Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới

VHO - Chiều 16.10, UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) tổ chức Hội thảo “Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới”.

Với thông điệp “Chuẩn hóa giá trị - Kể câu chuyện Việt - Kiến tạo hệ sinh thái nông nghiệp, ẩm thực và du lịch tuần hoàn”, chương trình hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng phần giá trị giữ lại cho người sản xuất trong chuỗi cung ứng.

Đưa nông sản Việt vươn cao với giá trị bản sắc văn hóa

Việt Nam là quốc gia có nền nông nghiệp giàu tiềm năng với nhiều sản phẩm nông sản đặc trưng phong phú về chủng loại, đa dạng về hương vị, gắn liền với điều kiện tự nhiên, bản sắc văn hóa và truyền thống sản xuất từng vùng miền. Trong những năm qua, nông sản Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh, chúng ta cần tiếp tục giải quyết những vấn đề đặt ra trong việc chuẩn hóa chất lượng, phát triển sản phẩm, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Đặc biệt, trong xu thế phát triển hiện nay, giá trị của nông sản không chỉ nằm ở sản lượng hay chất lượng nguyên liệu, mà còn ở khả năng chuyển hóa thành những sản phẩm ẩm thực đặc sắc, những câu chuyện văn hóa hấp dẫn và những trải nghiệm du lịch có giá trị.

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai nhấn mạnh: “Một sản phẩm nông nghiệp khi được kết hợp với nghệ thuật chế biến, sự sáng tạo của người đầu bếp và câu chuyện về vùng đất, con người nơi sản phẩm được tạo ra sẽ có thêm cơ hội nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và tiếp cận người tiêu dùng trên thế giới.

Đây cũng chính là ý nghĩa của chủ đề Hội thảo, đó là đưa nông sản Việt không chỉ đi xa hơn về thị trường, mà còn vươn cao hơn về giá trị, thương hiệu và bản sắc văn hóa.

Gia Lai là vùng đất hội tụ những giá trị đặc sắc của đại ngàn Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, sở hữu nguồn tài nguyên nông nghiệp phong phú, hệ sinh thái đa dạng cùng kho tàng văn hóa, ẩm thực giàu bản sắc”.

Từ những sản phẩm đặc trưng của vùng cao nguyên như cà phê, hồ tiêu, rau củ, trái cây, đến các sản vật của vùng đồng bằng và ven biển như dừa, thủy hải sản cũng như nhiều sản phẩm đặc trưng khác, bà Nguyễn Thị Thanh Lịch nhìn nhận, Gia Lai có nhiều tiềm năng để phát triển chuỗi giá trị gắn kết giữa nông nghiệp, chế biến, ẩm thực và du lịch.

Bên cạnh giá trị kinh tế, mỗi sản vật, mỗi món ăn truyền thống của tỉnh còn chứa đựng những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán và đời sống của cộng đồng dân cư.

Đây là nguồn tài nguyên quý giá để tỉnh Gia Lai tham gia sâu hơn vào phát triển các sản phẩm du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng, du lịch ẩm thực; đồng thời tạo dựng những sản phẩm mang đậm bản sắc địa phương, góp phần gia tăng trải nghiệm và sức hấp dẫn du khách.

Mục tiêu không chỉ là đưa sản phẩm ra thị trường, mà còn từng bước đưa sản phẩm vào hành trình trải nghiệm của du khách và bàn ăn của người tiêu dùng trong nước, quốc tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai mong muốn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa người nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất và chế biến, đầu bếp, nhà hàng, khách sạn, doanh nghiệp du lịch, nhà phân phối và các cơ quan quản lý.

Mỗi chủ thể có vai trò riêng, nhưng chỉ khi cùng tham gia vào một chuỗi liên kết đồng bộ, từ vùng nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng và thị trường tiêu thụ, chúng ta mới có thể nâng cao sức cạnh tranh và bảo đảm lợi ích hài hòa cho các bên.

Kể câu chuyện Việt bằng ngôn ngữ ẩm thực

Trong tham luận “Từ một mùa vụ đến một miền thương nhớ”, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan chia sẻ: Ở một gia đình làm nông, người lớn tuổi có tri thức chọn giống, chăm cây, nấu món truyền thống. Người trẻ có thể biết chụp ảnh, dựng video, bán hàng trực tuyến, thiết kế trải nghiệm.

