra rất nhiều công sức cho mỗi buổi diễn. Có những vai diễn kéo dài 2 - 3 tiếng đồng hồ, chưa kể thời gian tập luyện, chuẩn bị trước đó, nhưng thù lao đôi khi chỉ vài trăm nghìn đồng… Ăn một bát phở rồi hết rồi”, anh tâm sự.

NSƯT Phùng Tiến Minh cũng bày tỏ sự phấn khởi trước việc văn hóa, nghệ thuật và đội ngũ nghệ sĩ ngày càng nhận được sự quan tâm từ Đảng, Nhà nước.

Theo anh, Nghị quyết 80 - NQ/TW của Bộ Chính trị về Phát triển Văn hoá Việt Nam và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về Phát triển Văn hóa Việt Nam là nguồn động lực để nghệ sĩ yên tâm sáng tạo, đầu tư nghiêm túc hơn cho nghề và tạo ra những tác phẩm có chất lượng.

Đặc biệt, Nghị quyết 28/2026/QH16 đã đưa ra nhiều cơ chế ưu đãi, nhằm thu hút nguồn lực xã hội đầu tư cho văn hóa. Trong đó, ưu đãi thuế đối với hoạt động đầu tư trong lĩnh vực văn hóa đã tạo thêm động lực cho khu vực doanh nghiệp tư nhân như sân khấu của anh tham gia sâu hơn vào đời sống nghệ thuật.