Chinh phục đại ngàn và khám phá văn hóa trên cung đường Hà Giang Loop

VHO - Giữa đại ngàn nơi địa đầu Tổ quốc, những cung đường vượt núi đang mở ra hành trình khám phá cảnh quan, văn hóa và đời sống bản địa, đưa du lịch vùng cao đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế.

Đỉnh đèo Bắc Sum (Quốc lộ 4C, Hà Giang, nay là tỉnh Tuyên Quang) hiện ra khi sương sớm cuộn tròn qua các khe núi, mùa thu tràn về trên cao nguyên đá mang theo cái se lạnh hanh hao dịu nhẹ và những dải mây trắng xốp vờn quanh các nếp núi xám thẫm.

Gió thốc qua lồng ngực mát rượi, xé tan chút ngột ngạt của phố thị. Tiếng động cơ xe máy giòn giã của những người lữ hành liên tục rẽ mây, khuấy động không gian tĩnh mịch của đại ngàn cao nguyên đá Hà Giang.

Từ trên cao nhìn xuống, cung đường Hà Giang Loop dài khoảng 350km hiện ra mảnh như một sợi chỉ mỏng vắt ngang lưng chừng trời, nối Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, Mèo Vạc rồi khép lại một vòng tròn địa lý, một bên là vách đá vôi dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút xuống những thung lũng xa xăm. 

Đối với chúng tôi hay những vị khách phương xa, đây là hành trình chinh phục vẻ đẹp kỳ vĩ của thiên nhiên, nhưng với những người trẻ bản địa đang miệt mài cầm lái, từng khúc cua tay áo hiểm trở ấy lại là nơi họ làm nghề, học hỏi và từng bước vươn lên đổi đời.

Chuyến đi khởi hành từ tờ mờ sáng, chiếc mô tô rú ga bám chặt mặt đường nhựa còn vương vãi đá sỏi trên nền đường dốc đứng. Ngồi phía sau tay lái của anh Phùng Ngọc Minh (29 tuổi) - người đồng nghiệp thân thiết gắn bó nhiều năm với từng hơi thở đời sống vùng cao, được anh em tin tưởng gán cho biệt danh "hướng dẫn viên" của chuyến đi, tôi mới cảm nhận hết sự am hiểu tường tận cùng bản lĩnh đi đường đèo của một người đã quá quen thuộc với từng chân núi, nếp nhà nơi đây.

Anh Minh đánh lái êm ru qua những khúc cua tay áo trên đường đèo. Nhìn đôi bàn tay rắn rỏi nắm chắc tay lái và nghe anh say sưa kể lại từng mảng ký sự văn hóa, tôi không khỏi trầm ồ trước sự thấu hiểu nếp sống vùng cao của một cây bút lăn lộn thực tế.

Trong tiếng gió lùa qua khe mũ bảo hiểm, anh Minh tâm sự: “Nhiều năm đi qua từng bản làng, gắn bó với bà con và thuộc lòng từng khúc đèo Hà Giang Loop, mình nhận ra cung đường này có sức hút kỳ diệu lắm, mỗi mùa, mỗi chuyến đi lại mang đến những góc nhìn hoàn toàn mới”.

Sau những chuyến công tác dài ngày qua các bản xa, người phóng viên trẻ này không chỉ ghi chép chất liệu cho trang viết mà còn đắm mình tìm hiểu từng phong tục, nếp sinh hoạt của đồng bào. Chính nhờ đó, mỗi lần trở lại đèo dốc, anh Minh lại có thể mở ra trọn vẹn những câu chuyện sinh động nhất của vùng cao nơi đây.

Sự kiên trì và vốn trải nghiệm dày dạn qua từng chặng đường khiến anh trở thành một người bạn đồng hành vô cùng tin cậy. Đối với anh, mỗi chuyến đi không chỉ là những trang ghi chép thực tế hay thử thách tay lái giữa đại ngàn kỳ vĩ mà còn là hành trình kết nối văn hóa, mở rộng góc nhìn và sẻ chia tình yêu sâu nặng với vùng đất này.

“Mỗi chuyến đi lại cho mình một góc nhìn mới. Việc được đồng hành, chia sẻ những nét đẹp bản sắc và nhịp sống cao nguyên khiến mình càng thêm gắn bó và tự hào về vùng đất miền biên viễn”, anh Minh tâm sự.

Hành trình tiết thu đưa đoàn người đi qua những "thước phim" thiên nhiên diệu kỳ nhất của miền biên viễn, vừa vượt qua đèo Bắc Sum, Cổng Trời Quản Bạ chào đón bằng biển mây bồng bềnh tràn qua đỉnh núi.

Phóng tầm mắt ra xa, Núi Đôi Quản Bạ tròn trịa hiện lên giữa thung lũng như hai tòa tháp ngọc, nổi bật trên nền xanh rì của núi rừng và sắc vàng chanh bắt đầu chớm nở của những ruộng lúa ở độ cao hơn 1.000m khiến mỗi nhịp thở như hòa vào mây trời.

Rời Quản Bạ, điểm dừng tiếp theo là Động Lùng Khúy, hang đá vôi tự nhiên được mệnh danh là "Cao nguyên đệ nhất động"; tạm rời cái nắng vàng giòn bên ngoài, bước luồn qua cửa động nhỏ hẹp là một không gian mát lạnh sảng khoái.