Người phụ nữ giữ công thức món ăn có thể được kết nối với đầu bếp, trường nghề, cơ sở chế biến. Một nghệ nhân có thể hướng dẫn lớp trẻ tìm hiểu nghề, nhưng phải được ghi nhận và trả công xứng đáng.

Theo ông Lê Minh Hoan, chính quyền xã cùng hội quán, hợp tác xã, trường học và doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc nhận diện năng lực từng hộ: ai có món ăn ngon, ai giỏi nghề thủ công, ai kể chuyện hay, ai có khu vườn phù hợp trải nghiệm, ai muốn học kỹ năng mới. Sau đó, tổ chức những lớp học ngắn, nhóm cùng làm, hoạt động thử sản phẩm và kết nối người mua thật.

Mục tiêu không phải biến mọi gia đình thành một công ty nhỏ. Mục tiêu là để mỗi người nhìn thấy điều mình biết, điều mình yêu, và cơ hội đóng góp vào sinh kế chung. Khi những hạt nhân ấy liên kết với nhau, sức mạnh mềm không còn là khái niệm xa xôi, mà hiện diện trong cuộc sống mỗi ngày.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam cho biết, ẩm thực là ngôn ngữ dễ hiểu nhất để Việt Nam kể câu chuyện của mình với thế giới và nông sản là những chữ cái đầu tiên của ngôn ngữ đó. Một hạt cà phê, một trái chanh dây, một bát phở hay một bữa cơm của người dân đều mang theo đất, nước, con người và ký ức.

Khi biết kể, biết tổ chức và biết phục vụ, những giá trị ấy trở thành sản phẩm du lịch, trở thành đơn hàng, và trở thành thu nhập của người dân. Đó là điều Hiệp hội mong muốn cùng Gia Lai bắt đầu từ chuỗi hội thảo này.

Với câu hỏi, vì sao là Gia Lai? Ông Nguyễn Quốc Kỳ cho biết: “Chúng tôi chọn Gia Lai vì nơi này có đủ những điều kiện để thử một mô hình. “Đại ngàn chạm biển xanh” không chỉ là chủ đề của Năm Du lịch quốc gia 2026, mà còn là một câu chuyện ẩm thực trọn vẹn từ cao nguyên đến duyên hải, từ vùng nguyên liệu đến bàn ăn, từ bản sắc của các cộng đồng đến những cuộc gặp gỡ với du khách.

Gia Lai đang đi đúng hướng. 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Gia Lai đón 8,75 triệu lượt khách, tăng 19%, hướng tới mục tiêu 15 triệu lượt cả năm. 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh vượt 2,3 tỉ USD, riêng cà phê đạt khoảng 976 triệu USD, chiếm hơn 41%, nền tảng nông sản ấy rất mạnh.

Dư địa lớn nhất nằm ở khách quốc tế, năm 2025 khoảng 125.000 lượt, mục tiêu năm 2030 là một triệu lượt, tức gấp tám lần.

Để đi được chặng đường đó, Gia Lai cần những trải nghiệm không nơi nào có được và ẩm thực gắn với nông sản bản địa là một trong những trải nghiệm như vậy.

Trong hệ sinh thái đó, theo Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, Hiệp hội không sản xuất nông sản, không điều hành tour và không làm phim.

“Giá trị riêng của chúng tôi là kết nối những người làm ra các khâu đó và giữ cho câu chuyện ẩm thực được kể đúng, kể thật”, ông Nguyễn Quốc Kỳ nói và cho hay, sau chuỗi hội thảo này, Hiệp hội sẽ làm ba việc.

Một là kết nối nghệ nhân, đầu bếp, doanh nghiệp và nhà sáng tạo với địa phương để các đề xuất có người nhận việc; hai là cùng tỉnh xây dựng bộ tư liệu có nguồn về món ăn, nguyên liệu và nghề truyền thống tiêu biểu của Gia Lai; ba là tổng hợp các kiến nghị, gửi đến cơ quan có thẩm quyền và theo dõi việc thực hiện.