Nơi gieo mầm yêu thương, bồi đắp nhân cách

VHO - Câu chuyện trong tác phẩm đạt giải Nhất cuộc thi viết về chủ đề "Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương" của em Đặng Thanh Hoài đã chạm đến trái tim nhiều người bằng những ký ức giản dị bên bà ngoại. Qua đó, khẳng định giá trị của bữa cơm gia đình trong việc nuôi dưỡng nhân cách và gìn giữ nếp nhà.

Nếp nhà từ mâm cơm của ngoại

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhịp mưu sinh và công nghệ đang làm thay đổi không ít nếp sinh hoạt của các gia đình, cuộc thi viết về chủ đề "Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương" do Bộ VHTTDL phát động như một lời nhắc về những giá trị bền vững được gìn giữ từ chính mâm cơm mỗi ngày.

Vượt qua hàng ngàn tác phẩm, câu chuyện mang tính "chữa lành" của em Đặng Thanh Hoài (Trường THCS Hai Bà Trưng, TP. HCM) – tác giả xuất sắc đạt giải Nhất cuộc thi, đã chạm đến trái tim của người đọc bằng một lát cắt dung dị nhưng sâu sắc về tình thân.

Câu chuyện của em là minh chứng cho thấy mâm cơm gia đình không chỉ là sợi dây gắn kết yêu thương, mà còn là nơi nuôi dưỡng nhân cách và bồi đắp những giá trị sống đầu đời của mỗi con người.

Tuổi thơ của Hoài không có sự kề cận hằng ngày của cha mẹ do những lo toan cơm áo, em được gửi về quê sống trong sự chở che, nuôi nấng của bà ngoại. Trong ký ức tuổi thơ trong trẻo của đứa trẻ xa nhà, hạnh phúc và tình yêu thương không phải là những món quà đắt đỏ, mà được định hình sinh động bằng mùi vị đậm đà của mâm cơm miền Tây sông nước.

Đó là vị mặn mòi của nồi cá kho quẹt, vị chua thanh của bát canh bông điên điển mùa nước nổi, hay mùi thơm nồng ấm áp của bát mắm chưng góc bếp. Những món ăn bình dị, đơn sơ của ngoại đã nuôi lớn em, nhưng chính cách ngoại kiên trì định hình văn hóa ứng xử bên mâm cơm mới là thứ nhào nặn nên linh hồn và nhân cách của đứa trẻ ấy.

Tại căn nhà nhỏ ở vùng quê, ngoại đã biến mỗi bữa ăn hằng ngày thành một "giảng đường đầu đời" để dạy Hoài những bài học đạo đức nền tảng. Em học được sự tinh tế từ cách so đũa sao cho bằng, học lòng kính trọng qua nghi thức mời người lớn tuổi trước khi cầm bát, và học sự tử tế thông qua việc biết nhường nhịn miếng ngon cho người khác.

Đặc biệt, ở nhà ngoại có một nguyên tắc "bất di bất dịch": khi đã ngồi vào mâm cơm, mọi thiết bị điện tử phải được tắt bỏ. Nhờ sự nghiêm khắc đầy tình thương ấy, bữa cơm không bị công nghệ chia cắt mà trở thành một không gian đối thoại thiêng liêng.

Bên mâm cơm không điện thoại, Hoài cảm nhận được sự khéo léo của người phụ nữ, sự hy sinh thầm lặng của người trụ cột qua chiếc đùi gà được gắp đầy vào bát con.

Thanh Hoài tâm sự rằng, nếp nhà bên mâm cơm của ngoại chính là hành trang vững chắc nhất, là chiếc neo tinh thần giúp em luôn giữ được gốc rễ thiện lương, biết yêu thương và kính trên nhường dưới.

Bữa cơm gia đình - Điểm tựa của yêu thương

Từ câu chuyện của em Đặng Thanh Hoài, có thể thấy, bữa cơm gia đình là không gian nuôi dưỡng tình yêu thương, hình thành nhân cách và gìn giữ nếp nhà.

Trong nhịp sống hiện đại, khi áp lực công việc, học tập và sự hiện diện của các thiết bị công nghệ ngày càng lớn, những bữa cơm đủ đầy thành viên trở nên hiếm hoi. Thậm chí, không ít gia đình vẫn quây quần bên mâm cơm nhưng mỗi người lại mải mê với chiếc điện thoại của mình. Sự im lặng kéo dài qua từng bữa ăn khiến khoảng cách giữa các thành viên ngày một lớn hơn.

Điều làm nên giá trị của bữa cơm không nằm ở những món ăn cầu kỳ hay mâm cao cỗ đầy, mà ở sự hiện diện trọn vẹn của mỗi người. Một bữa cơm ấm áp cũng không phải là trách nhiệm riêng của người phụ nữ. Khi các thành viên cùng vào bếp, cùng chuẩn bị bữa ăn hay cùng dọn dẹp sau bữa cơm, đó cũng là lúc tinh thần sẻ chia và trách nhiệm được vun đắp.

Quan trọng hơn, bữa cơm cần là không gian của sự lắng nghe và thấu hiểu. Nhiều chuyên gia cho rằng, những cuộc trò chuyện trong bữa ăn giúp cha mẹ hiểu con hơn, con cái cởi mở hơn với gia đình và những mâu thuẫn cũng có cơ hội được hóa giải. Ngược lại, nếu mâm cơm chỉ còn là nơi nhắc nhở, phê bình hay tạo áp lực, giá trị gắn kết sẽ dần mai một.

Giữ gìn bữa cơm gia đình không có nghĩa là níu kéo những nếp sinh hoạt cũ, mà là gìn giữ một giá trị văn hóa phù hợp với cuộc sống hiện đại. Dù không thể quây quần mỗi ngày, mỗi gia đình vẫn có thể dành cho nhau những bữa cơm cuối tuần hay những khoảng thời gian không bị gián đoạn bởi màn hình điện thoại.

Bởi hơn cả một bữa ăn, mâm cơm gia đình là nơi nuôi dưỡng tình thân, giữ lửa hạnh phúc và tạo nên điểm tựa để mỗi người luôn muốn trở về.

(Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện)