“Dế Mèn ngoại truyện” thổi sức sống mới vào tác phẩm kinh điển của Tô Hoài

VHO - Không chỉ là một vở nhạc kịch, “Dế Mèn ngoại truyện: Câu chuyện dưới tán cỏ” còn thể hiện nỗ lực làm mới một tác phẩm văn học quen thuộc bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại. Qua sự kết hợp giữa âm nhạc, công nghệ và nghệ thuật trình diễn, tác phẩm góp phần đưa văn học đến gần hơn với công chúng trẻ.

Đây cũng là món quà tri ân của nhạc sĩ Việt Anh cùng ê-kíp gửi tới nhà văn Tô Hoài, đồng thời khẳng định sức sống của những giá trị nhân văn từ tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu ký qua nhiều thế hệ.

Tác phẩm sẽ chính thức công diễn vào ngày 12.7.2026 tại Nhà hát Hòa Bình (TP.HCM), hứa hẹn mang đến một trải nghiệm nghệ thuật giàu cảm xúc dành cho nhiều thế hệ khán giả.

Trưởng thành từ những va vấp đầu đời

Dự án Dế Mèn ngoại truyện được xây dựng như một nền tảng đa phương tiện độc đáo, kết hợp hài hòa giữa ca múa nhạc, nghệ thuật tạp kỹ và công nghệ biểu diễn hiện đại.

Thay vì kể lại lối mòn của cốt truyện cũ, ê-kíp lựa chọn phương án tái tạo, mở rộng và hiện đại hóa nguyên tác nhằm phù hợp với thị hiếu của khán giả đương đại, biến kho tàng văn học Việt cùng ký ức tuổi thơ thành một hành trình trải nghiệm văn hóa, giáo dục và giải trí sống động. 

Là tác phẩm mở màn trong hệ sinh thái sáng tạo lấy cảm hứng từ tác phẩm văn học Dế Mèn phiêu lưu ký, vở nhạc kịch Dế Mèn ngoại truyện: Câu chuyện dưới tán cỏ (kịch bản âm nhạc: nhạc sĩ Việt Anh, tổng đạo diễn: KiKi Trần) được xây dựng như một mảnh ghép mới bên lề hành trình quen thuộc của Dế Mèn.

Thông qua câu chuyện riêng này, nhân vật chính sẽ rời khỏi vùng an toàn để đối diện với những thử thách đầu đời, từ đó học cách can đảm hơn, biết lắng nghe và từng bước trưởng thành bằng chính trải nghiệm của mình.

Chủ đề Câu chuyện dưới tán cỏ bắt nguồn từ không gian gắn liền với những dấu mốc quan trọng nhất trong cuộc đời nhân vật Dế Mèn. Nếu với người lớn, đó chỉ là một thảm cỏ bình thường, thì với chú Dế nhỏ, đó lại là cả một thế giới rộng lớn chứa đựng những cuộc phiêu lưu, những tình bạn đẹp, những va vấp đầu tiên và cả những bài học về lòng yêu thương, sự sẻ chia.

Thông qua hình ảnh giàu tính biểu tượng này, ê-kíp mong muốn gửi gắm thông điệp về sự kết nối trong thời đại số, khi nhịp sống gấp gáp dễ khiến con người xa rời thiên nhiên và quên lắng nghe tiếng nói từ bên trong.

Không chỉ là một chương trình nghệ thuật giải trí, vở nhạc kịch còn hướng tới trở thành cầu nối để trẻ em và cha mẹ cùng tìm lại sự gắn kết với thiên nhiên, gia đình, cộng đồng và chính bản thân mình.

Nhạc sĩ Việt Anh chia sẻ: “Đằng sau cái tên Câu chuyện dưới tán cỏ còn là một tâm trạng rất riêng của tôi sau nhiều năm sống và làm việc tại New Zealand. Từ khi có con, tôi bắt đầu nhìn cuộc sống khác đi. 

Giữa một đất nước có thiên nhiên rất đẹp, nhiều rừng cây, đồng cỏ và sự tĩnh lặng, tôi nhận ra trẻ em hôm nay đang lớn lên quá nhanh trong thế giới công nghệ, nhưng lại thiếu những khoảng chạm thật với thiên nhiên và với chính cảm xúc của mình.

