Lắp điện mặt trời 30 triệu đồng, dùng bao nhiêu điện mới đáng đầu tư?

VHO - Với khoản đầu tư khoảng 30 triệu đồng, điện mặt trời mái nhà có thể giúp gia đình giảm tiền điện. Tuy nhiên, hiệu quả đến đâu, bao lâu hoàn vốn còn phụ thuộc vào lượng điện sử dụng ban ngày, công suất hệ thống và chi phí lắp đặt.

Dùng nhiều điện chưa chắc tiết kiệm nhiều

Điện mặt trời mái nhà đang được nhiều gia đình quan tâm trong bối cảnh nhu cầu tiết kiệm chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Tuy nhiên, trước khi bỏ ra khoảng 30 triệu đồng lắp đặt, người dân cần tính toán xem hệ thống có phù hợp với thói quen sử dụng điện của gia đình hay không.

Theo khuyến nghị của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), không nên chỉ căn cứ vào diện tích mái nhà để chọn công suất. Điều quan trọng là nhu cầu sử dụng điện thực tế, điều kiện mái và khả năng tận dụng nguồn điện tạo ra.

Điện mặt trời phát điện chủ yếu vào ban ngày. Vì vậy, gia đình có người ở nhà, thường xuyên sử dụng điều hòa, máy giặt và các thiết bị điện vào thời điểm này thường dễ tận dụng nguồn điện hơn. Ngược lại, nếu cả nhà đi làm, đi học ban ngày và chủ yếu dùng điện vào buổi tối, hệ thống không có pin lưu trữ có thể chưa phát huy hết hiệu quả.

Do đó, hai gia đình cùng tiêu thụ 400 kWh/tháng vẫn có thể tiết kiệm khác nhau. Hóa đơn điện là căn cứ ban đầu, nhưng cần xem thêm lượng điện thực tế có thể sử dụng trực tiếp từ hệ thống.

Ba mươi triệu đồng tiết kiệm được bao nhiêu?

Với ngân sách khoảng 30 triệu đồng, người dân cần tìm hiểu rõ hệ thống được báo giá có công suất bao nhiêu, gồm những thiết bị nào, có pin lưu trữ hay không và chi phí thi công, bảo hành ra sao. Hai hệ thống cùng giá nhưng khác cấu hình có thể cho hiệu quả rất khác nhau.

Tiền điện tiết kiệm chủ yếu đến từ lượng điện mặt trời gia đình sử dụng trực tiếp thay cho điện mua từ lưới. Không nên lấy toàn bộ sản lượng điện dự kiến nhân với giá điện sinh hoạt để tính khoản tiết kiệm, bởi không phải toàn bộ điện tạo ra đều được sử dụng tại chỗ.

Chẳng hạn, nếu đầu tư 30 triệu đồng và tiết kiệm ròng 6 triệu đồng mỗi năm, thời gian hoàn vốn theo phép tính đơn giản là 5 năm. Nếu chỉ tiết kiệm 3 triệu đồng mỗi năm, thời gian này kéo dài thành 10 năm. Đây là các kịch bản minh họa, không phải mức tiết kiệm được bảo đảm cho mọi hộ gia đình.

Khi tính hoàn vốn, cần tính đến chi phí bảo dưỡng, khả năng suy giảm hiệu suất và chi phí thay thế thiết bị nếu phát sinh. Pin lưu trữ giúp chuyển một phần điện ban ngày sang sử dụng buổi tối nhưng làm tăng vốn đầu tư, vì vậy cần cân nhắc dựa trên nhu cầu thực tế.

Tính kỹ trước khi xuống tiền

Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30.3.2026 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh tiết kiệm điện, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và khuyến khích kết hợp lưu trữ. Tuy nhiên, khả năng bán điện dư và điều kiện áp dụng phải căn cứ quy định hiện hành, phương án đấu nối và hồ sơ của từng hệ thống; không nên mặc định mọi hộ gia đình đều có thể bán toàn bộ lượng điện chưa sử dụng.

Trước khi lắp đặt, người dân nên đối chiếu hóa đơn điện trong 6-12 tháng, xác định thời điểm sử dụng điện nhiều nhất và yêu cầu đơn vị thi công dự báo sản lượng theo điều kiện mái thực tế. Nên so sánh ít nhất hai báo giá cùng cấu hình, hỏi rõ thời hạn bảo hành và căn cứ tính toán thời gian hoàn vốn.

Điện mặt trời mái nhà có thể phù hợp với gia đình sử dụng điện ban ngày ổn định, có mái lắp đặt thuận lợi và dự kiến sử dụng lâu dài. Ngược lại, nhà thường xuyên vắng người ban ngày, mái bị che bóng hoặc có nhu cầu chuyển nhà trong thời gian ngắn cần cân nhắc kỹ hơn.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào mức tiêu thụ 200, 300 hay 500 kWh/tháng để kết luận có nên đầu tư. Điều quyết định là gia đình tận dụng được bao nhiêu điện mặt trời, số tiền tiết kiệm thực tế mỗi năm và thời gian hoàn vốn so với khoản đầu tư ban đầu.