Việt Nam trong “làn sóng” du lịch trải nghiệm toàn cầu

VHO - Du lịch thế giới đang bước vào một chu kỳ dịch chuyển căn bản. Khi những hành trình “đi cho biết” dần bão hòa, du khách quốc tế ngày càng tìm đến những điểm đến giàu trải nghiệm chân thực, có chiều sâu văn hóa và khả năng mang lại kết nối cảm xúc thực sự với con người, không gian sống và giá trị bản địa.

 Khi bản sắc trở thành lợi thế cạnh tranh

Trong bối cảnh nêu trên, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hội tụ nhiều yếu tố mà không ít quốc gia phát triển du lịch lâu đời đang phải tái cấu trúc để tìm lại. Xu hướng du lịch năm 2026 cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt, từ các hành trình dày đặc điểm checkin sang du lịch chậm, đề cao trải nghiệm cá nhân, sự tĩnh tại, kết nối với thiên nhiên và cộng đồng địa phương. Song hành với đó là sự lên ngôi của du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp gắn với bảo tồn, du lịch có trách nhiệm và các mô hình trải nghiệm đa giác quan, cá nhân hóa cao.

Đây không phải là trào lưu ngắn hạn, mà là kết quả tất yếu của những biến đổi sâu sắc trong hành vi du lịch toàn cầu sau đại dịch, khủng hoảng khí hậu, bất ổn địa chính trị và sự tái định nghĩa về chất lượng sống. Du khách ngày nay không tìm kiếm thêm điểm đến, họ tìm kiếm ý nghĩa của chuyến đi.

Trong bức tranh đó, Việt Nam có một lợi thế đặc biệt đó là sự đa dạng văn hóa - sinh thái - lịch sử được phân bố rộng khắp, chưa bị đồng dạng hóa, đủ sâu để khai thác lâu dài và đủ linh hoạt để thích ứng với nhiều phân khúc thị trường.

Thực tế hoạt động du lịch dịp Tết Dương lịch 2026 là một minh chứng sinh động cho xu hướng này. Trên khắp cả nước, các địa phương đã chủ động làm mới cách tiếp cận thị trường bằng chuỗi sự kiện văn hóa - nghệ thuật - trải nghiệm cộng đồng, thay vì chỉ dựa vào tài nguyên sẵn có.

Các chương trình như “Chợ phiên vùng cao - Chào năm mới 2026” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam; Tuần Văn hóa - Du lịch Măng Đen và Mùa hoa anh đào tại Măng Đen; “Countdown - Rực rỡ sắc xuân Điện Biên 2026” tại Điện Biên Phủ; hay chuỗi countdown quy mô lớn tại Hà Nội, Quảng Ninh, Huế, Đà Nẵng, Nha Trang, Phú Quốc… đã tạo không khí lễ hội và truyền tải thông điệp nhất quán về Việt Nam là điểm đến an toàn, thân thiện, giàu trải nghiệm và sẵn sàng đón khách quanh năm.

Sản phẩm được “tái cấu trúc” theo chiều sâu

Thị trường tour Tết Dương lịch 2026 cũng cho thấy một sự chuyển động tích cực về sự đa dạng điểm đến hơn, phong phú loại hình hơn và nâng cấp rõ rệt về chất lượng dịch vụ. Tại Hà Nội, việc ra mắt 4 hành trình du lịch di sản (Thăng Long tứ trấn - Các đền thờ Mẫu - Đình thờ Tổ nghề - Chùa Hà Nội), tour “Ký ức Cột cờ”, tour đạp xe “Hà Nội đẹp sound”, hay không gian du lịch nông thôn “Sắc hoa Tường Phiêu”, cho thấy nỗ lực kết nối di sản - đời sống - sáng tạo đương đại.

Ở vùng Tây Bắc, các tour khám phá Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, tour săn mây Tà Xùa - Bắc Yên khai thác cảnh quan thiên nhiên gắn với ký ức lịch sử và văn hóa bản địa, tạo nên những trải nghiệm vừa hùng vĩ vừa lắng đọng. Ở phân khúc đô thị và nghỉ dưỡng cao cấp, TP.HCM giới thiệu mô hình trải nghiệm nghệ thuật - công nghệ immersive 12D+, trong khi các hải trình ngắn trên Vịnh Hạ Long của Paradise Vietnam cho thấy cách tiếp cận mới, không kéo dài hành trình, mà nâng cấp trải nghiệm.