Chính những tháng ngày đó tạo nên một nỗi thôi thúc rất mạnh, phải viết một điều gì đó cho tuổi trẻ, cho con trẻ và cả người lớn - một tác phẩm khiến người ta muốn quay về với phần nguyên sơ nhất của tâm hồn”- nhạc sĩ cho biết.

Với thời lượng 120 phút, vở nhạc kịch sẽ đưa khán giả, đặc biệt là các em nhỏ và gia đình, bước vào thế giới côn trùng đầy màu sắc dưới tán cỏ.

Qua lăng kính trẻ thơ, những thân cỏ nhỏ bé hóa thành khu rừng rộng lớn, giọt sương trở thành mặt hồ lung linh, còn hành trình trưởng thành của Dế Mèn được kể bằng sự kết hợp giữa âm nhạc, vũ đạo, nghệ thuật trình diễn và hiệu ứng thị giác hiện đại.

Chương trình quy tụ nhiều nghệ sĩ như ca sĩ Thanh Duy, ca sĩ Phương Vy, ca sĩ Hồ Hoàng Ngọc, nghệ sĩ đương đại Chinh Ba, nghệ sĩ đương đại Quan Phúc Toàn, ca sĩ Đăng Nam Anh,...

Lan tỏa sức sống của tác phẩm văn học

Nhìn nhận về việc tác phẩm văn học Dế Mèn phiêu lưu ký tiếp tục được làm mới thông qua các dự án nghệ thuật đương đại, nhà báo Nguyễn Phương Vũ (con trai của cố nhà văn Tô Hoài) đánh giá cao những nỗ lực này bởi đây là cách để lan tỏa giá trị của tác phẩm đến với công chúng bằng những hình thức tiếp cận mới.

Theo ông, dù đã ra đời sau 85 năm, tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu ký vẫn được nhiều thế hệ độc giả yêu mến. Mỗi thời đại có những loại hình giải trí khác nhau, trẻ em ngày nay có thể bị cuốn hút bởi công nghệ, trò chơi điện tử hay mạng xã hội, nhưng trong sâu thẳm vẫn luôn tồn tại sự gắn bó tự nhiên với thiên nhiên, với những cảm xúc hồn nhiên và những bài học đầu đời về cách sống.

Chính những giá trị mang tính phổ quát ấy đã giúp Dế Mèn phiêu lưu ký vượt qua thử thách của thời gian, tiếp tục tìm được sự đồng cảm từ nhiều thế hệ độc giả.

Ông cho rằng giá trị cốt lõi giúp tác phẩm tồn tại bền bỉ nằm ở những bài học về cách sống, cách ứng xử và hành trình trưởng thành của mỗi con người. Qua những trải nghiệm, sai lầm và va vấp của Dế Mèn, độc giả có thể rút ra những bài học giản dị nhưng cần thiết về trách nhiệm, tình bạn, lòng dũng cảm và sự sẻ chia. 

Tuy nhiên, nhà báo Nguyễn Phương Vũ cho rằng, với một tác phẩm đã sống quá lâu trong lòng công chúng, bất kỳ dự án nghệ thuật nào lấy cảm hứng từ nguyên tác cũng khó tránh khỏi những băn khoăn về việc liệu tinh thần ban đầu của tác phẩm có được giữ gìn hay không.

Dẫu vậy, ông vẫn ủng hộ các hình thức chuyển thể, phóng tác bởi đây là cách để tác phẩm tiếp cận rộng hơn với công chúng đương đại. 

Với dự án Dế Mèn ngoại truyện: Câu chuyện dưới tán cỏ, ông kỳ vọng ê-kíp sẽ có những sáng tạo mới nhưng vẫn giữ được cốt cách và tinh thần nhân văn của nguyên tác.

Theo ông, chương trình sẽ mang đến cho công chúng những trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, góp phần đưa thế giới của Dế Mèn đến gần hơn với khán giả bằng ngôn ngữ sân khấu và công nghệ đương đại.