Mở thị trường mới cho kinh tế nông thôn

VHO - Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đang xây dựng Đề án “Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tri thức bản địa các vùng nông thôn Việt Nam”.

Định hướng cốt lõi của Đề án là đưa du lịch trở thành một kênh tạo thị trường, gia tăng giá trị cho sản phẩm OCOP, đồng thời mở thêm động lực phát triển làng nghề, sinh kế và kinh tế nông thôn.

Biến sản phẩm OCOP thành tài nguyên du lịch

OCOP đã hình thành một nguồn tài nguyên kinh tế và văn hóa đáng kể ở khu vực nông thôn. Báo cáo của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết cả nước hiện có hơn 17.600 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên thuộc 6 nhóm sản phẩm, cùng hơn 600 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Giá trị lớn nhất của OCOP nằm ở khả năng kết nối sản phẩm với vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, làng nghề, văn hóa và con người địa phương.

Khi những yếu tố này được tổ chức thành trải nghiệm, sản phẩm OCOP có thể trở thành một lý do để du khách tìm đến điểm đến, thay vì chỉ là món hàng được mua sau chuyến đi.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam vừa tổ chức Hội thảo khoa học xây dựng Đề án “Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tri thức bản địa các vùng nông thôn Việt Nam”.  

Hội thảo nhằm làm rõ xu hướng phát triển, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; mối liên kết đa giá trị giữa du lịch - OCOP - văn hóa; tổng quan 6 nhóm sản phẩm OCOP và thị hiếu của các thị trường khách trọng điểm.

Các tham luận tại Hội thảo đề xuất phát triển câu chuyện sản phẩm dựa trên nguồn gốc, tri thức bản địa, kỹ thuật sản xuất và những giá trị văn hóa chân thực.

Du khách có thể trực tiếp làm sản phẩm, thưởng thức, tìm hiểu quy trình và mua sản phẩm mang về. Cách tiếp cận này mở ra một chuỗi giá trị mới, trong đó sản phẩm, trải nghiệm và điểm đến cùng tạo doanh thu cho cộng đồng.

Du lịch tạo thêm thị trường cho OCOP

Đề án đặt vấn đề tiêu dùng OCOP trong toàn bộ chuỗi dịch vụ du lịch. Sản phẩm cần được kết nối với lưu trú, ẩm thực, vận chuyển, vui chơi, mua sắm và các hoạt động trải nghiệm.

Du khách đến làng nghề có thể tham quan, trực tiếp tạo tác, thưởng thức sản phẩm, mua hàng và tiếp tục đặt mua sau chuyến đi.

Đây cũng là cách mở rộng thị trường cho các hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp nông thôn. Du lịch tạo ra nhu cầu tiêu dùng tại chỗ, giúp sản phẩm tiếp cận trực tiếp người mua và tạo điều kiện hình thành “xuất khẩu tại chỗ”.

Đề án xác định vòng liên kết Du lịch - OCOP - Văn hóa chính là cơ chế để tăng giá trị cho sản phẩm và làm giàu trải nghiệm của du khách.

Để thị trường này phát triển ổn định, chất lượng sản phẩm và chất lượng dịch vụ phải được nâng lên đồng thời. Các tham luận lưu ý nhiều mô hình hiện vẫn nhỏ lẻ, dịch vụ còn thiếu chuyên nghiệp, từ vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm đến kỹ năng đón khách và kể câu chuyện văn hóa.

Khơi thông nguồn lực cho làng nghề và nông thôn

Một giá trị quan trọng khác của Đề án là tạo thêm động lực kinh tế cho việc bảo tồn văn hóa và tri thức bản địa.

Khi người dân có thu nhập ổn định từ sản phẩm và hoạt động du lịch, nghề truyền thống có thêm cơ hội được duy trì, lớp trẻ có thêm lý do tiếp nối nghề, còn những tri thức lâu đời có điều kiện được ghi nhận và truyền lại.

Đề án hướng tới một hệ sinh thái liên kết nhiều chủ thể. Doanh nghiệp đảm nhiệm đầu tư, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường; cộng đồng, nghệ nhân giữ vai trò sáng tạo và truyền tải giá trị văn hóa; chuyên gia hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm; chính quyền kiến tạo môi trường, cơ chế và điều kiện phát triển.

Bên cạnh đó, Đề án đã đặt ra khung chương trình hành động đến năm 2030 với bốn trụ cột: hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý; bảo tồn nghệ thuật tạo tác và tri thức bản địa; xúc tiến thương mại, logistics chặng cuối; chuyển đổi số cho lao động nông thôn.

Lộ trình được chia thành ba giai đoạn, bắt đầu với hoàn thiện thể chế, hạ tầng trong giai đoạn 2026 - 2027, phát triển chuỗi và liên kết tour giai đoạn 2028 - 2029, hướng tới tổng kết và mở rộng “xuất khẩu tại chỗ” vào năm 2030.

Nếu được triển khai đồng bộ, Đề án có thể tạo ra một cách tiếp cận mới cho phát triển du lịch nông thôn: Sản phẩm OCOP tạo lý do trải nghiệm, văn hóa tạo bản sắc, du lịch tạo thị trường và cộng đồng là chủ thể hưởng lợi.

Khi các mắt xích này vận hành cùng nhau, nguồn lực từ nông nghiệp, làng nghề, văn hóa và du lịch sẽ được kết nối thành những giá trị kinh tế mới cho khu vực nông thôn.