Khủng hoảng dầu khí do chiến sự Iran vượt qua các cú sốc lịch sử

VHO - Cuộc khủng hoảng dầu khí hiện nay do xung đột tại Iran gây ra đang được đánh giá là nghiêm trọng chưa từng có, khi giá dầu biến động mạnh và thị trường tài chính toàn cầu rơi vào trạng thái căng thẳng.

Theo Guardian, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), ông Fatih Birol, cảnh báo tác động của cuộc xung đột Trung Đông đối với thị trường dầu mỏ hiện nay “nghiêm trọng hơn cả các cuộc khủng hoảng năm 1973, 1979 và 2022 cộng lại”.

Phát biểu với báo Le Figaro, ông cho rằng quy mô cú sốc lần này vượt xa các cú sốc dầu mỏ trong quá khứ, bao gồm cả hệ lụy từ cuộc xung đột Nga – Ukraine.

Theo ông Birol, các nền kinh tế đang phát triển là nhóm chịu rủi ro lớn nhất khi phải đối mặt đồng thời với giá dầu và khí đốt tăng cao, chi phí lương thực leo thang và áp lực lạm phát gia tăng. Bên cạnh đó, các nền kinh tế phát triển như châu Âu, Nhật Bản và Australia cũng không tránh khỏi tác động lan tỏa.

Giá dầu đã tăng mạnh trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Đà tăng diễn ra sau khi ông Trump tiếp tục đưa ra những cảnh báo cứng rắn, trong đó có tuyên bố “cả một nền văn minh có thể diệt vong trong một đêm” nếu Iran không đạt được thỏa thuận.

Các nhà đầu tư đang theo dõi sát diễn biến khi Washington yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz như một phần của bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào.

Theo các chuyên gia, thị trường hiện bị chi phối bởi tâm lý chờ đợi giữa hai kịch bản: leo thang xung đột với các cuộc tấn công trực tiếp vào hạ tầng Iran, hoặc hạ nhiệt vào phút chót dẫn tới đảo chiều mạnh trên các tài sản rủi ro.

Bà Daniela Hathorn, nhà phân tích thị trường cấp cao tại Capital.com, nhận định thị trường đang trong trạng thái “đếm ngược”, khi các quyết định chính trị có thể lập tức tác động đến giá tài sản. Việc thiếu một lộ trình rõ ràng khiến thị trường biến động mạnh và thiếu định hướng.

Người đứng đầu Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), bà Kristalina Georgieva, cảnh báo chiến tranh có thể đẩy lạm phát tăng cao và làm chậm tăng trưởng toàn cầu. Theo bà, thay vì triển vọng tăng trưởng tích cực như dự báo trước đó, nền kinh tế thế giới hiện đối mặt với kịch bản “giá cao hơn và tăng trưởng chậm hơn”.

Tác động của khủng hoảng cũng đã lan tới đời sống người dân. Tại Anh, Hiệp hội Ô tô Hoàng gia (RAC) ghi nhận giá nhiên liệu tăng đáng kể trong dịp lễ Phục sinh, với giá xăng và dầu diesel đồng loạt tăng trong kỳ nghỉ cuối tuần.

Một khảo sát các nhà quản lý mua hàng do S&P Global công bố cho thấy nền kinh tế Anh đang đối mặt nguy cơ “lạm phát đình trệ”, khi tăng trưởng dịch vụ suy yếu do chi tiêu của doanh nghiệp và người tiêu dùng giảm vì lo ngại về xung đột Trung Đông. Các chuyên gia cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ suy thoái kinh tế là khó tránh khỏi.

Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, các tổ chức quốc tế nhận định thế giới đang bước vào giai đoạn đầy rủi ro, nơi các cú sốc địa chính trị, kinh tế và năng lượng có thể liên tiếp xảy ra và tiếp tục thử thách khả năng chống chịu của nền kinh tế toàn cầu.