Trải qua hàng triệu năm kiến tạo, vô số khối nhũ đá lấp lánh đủ hình thù lung linh rủ xuống. Những dải nhũ đá uốn lượn tự nhiên như vẩy rồng lấp lánh khiến ai nấy đều trầm ồ trước kiệt tác giấu kín trong lòng núi đá.

Trở lại con đường chính, Dốc Thẩm Mã vắt ngang lưng chừng núi như một dải lụa mềm mại nối Yên Minh lên Sa Phìn. Đứng từ đỉnh dốc nhìn xuống, tôi thấy những khúc cua tay áo liên tiếp ôm lấy sườn núi, nơi khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ hòa vào nếp sống bình dị.

Gió heo may thổi nhẹ trên đỉnh dốc, những em bé Mông khoác trên vai gùi hoa dại cùng nụ cười trong trẻo ngơ ngác đùa vui, nhẹ nhàng tết từng vòng hoa cài lên tóc cho du khách. Chính sự hồn nhiên, chân thành không chút vội vã ấy gieo vào lòng người phương xa một cảm giác ấm áp khó tả.

Đi sâu hơn, thung lũng Sủng Là hiện ra với vẻ đẹp mơ màng đúng nghĩa "nơi đá nở hoa". Giữa nắng thu trong vắt, những mái nhà tường trình cổ kính màu nếp nâu ẩn hiện sau rào đá rêu phong.

Quanh nhà, những mảnh nương đang bắt đầu được phủ lấp bởi sắc hồng phớt của dải hoa tam giác mạch đầu mùa đan xen cùng thảm hoa cải vàng rực. Nhịp sống chậm rãi, bình yên ở Sủng Là như xoa dịu mọi mệt mỏi sau những chặng đường xóc nảy.

Đúng dịp chợ lùi Sa Phìn nhóm họp, du khách có dịp len chân vào không gian văn hóa đậm nét bản địa ngay gần Dinh thự họ Vương. Chợ họp từ tinh mơ dưới làn sương sớm se lạnh. Đồng bào từ các triền núi cao xúng xính trong những bộ thổ cẩm rực rỡ, đeo gùi đổ về giao thương. Mùi thơm nồng của bát thắng cố nghi ngút khói, vị cay nồng của rượu ngô men lá và tiếng cười nói giòn tan xé tan cái tĩnh mịch của thung lũng đá.

Từ Sa Phìn, con đường dốc núi rẽ tiến về Cột cờ Lũng Cú - điểm địa đầu thiêng liêng của Tổ quốc ở độ cao 1.700m. Vượt qua những bậc đá trong làn gió lồng lộng, ngước nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay kiêu hãnh trên nền trời xanh ngắt, niềm tự hào dân tộc lại dâng trào trong lồng ngực. Đứng từ đỉnh cột cờ, tầm mắt tôi thu trọn hình ảnh những mái nhà trình tường mái ngói âm dương của làng cổ Lô Lô Chải và những nương rẫy bên dưới thung lũng.

Chặng thăng hoa nhất chính là khoảnh khắc vượt đèo Mã Pí Lèng, cung đường lúc này không còn những cơn mưa rừng bất chợt mà khoác lên mình vẻ tráng lệ đỉnh cao dưới nắng thu trong trẻo.

Đứng trên gờ đá nhìn xuống hẻm vực Tu Sản sâu nhất Đông Nam Á, dòng sông Nho Quế như một dải lụa xanh ngọc bích êm đềm xẻ đôi vách đá đứng nghiêng. Cảnh sắc hùng vĩ đến rợn ngợp cùng làn gió mát lùa qua tóc giúp chúng tôi hiểu vì sao du khách quốc tế lại "phát cuồng" trước vùng đất này đến vậy.

Khi hoàng hôn buông nhẹ sắc tím thẫm lên những đỉnh núi tai mèo, điểm dừng chân là Phố cổ Đồng Văn. Đêm miền cao lạnh hơn, phố cổ lung linh dưới ánh đèn lồng đỏ treo trước những ngôi nhà gạch trình hàng trăm năm tuổi.

Ngồi sát bên nhau quanh bếp lửa hồng, nhấp ngụm cà phê nóng, lắng nghe tiếng khèn Mông dội vào vách đá, bất kỳ ai cũng cảm nhận được sự kết nối ấm áp giữa những người lữ khách phương xa với nhịp sống vùng cao.

Chuyến đi giúp chúng tôi nhận ra Hà Giang Loop không chỉ là một tuyến du lịch cảnh quan mà còn giống như một "trường học di động" khổng lồ. Thiên nhiên ban tặng cho nơi đây vẻ đẹp sơn thủy hữu tình nhưng cũng đi kèm điều kiện vô cùng khắc nghiệt, đất canh tác ít, địa hình chia cắt, mùa đông rét buốt thấu xương.

Sự phát triển du lịch đang thúc đẩy nhiều người trẻ nơi đây chủ động mở homestay, đón tiếp du khách và giới thiệu văn hóa bản địa. Những lớp bồi dưỡng kỹ năng cùng sổ tay du lịch giúp thanh niên các dân tộc thiểu số tự tin, chuyên nghiệp hơn khi giới thiệu những giá trị di sản và vẻ đẹp truyền thống đến bạn bè quốc tế.

Chiều muộn, khi hoàng hôn dát vàng lên những đỉnh núi đá tai mèo nhọn sắc, hành trình vòng tròn khép lại tại điểm xuất phát. Khung cảnh chiều biên giới lắng lại trong sự im lặng nhẹ nhàng, đong đầy suy tư về một cao nguyên đá kỳ vĩ và chiều sâu bản sắc văn hóa.