Lắp điện mặt trời tại nhà: Có đáng đầu tư?

VHO - Từ vài chục đến hơn trăm triệu đồng cho một hệ thống điện mặt trời mái nhà, nhiều gia đình đang cân nhắc bài toán "lắp hay không lắp". Trong bối cảnh chính sách mới cho phép bán điện dư lên lưới, nhu cầu tự chủ năng lượng gia tăng và giá điện có xu hướng tăng theo thời gian, điện mặt trời mái nhà đang trở thành lựa chọn được nhiều hộ dân quan tâm.

Chi phí bao nhiêu, bao lâu hoàn vốn?

Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất trước khi quyết định đầu tư.

Hiện nay, chi phí lắp đặt điện mặt trời mái nhà phụ thuộc vào công suất, chất lượng thiết bị và điều kiện thi công. Với hộ gia đình sử dụng điện ở mức trung bình khá, hệ thống từ 3-5 kWp là lựa chọn phổ biến. Mức đầu tư thường dao động từ 40-90 triệu đồng. Những hệ thống lớn hơn, kết hợp pin lưu trữ điện, có thể lên tới hàng trăm triệu đồng.

Theo các đơn vị trong ngành, thời gian hoàn vốn hiện phổ biến từ 4-7 năm, tùy sản lượng điện tạo ra và mức tiêu thụ thực tế của gia đình. Trong khi đó, tuổi thọ của tấm pin mặt trời thường từ 20-30 năm, giúp người dùng tiếp tục hưởng lợi sau khi hoàn vốn.

Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế không giống nhau ở mọi hộ gia đình. Những gia đình sử dụng nhiều điện vào ban ngày - thời điểm hệ thống phát điện mạnh nhất - thường đạt hiệu quả cao hơn. Ngược lại, các hộ có mức tiêu thụ điện thấp hoặc chủ yếu sử dụng điện vào buổi tối cần tính toán kỹ để tránh kéo dài thời gian thu hồi vốn.

Bên cạnh chi phí ban đầu, người dân cũng cần lưu ý đến các yếu tố như chất lượng thiết bị, chế độ bảo hành, khả năng chống chịu thời tiết và chi phí bảo dưỡng trong quá trình vận hành.

Chính sách mới có gì thay đổi?

Sau giai đoạn phát triển mạnh rồi chững lại do thiếu cơ chế rõ ràng, điện mặt trời mái nhà đang có thêm động lực từ các chính sách mới.

Theo quy định hiện hành, các hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ quy mô hộ gia đình được đơn giản hóa nhiều thủ tục so với các dự án điện thương mại. Đây được xem là bước tháo gỡ quan trọng nhằm khuyến khích người dân tham gia phát triển năng lượng tái tạo.

Điểm đáng chú ý là phần điện dư phát sinh từ hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện đã có cơ chế để đấu nối và bán lên lưới điện theo quy định. Điều này giúp tăng hiệu quả đầu tư, đặc biệt đối với những hộ có sản lượng điện mặt trời cao hơn nhu cầu sử dụng vào ban ngày.

Song song với đó, các cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu các chính sách hỗ trợ tài chính, tín dụng ưu đãi và khuyến khích đầu tư hệ thống lưu trữ điện. Nếu được triển khai, những chính sách này có thể giúp giảm chi phí ban đầu - một trong những rào cản lớn nhất đối với nhiều hộ gia đình hiện nay.

Việc hoàn thiện khung pháp lý cũng tạo sự yên tâm hơn cho người dân khi quyết định đầu tư dài hạn.

Có nên biến mái nhà thành "nhà máy điện mini"?

Không chỉ đơn thuần là giải pháp tiết kiệm hóa đơn điện, điện mặt trời mái nhà đang được nhìn nhận như một mô hình năng lượng phân tán, trong đó mỗi hộ dân có thể đồng thời là người tiêu dùng và người sản xuất điện.

Với một hệ thống phù hợp, điện tạo ra vào ban ngày có thể phục vụ phần lớn nhu cầu sinh hoạt như điều hòa, tủ lạnh, máy giặt, bình nước nóng hoặc sạc xe điện. Nếu kết hợp thêm pin lưu trữ, hộ gia đình còn có thể sử dụng điện mặt trời vào buổi tối hoặc trong trường hợp mất điện lưới.

Xu hướng này ngày càng rõ nét khi nhiều gia đình quan tâm hơn đến vấn đề tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và chủ động trước các biến động về giá điện. Trong tương lai, cùng với sự phát triển của pin lưu trữ và xe điện, mô hình "ngôi nhà năng lượng" có thể trở nên phổ biến hơn, biến mỗi mái nhà thành một "nhà máy điện mini" quy mô nhỏ.

Tuy vậy, các chuyên gia khuyến nghị người dân cần khảo sát kỹ điều kiện mái nhà, nhu cầu sử dụng điện và khả năng tài chính trước khi đầu tư. Điện mặt trời có thể mang lại hiệu quả rõ rệt, nhưng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của từng hộ gia đình.