Xung đột Iran có thể gây tác động kéo dài tới thị trường năng lượng toàn cầu

VHO - Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đang làm dấy lên lo ngại về những tác động kéo dài đối với thị trường năng lượng toàn cầu, khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn, cơ sở hạ tầng năng lượng bị tấn công và rủi ro vận chuyển gia tăng.

Giá năng lượng có thể tăng kéo dài

Theo các chuyên gia, ngay cả khi xung đột kết thúc sớm, người tiêu dùng và doanh nghiệp trên thế giới vẫn có thể phải đối mặt với giá nhiên liệu cao trong nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng.

Các nhà phân tích của JPMorgan cho biết thị trường năng lượng đang chuyển từ việc phản ứng với rủi ro địa chính trị sang đối mặt với những gián đoạn thực tế trong hoạt động sản xuất và vận chuyển.

“Việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu và hạn chế xuất khẩu đang bắt đầu làm suy yếu quá trình chế biến dầu thô và dòng cung ứng trong khu vực”, báo cáo của JPMorgan nhận định.

Cuộc xung đột đã làm gián đoạn khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô và khí đốt toàn cầu, sau khi Iran nhắm mục tiêu vào các tàu thuyền tại eo biển Hormuz cũng như tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực.

Giá dầu thế giới đã tăng hơn 25% kể từ khi chiến sự bùng phát, kéo theo giá nhiên liệu tăng cao tại nhiều quốc gia.

Việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa đã buộc các nhà sản xuất lớn trong khu vực như Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Iraq và Kuwait phải tạm ngừng vận chuyển tới 140 triệu thùng dầu, tương đương khoảng 1,4 ngày nhu cầu toàn cầu.

Các kho chứa dầu tại vùng Vịnh vì thế nhanh chóng đầy lên, buộc một số mỏ dầu ở Iraq và Kuwait phải cắt giảm sản lượng, trong khi UAE có thể sẽ tiếp tục giảm sản lượng trong thời gian tới.

“Sớm hay muộn, nếu tàu thuyền không thể tiếp cận cảng, các mỏ dầu cũng sẽ phải dừng hoạt động”, một nguồn tin từ công ty dầu khí nhà nước trong khu vực cho biết.

Theo ông Amir Zaman, chuyên gia của Rystad Energy, việc các mỏ dầu phải đóng cửa do gián đoạn vận chuyển có thể khiến quá trình khôi phục sản lượng mất nhiều thời gian.

“Ngay cả khi xung đột chấm dứt, có thể mất vài ngày, vài tuần hoặc vài tháng để các mỏ dầu trở lại mức sản lượng trước đây”, ông nói.

Trong khi đó, các cuộc tấn công của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực – bao gồm nhà máy lọc dầu và kho chứa – cũng buộc nhiều cơ sở phải tạm dừng hoạt động để sửa chữa.

Qatar – quốc gia cung cấp khoảng 20% nguồn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu – đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với một phần xuất khẩu khí đốt sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Theo các nguồn tin, sản lượng có thể mất ít nhất một tháng để trở lại bình thường.

Trong khi đó, nhà máy lọc dầu Ras Tanura và cảng xuất khẩu dầu lớn của Saudi Aramco cũng phải đóng cửa sau các cuộc tấn công, dù mức độ thiệt hại chưa được công bố.

Rủi ro tại eo biển Hormuz

Theo các chuyên gia, việc nhanh chóng kết thúc chiến tranh có thể giúp ổn định thị trường. Tuy nhiên, quá trình khôi phục nguồn cung và giá cả về mức trước xung đột có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

Câu hỏi lớn nhất hiện nay là khi nào eo biển Hormuz có thể trở lại an toàn cho hoạt động hàng hải?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề xuất triển khai lực lượng hải quân hộ tống tàu chở dầu và hỗ trợ bảo hiểm cho tàu hoạt động trong khu vực.

Tuy nhiên, theo các nguồn tin tình báo và quân sự, Iran có khả năng tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào tàu thuyền trong nhiều tháng tới.

Nguy cơ lan rộng tới kinh tế toàn cầu

Sự gián đoạn nguồn cung năng lượng đang gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu, đặc biệt tại châu Á – khu vực nhập tới 60% dầu thô từ Trung Đông.

Một số nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ đã tuyên bố bất khả kháng đối với các hợp đồng xuất khẩu nhiên liệu do thiếu nguồn cung. Tại Trung Quốc, ít nhất hai nhà máy lọc dầu đã cắt giảm sản lượng và chính phủ yêu cầu tạm ngừng xuất khẩu nhiên liệu. Thái Lan cũng đã tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu.

Giá năng lượng tăng cao cũng đang gây áp lực lên các nền kinh tế lớn. Tại Nhật Bản, giá điện cho Tokyo trong năm tài chính tới đã tăng hơn một phần ba do lo ngại chi phí nhiên liệu tăng mạnh.

Ở Hàn Quốc, các tài xế xếp hàng dài tại các trạm xăng khi giá nhiên liệu tăng nhanh.

Đối với châu Âu, cuộc khủng hoảng nguồn cung khí đốt có thể trở nên nghiêm trọng hơn, khi khu vực này vẫn đang tìm cách thay thế nguồn khí đốt đường ống từ Nga bằng LNG.

Tại Mỹ, dù nước này hiện là nhà sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới, giá xăng vẫn tăng theo xu hướng thị trường toàn cầu. Giá xăng bán lẻ trung bình đã tăng lên 3,32 USD/gallon, tăng 34 cent so với tuần trước.