NSND Trung Hiếu đưa cuộc giằng co “tình nghĩa - lẽ phải” lên sân khấu

VHO - Nhà hát Kịch Hà Nội vừa ra mắt vở “Dây mơ rễ má”, đặt con người vào những giằng co giữa tình nghĩa, lẽ phải và lợi ích cá nhân. Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, NSND Trịnh Thúy Mùi đánh giá cao sự trọn vẹn của tác phẩm, ở 3 yếu tố: kịch bản, đạo diễn và diễn viên.

Khi sợi dây tình nghĩa “trói buộc” lẽ phải

Vở kịch Dây mơ rễ má (tác giả kịch bản: Xuân Đức, đạo diễn: NSND Trung Hiếu) khai thác vấn đề quen thuộc nhưng luôn hiện hữu trong đời sống: những mối quan hệ chằng chịt giữa người với người. 

Tình thân, tình bạn, thầy trò, ân nghĩa… vốn được vun đắp từ sự gắn bó, lòng biết ơn và tình cảm chân thành. Nhưng khi những mối quan hệ ấy bị đặt sai chỗ, bị lợi dụng để bao che cho sai trái và đổi lấy lợi ích cá nhân, chính “sợi dây tình nghĩa” lại có thể trở thành nút thắt đẩy con người xa dần khỏi những giá trị đúng đắn.

Vở diễn đặt nhân vật vào những lựa chọn đầy giằng co: giữ trọn nghĩa tình hay đứng về phía lẽ phải; bảo vệ người mình mang ơn hay bảo vệ sự thật; giữ một mối quan hệ hay giữ lấy nguyên tắc của chính mình...  Qua đó, gợi ra câu hỏi về ranh giới giữa tình nghĩa và sự dung túng, giữa lòng biết ơn và việc lợi dụng tình cảm để mưu cầu lợi ích.

Từ câu chuyện sân khấu, tác phẩm còn mở rộng đến những trăn trở của đời sống hiện đại.

Giữa guồng quay của danh tiếng, tiền bạc và địa vị, con người đôi khi mải miết theo đuổi một định nghĩa về thành công mà quên mất những giá trị gần gũi nhất: một bữa cơm gia đình, những năm tháng được ở bên cha mẹ, hành trình đồng hành cùng con cái hay sự gắn bó với người bạn đời. 

Dây mơ rễ má không dừng ở câu chuyện đúng - sai của các nhân vật, mà đặt người xem trước một sự tự vấn: điều gì thực sự đáng để giữ lại khi những giá trị tưởng như quan trọng nhất của cuộc đời bị đặt lên bàn cân?

Đáng chú ý, vở diễn đưa nghệ thuật hát Xẩm vào cấu trúc sân khấu như một chất liệu văn hóa gắn với tư tưởng của tác phẩm. Những câu hát, âm hưởng và giá trị nhân văn của Xẩm trở thành một “sợi dây” kết nối con người với những giá trị thiện lành, đồng thời tạo thêm lớp nghĩa cho câu chuyện về tình nghĩa, cám dỗ và sự lựa chọn. 

Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, NSND Thúy Mùi đánh giá cao sự đồng đều của tác phẩm ở 3 yếu tố quan trọng: kịch bản, đạo diễn và diễn viên. 

Theo NSND Thúy Mùi, dấu ấn của đạo diễn, NSND Trung Hiếu thể hiện rõ qua cách tổ chức không gian và xử lý các mảng miếng sân khấu. Từ những sợi dây chun xuất hiện xuyên suốt, tạo nên một không gian rối rắm, chằng chịt, đến cách chúng được sử dụng trong từng lớp diễn, đạo cụ tối giản nhưng mang tính biểu tượng đã góp phần chuyển tải tư tưởng của tác phẩm.

Nếu dàn dựng tạo nên phần “khung” cho tác phẩm, diễn viên là yếu tố làm nên sức sống của vở diễn. Điều khiến NSND Thúy Mùi bất ngờ là phần lớn ê-kíp gồm những gương mặt còn khá mới, nhưng lại cho thấy sự chắc nghề và khả năng làm chủ sân khấu.

Trong đó, Tiến Lộc trong vai Hùng để lại ấn tượng đặc biệt. NSND Thúy Mùi đánh giá, nam diễn viên có lối diễn ăn khớp với nhịp điệu dàn dựng, tạo được sức hút cho nhân vật. 

NSƯT Thiện Tùng vai Hồng Phúc, cũng cho thấy sự biến hóa khi rời khỏi những vai chính diện quen thuộc để hóa thân thành một vụ trưởng đầy tham vọng, thể hiện rõ sắc thái của một nhân vật phản diện.

Bên cạnh đó, diễn viên trẻ Tố Uyên trong vai Rista. NSND Thúy Mùi nhận xét, nữ diễn viên tạo được hình ảnh đa chiều cho nhân vật, vừa mang màu sắc phương Tây, vừa giữ được nét gần gũi với sân khấu Việt Nam.

Trao “đất diễn” cho nghệ sĩ trẻ

Một trong những chiến lược trọng tâm của Nhà hát Kịch Hà Nội là bồi dưỡng, trao cơ hội để các diễn viên trẻ được thử sức và từng bước trưởng thành qua những vai diễn có chiều sâu.

Đây cũng là lý do Dây mơ rễ má quy tụ nhiều gương mặt trẻ, trong đó có những diễn viên mới rời ghế nhà trường chỉ vài tháng.

Việc lựa chọn lớp diễn viên trẻ cho vở diễn là chủ ý của Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, đạo diễn NSND Trung Hiếu.

Theo ông, một nhà hát muốn phát triển cần có sự tiếp nối giữa các thế hệ. Những nghệ sĩ đi trước truyền lại nền tảng nghề nghiệp, kinh nghiệm và bản lĩnh sân khấu; trong khi sức trẻ mang đến nguồn năng lượng mới, những cách tiếp cận mới với tác phẩm và công chúng.

Bởi vậy, trong Dây mơ rễ má, một số diễn viên trẻ được giao những vai tương đối “nặng”, có vai trò xuyên suốt trong câu chuyện thay vì chỉ đảm nhận những phần diễn nhỏ. 

NSND Trung Hiếu cho rằng, việc được “thử lửa” từ sớm là cách để người trẻ trưởng thành trong nghề. Khi đứng trước những vai diễn đòi hỏi khả năng làm chủ tâm lý, ngôn ngữ và không gian sân khấu, diễn viên buộc phải lao động nghiêm túc, vượt qua giới hạn của chính mình.

Cũng theo NSND Trung Hiếu, sau 67 năm hình thành và phát triển, Nhà hát bước vào giai đoạn chuyển mình với hai hướng song hành: tiếp tục gìn giữ nền tảng truyền thống và mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao trong sáng tạo, biểu diễn.

Trong định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô, Nhà hát dự kiến ra mắt vở lịch sử Huyền tích Hồ Gươm vào tháng 10, kết hợp nghệ thuật biểu diễn với công nghệ AI cùng hệ thống âm thanh, ánh sáng hiện đại.

Sang năm, một dự án kịch xiếc mang màu sắc dân gian cũng đang được ấp ủ, hướng tới biểu diễn thường kỳ hằng tuần để phục vụ công chúng.