Khám phá nhà lưu niệm nhà văn Tô Hoài giữa lòng Hà Nội

VHO - Ẩn mình trong con ngõ nhỏ trên ngõ Đoàn Nhữ Hài (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), nhà lưu niệm nhà văn Tô Hoài trở thành một điểm đến mới dành cho những người yêu văn chương.

Không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật và tư liệu, không gian này được xây dựng với mong muốn đưa công chúng đến gần hơn với cuộc đời, sự nghiệp và những giá trị văn chương mà tác giả Dế Mèn phiêu lưu ký đã để lại cho nền văn học Việt Nam.

Nhiều năm qua, các tác phẩm của Tô Hoài vẫn được tái bản, giảng dạy trong nhà trường và tiếp tục đồng hành cùng nhiều thế hệ độc giả. Tuy nhiên, ngoài những trang sách quen thuộc, không phải ai cũng có cơ hội hiểu rõ về hành trình sáng tác, đời sống thường nhật hay thế giới tinh thần của nhà văn.

Chính vì vậy, gia đình cố nhà văn Tô Hoài đã dành nhiều năm sưu tầm, hệ thống hóa tư liệu, hiện vật để hình thành nên một không gian lưu niệm mang tính kết nối giữa văn học và công chúng.

Theo chia sẻ của nhà báo Nguyễn Phương Vũ (con trai cố nhà văn Tô Hoài), ý tưởng xây dựng nhà lưu niệm đã được gia đình ấp ủ từ khoảng 10 năm trước.

Điều hướng tới không chỉ là bảo quản các kỷ vật của nhà văn mà còn tạo ra một địa chỉ văn hóa nơi độc giả có thể tìm hiểu sâu hơn về con người đứng sau những tác phẩm đã trở thành một phần ký ức của nhiều thế hệ.

Nhà lưu niệm hiện được bố trí trong không gian khoảng 100m² với 3 tầng trưng bày và sinh hoạt văn hóa.

Ngay từ tầng 1, thay vì chỉ đơn thuần là khu vực tham quan, nơi đây được thiết kế là không gian giao lưu cộng đồng với khu thưởng trà, cà phê và các hoạt động văn hóa nghệ thuật.

Những buổi đọc sách, tọa đàm, workshop, chương trình âm nhạc quy mô nhỏ... được tổ chức thường xuyên, góp phần tạo nên môi trường gặp gỡ giữa độc giả và những người yêu văn chương.

Tầng 2 đưa người xem bước vào thế giới đời thường của nhà văn Tô Hoài thông qua hệ thống hiện vật được lưu giữ cẩn thận. Đó là những vật dụng quen thuộc từng gắn bó với ông trong cuộc sống hằng ngày như: đồng hồ, đài phát thanh, quần áo, mũ, dép, bộ ấm trà, các tập bản thảo...

Những đồ vật ấy mang đến cảm giác gần gũi, giúp công chúng hình dung rõ hơn về cuộc sống của một nhà văn nổi tiếng nhưng luôn giữ phong cách sống giản dị và khiêm nhường.

Bên cạnh các kỷ vật cá nhân, khu trưng bày còn giới thiệu nhiều hình ảnh tư liệu quý giá ghi lại những cuộc gặp gỡ của Tô Hoài với các tên tuổi lớn của văn học, nghệ thuật Việt Nam.

Khác với tầng 2 tập trung vào các hiện vật đời thường, tầng 3 mang đến cảm giác gần gũi như bước vào không gian riêng của nhà văn Tô Hoài.

Nơi đây lưu giữ góc làm việc và nghỉ ngơi quen thuộc của ông với nhiều vật dụng cá nhân gắn bó trong những năm tháng sáng tác. Bên cạnh đó là tủ sách trưng bày các tác phẩm tiêu biểu của nhà văn, giúp người xem có cái nhìn toàn diện hơn về hành trình lao động nghệ thuật kéo dài nhiều thập kỷ.

Không gian được giữ theo hướng giản dị, ấm cúng, gợi cảm giác về một nơi từng chứng kiến sự ra đời của nhiều trang viết đã đi vào đời sống văn học Việt Nam.

Trong bối cảnh nhiều không gian văn hóa đang nỗ lực tìm cách tiếp cận công chúng, đặc biệt là giới trẻ, mô hình nhà lưu niệm kết hợp sinh hoạt văn hóa cộng đồng được xem là hướng đi phù hợp. Thay vì để văn chương tồn tại như những ký ức xa xôi trên giá sách, không gian này góp phần đưa các giá trị văn học trở lại với đời sống.

Theo kế hoạch, trong thời gian tới, nhà lưu niệm sẽ tiếp tục được hoàn thiện với các phòng trưng bày chuyên đề. 6 không gian mang chủ đề: Dế Mèn và thiếu nhi; A Phủ và miền núi; Hà Nội; hồi ký; kỷ vật và bản thảo; nơi nhà văn làm việc và nghỉ ngơi.

Khi những hạng mục này hoàn thiện, nhà lưu niệm nhà văn Tô Hoài không chỉ là nơi lưu giữ ký ức về một tác giả lớn mà còn trở thành cầu nối giúp công chúng tiếp cận sâu hơn với di sản văn học Việt Nam.