Nhìn từ thực tế đầu năm 2026, có thể khẳng định Việt Nam không còn đứng ở vị trí “điểm đến tiềm năng”, mà đang từng bước được ghi nhận là điểm đến có năng lực cạnh tranh rõ ràng, được định vị bằng bản sắc văn hóa, chiều sâu trải nghiệm và khả năng thích ứng với xu hướng toàn cầu.

Khi cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, lợi thế lớn nhất của Việt Nam không nằm ở số lượng tài nguyên, mà ở cách kể câu chuyện điểm đến, cách tổ chức trải nghiệm và cách để du khách trở thành một phần của đời sống địa phương.

Từ góc nhìn chiến lược, xu hướng du lịch trải nghiệm đặt ra yêu cầu điều chỉnh sản phẩm và buộc ngành Du lịch Việt Nam phải tái định nghĩa lại mô hình phát triển. Việc “đặt văn hóa và con người ở trung tâm” không thể dừng ở khẩu hiệu hay các lớp trang trí mang tính trình diễn, mà đòi hỏi sự chuyển dịch thực chất trong tư duy chính sách đó là văn hóa phải trở thành nội dung cốt lõi của sản phẩm, còn con người, đặc biệt là cộng đồng địa phương, phải được xác lập vai trò chủ thể sáng tạo và thụ hưởng, chứ không chỉ là đối tượng tham gia.

Thực tế đầu năm 2026 cho thấy, những địa phương đi sớm theo hướng này đã tạo được khác biệt rõ rệt. Tại Hà Nội, các hành trình di sản mới không còn kể câu chuyện lịch sử theo lối “trưng bày - thuyết minh” một chiều, mà mở ra không gian trải nghiệm gắn với ký ức đô thị, đời sống tín ngưỡng và nhịp sinh hoạt đương đại. Ở Điện Biên Phủ hay vùng cao Tây Bắc, các sự kiện văn hóa đầu năm không chạy theo quy mô hoành tráng, mà tập trung khơi dậy chiều sâu bản sắc, để du khách “sống trong không khí địa phương”, chứ không chỉ đến xem rồi… rời đi.

Những ví dụ này cho thấy một điều cốt lõi là lợi thế cạnh tranh của điểm đến không còn được quyết định bởi mức độ khai thác tài nguyên, mà bởi năng lực tổ chức trải nghiệm, khả năng kể câu chuyện bản sắc và mức độ tham gia thực chất của cộng đồng địa phương. Khi văn hóa và thiên nhiên được nhìn nhận như “vốn gốc” của phát triển, mọi chính sách và mô hình kinh doanh du lịch đều buộc phải hướng tới bảo toàn giá trị lâu dài, thay vì tối đa hóa lợi ích ngắn hạn.

Ở tầng sâu hơn, xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ vai trò điều tiết của Nhà nước. Chính sách du lịch không thể chỉ đo bằng số lượt khách hay doanh thu tức thời, mà cần được đánh giá bằng chất lượng trải nghiệm, mức độ bền vững văn hóa - môi trường và khả năng giữ chân thị trường mục tiêu.

Qua đó tăng tổng thu du lịch và tăng đóng góp của du lịch đối với nền kinh tế. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương trong quy hoạch không gian du lịch, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, kiểm soát phát triển nóng, quản lý điểm đến và hỗ trợ cộng đồng nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị.

Nếu thực hiện được những chuyển dịch này một cách nhất quán và có kỷ luật chính sách, Việt Nam sẽ bắt nhịp xu hướng du lịch trải nghiệm của thế giới và còn có cơ hội định vị mình như một điểm đến mẫu mực, hấp dẫn nhưng không quá tải, giàu bản sắc nhưng không bảo tàng hóa, mở cửa với thế giới nhưng vẫn giữ được chiều sâu văn hóa. Đó là nền tảng để du lịch Việt Nam bước ra khỏi cuộc “cạnh tranh bằng giá”, tiến vào cuộc “cạnh tranh bằng giá trị và trải nghiệm”, khẳng định vị thế một điểm đến an toàn, nhân văn và bền vững trên bản đồ du lịch thế giới.