“Siêu El Nino” gây áp lực lên hệ thống điện

VHO - Trước diễn biến thời tiết cực đoan chưa từng có và những biến động địa chính trị phức tạp, ngành điện Việt Nam đang phải huy động toàn lực, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng cho sản xuất và sinh hoạt.

Thời gian qua, tình hình thời tiết tại nước ta đang có những diễn biến hết sức phức tạp với các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài trên diện rộng. 

Nền nhiệt độ liên tục duy trì ở mức cao kỉ lục và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trong những ngày tới. 

Theo các mô hình dự báo từ cơ quan khí tượng thủy văn trong nước và quốc tế, năm 2026 đang đối mặt với những dị thường lớn về khí hậu, trong đó đáng lo ngại nhất là hiện tượng “siêu El Nino” với khoảng 80% khả năng sẽ chính thức thiết lập vào tháng 7 tới đây, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến bão, lượng mưa, hạn hán, gió mùa và nhiệt độ toàn cầu.

Những hiện tượng thời tiết cực đoan này không chỉ tác động trực tiếp đến đời sống người dân, sản xuất nông nghiệp mà còn gây sức ép rất lớn lên công tác vận hành hệ thống điện quốc gia. 

Nhiệt độ tăng cao làm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, phụ tải hệ thống liên tục lập kỉ lục mới; đồng thời, khô hạn kéo dài làm giảm nghiêm trọng lượng nước về các hồ thủy điện, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát điện của nguồn nguồn điện vốn chiếm tỉ trọng lớn này.

Bên cạnh áp lực thời tiết, công tác vận hành hệ thống điện trong nước còn chịu ảnh hưởng bởi các bất ổn địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là xung đột Mỹ - Iran từ cuối tháng 2.2026, đẩy thế giới vào cuộc khủng hoảng năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng nhiên liệu, khiến giá khí LNG cho phát điện tăng cao và việc nhập khẩu trở nên khó khăn hơn.

Do ảnh hưởng của các đợt nắng nóng kéo dài ngay từ đầu tháng 4, từ ngày 13-15.5 và đặc biệt là trong giai đoạn 23-27.5, nhu cầu tiêu thụ điện của toàn hệ thống đã tăng đột biến.

Theo thống kê của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), ghi nhận đến ngày 25.5, phụ tải điện toàn quốc đã lập kỷ lục mới ở công suất 57.120 MW, tăng 13,5% so với cùng kì năm 2025; sản lượng tiêu thụ điện đạt 1,171 tỷ kWh, tăng 11,8% so với cùng kì năm trước. 

Trong đó, phụ tải hệ thống điện miền Bắc cũng chạm mức công suất kỉ lục 29.667 MW, tăng 26,2% và sản lượng tiêu thụ điện đạt 603,0 triệu kWh, tăng 20,2% so với cùng kỳ năm 2025.

 Lũy kế đến ngày 25.5, phụ tải hệ thống điện Quốc gia đạt 133,14 tỉ kWh, tăng 8,3% so với cùng kỳ năm 2025 (trong đó miền Bắc đạt 61,9 tỉ kWh, tăng 11,1%; miền Trung đạt 12,75 tỉ kWh, tăng 7,8% và miền Nam đạt 58,0 tỉ kWh, tăng 5,6%).

Các kịch bản tăng trưởng phụ tải này thực tế đã được tính toán trong kế hoạch vận hành ban hành kèm theo Quyết định số 3477/QĐ-BCT ngày 28.11.2025 của Bộ Công Thương, với phương án kịch bản cơ sở tăng 8,5%, kịch bản điều hành tăng 11,2% và kịch bản kiểm tra ở mức tăng trưởng 14,2%.

Khi nắng nóng diện rộng kéo dài, đỉnh phụ tải thường dịch chuyển sang khung giờ tối (20h-23h), thậm chí vượt cả cao điểm ban ngày, tạo ra áp lực lớn nhất cho hệ thống do không còn nguồn điện mặt trời hỗ trợ, trong khi nhiều nhà máy thủy điện nhỏ thiếu nước phát điện. 

Hệ thống cũng đối mặt với rủi ro suy giảm công suất các tổ máy nhiệt điện than do phải vận hành ở mức cao liên tục hoặc do yêu cầu môi trường. 

Trước bối cảnh đó, Bộ Công Thương đã và đang chỉ đạo quyết liệt NSMO cùng các đơn vị phối hợp chặt chẽ, thực hiện mọi giải pháp để đảm bảo cung ứng điện qua các biện pháp cụ thể.

Theo đó, về lưới điện, NSMO phối hợp sửa chữa, bảo dưỡng lưới điện nhằm bảo đảm mức khả dụng cao nhất cho hệ thống truyền tải và phân phối, đặc biệt ưu tiên các công trình cấp điện cho miền Bắc như nâng công suất MBA AT1 Hòa Bình, đưa vào vận hành MBA AT1 T500 Phố Nối và AT7 T220 Hà Đông.

Về thủy điện, vận hành linh hoạt hồ chứa, chủ động tích nước các thủy điện nhỏ để phát vào khung giờ cao điểm tối, đồng thời phối hợp dịch chuyển giờ phát của các nhà máy thủy điện nhỏ miền Bắc.

Đến nay, xấp xỉ 100% số nhà máy được yêu cầu (301/301 nhà máy với công suất 3.000MW) đã hoàn thành điều chỉnh biểu đồ phát điện theo khung giờ mới.

Về nhiệt điện than, huy động tối đa các tổ máy khả dụng để đảm bảo dự phòng, đôn đốc khắc phục nhanh sự cố; chủ động phối hợp giảm công suất các tổ máy bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ nước làm mát cao vào giờ thấp điểm để dành công suất phát tối đa vào giờ cao điểm tối.

Về tuabin khí và nhiệt điện dầu, phối hợp chặt chẽ với PV GAS để tích khí và huy động theo khả năng cấp khí, linh hoạt chuyển đổi giữa khí nội địa, LNG và dầu DO nhằm phát tối đa vào giờ cao điểm và giảm chi phí hệ thống; chấp nhận huy động cao nguồn LNG và các tổ máy chạy dầu chi phí cao như Nhiệt điện Ô Môn I (dùng dầu FO), các tổ tuabin khí dùng dầu DO như NMĐ Thủ Đức, Cần Thơ.

Về điều tiết phụ tải, nhằm phù hợp với đặc tính phụ tải mùa hè, NSMO đã đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới trong tháng 6.2026 để chủ động điều tiết nhu cầu sử dụng điện trong giờ cao điểm từ 17h30 đến 22h30.

Bên cạnh những nỗ lực của ngành điện, sự chung tay của cộng đồng và khách hàng sử dụng điện đóng vai trò đặc biệt quan trọng để bảo vệ an toàn cho hệ thống điện quốc gia.

Thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30.3.2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, đồng thời bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện, NSMO khuyến nghị đến toàn thể cộng đồng cần nâng cao ý thức, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.

Đặc biệt, người dân và các cơ sở sản xuất cần triệt để thực hiện tiết kiệm điện vào các khung giờ cao điểm cực đoan, bao gồm từ 13 giờ đến 16 giờ và từ 20 giờ đến 23 giờ trong những ngày nắng nóng gay gắt diện rộng tại miền Bắc, góp phần giảm tải áp lực và ngăn ngừa các nguy cơ sự cố cho hệ thống điện.