Làng Gò Cỏ phát huy giá trị di sản văn hóa Sa Huỳnh để phát triển du lịch

VHO- Làng Gò Cỏ ở phường Phổ Thạnh, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi được biết đến là một điểm du lịch cộng đồng hoang sơ, nằm sát bên đầm An Khê và bờ biển Sa Huỳnh. Nơi đây lưu giữ nhiều dấu tích của văn hóa Sa Huỳnh cách đây hàng nghìn năm, có bờ biển hoang sơ, tuyệt đẹp và đầm nước mặn tự nhiên.

Làng Gò Cỏ được biết đến là một điểm du lịch cộng đồng hoang sơ

“Báu vật” của Quảng Ngãi
Làng Gò Cỏ có 83 hộ dân với diện tích 105 ha, nằm giữa 2 đồi núi cao, cách biệt với cư dân bên ngoài, được các chuyên gia trong và ngoài nước phát hiện năm 2017 khi đi khảo sát để xây dựng không gian văn hóa Sa Huỳnh trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới… Làng từng có lớp cư dân cổ - chủ nhân nền văn hóa Sa Huỳnh (niên đại cách đây 2.500 - 3.000 năm).

Du khách trải nghiệm đan lưới cùng người dân làng Gò Cỏ

Chúng tôi di chuyển quảng đường cũng khá xa từ trung tâm thành phố Quảng Ngãi khoảng 60km về phía Nam để đến được làng Gò Cỏ. Đặt chân đến đây, du khách sẽ cảm giác như đang lạc vào một thế giới khác - nơi mà chẳng có tiếng còi xe ồn ào, khói bụi, chỉ có tiếng cười, tiếng sóng biển và tiếng gió. Chị Nguyễn Thị Thanh Tuyền, du khách đến từ Quảng Nam chia sẻ, cảnh quan ở làng Gò Cỏ nguyên sơ, mộc mạc, cuộc sống của người dân nơi đây êm ả, bình dị, chất phác. “Tôi ở lại đây 2 ngày và được trải nghiệm việc đánh bắt hải sản hằng ngày đến trồng rau, củ, quả… Hầu như bà con trong làng làm theo cách truyền thống, không gây hại cho môi trường, thiên nhiên. Ngay cả các vật dụng hằng ngày như nong, nia, rổ, thúng… người dân cũng chủ yếu đan lát bằng tre, chiếc mũ đan bằng lá dừa”, chị Tuyền bày tỏ.

Giàn hoa giấy, tường rào bằng đá xếp chồng lên nhau một cách tỉ mỉ tạo nên nét riêng của làng Gò Cỏ

Đến Gò Cỏ, dễ dàng bắt gặp những giếng đá, cầu đá, nhà lợp mái tranh... đặc trưng tiêu biểu của người Chăm Pa mà cư dân làng chài này đã gìn giữ cả ngàn năm trước. Các đền thờ, miếu mạo từ thời Vương quốc Chăm Pa cũng được tìm thấy ở đây. Đặc biệt, trong làng hiện có rất nhiều con đường, tường rào bằng đá xếp chồng lên nhau một cách tỉ mỉ. Những tảng đá lớn đá nhỏ xếp chồng lên nhau tạo thành đường đi, cầu thang, tường rào, bờ ruộng, bờ suối, nhà đá và đền miếu. Khoảng 12 giếng đá cổ hiện hữu trong làng là sản phẩm mà người Chăm Pa để lại khi cư ngụ tại đây. Hệ thống giếng cổ đã và vẫn đang là mạch sống, nuôi dưỡng nhiều thế hệ. 
Bà Bùi Thị Vân (65 tuổi), làng Gò Cỏ bộc bạch, mảnh đất Gò Cỏ chứng kiến bao biến thiên lịch sử, từ cam go của trường kỳ kháng chiến đến sự lãng quên và hồi sinh ngoạn mục. Nguồn nội lực quá đỗi mạnh mẽ thúc giục cộng đồng cư dân bản địa nơi đây tiếp tục giữ vững linh hồn một ngôi làng cổ Chăm Pa và khoác lên nó tấm áo mới mang tên Công viên di sản Làng Gò Cỏ. “Chưa có ai lớn lên ở Gò Cỏ mà chưa từng nghe câu “Chạng vạng ăn khoai đi ngủ, gà gáy dậy ăn củ đi làm”. Bà con đón du khách với đủ các loại khoai, củ đặc trưng của miền Trung nắng gió. Chúng tôi gìn giữ những giá trị di sản văn hóa để lại tiếp tục trao truyền cho thế hệ con cháu”, bà Vân bày tỏ.

Du khách thưởng thức những tiết mục bài chòi

Làng du lịch OCOP đầu tiên 
Bà Nguyễn Thị Diễm Kiều, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Du lịch cộng đồng Gò Cỏ cho biết, HTX du lịch cộng đồng làng Gò Cỏ được thành lập vào tháng 4.2019 với 37 thành viên. Hợp tác xã hoạt động nhằm nâng cao nhận thức, năng lực cộng đồng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản dựa trên loại hình du lịch cộng đồng. Hiện nay có rất nhiều khách đến tham quan nơi đây, trong đó chủ yếu là khách du lịch trong nước. 

Du khách trải nghiệm nấu ăn 

Để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch, hợp tác xã đã hình thành các tổ dịch vụ như: Tham quan, trải nghiệm bằng thuyền nan; dịch vụ homestay với tổng sức chứa khoảng 50 khách/đêm; tổ thuyết minh viên về làng Gò Cỏ; tổ Nhà hàng cộng đồng; tổ dịch vụ trải nghiệm làm nông dân; tổ dịch vụ trải nghiệm nấu ăn; tổ dịch vụ trải nghiệm trò chơi dân gian và một số dịch vụ trải nghiệm khác trong ngày, 1 ngày 1 đêm và 2 ngày 1 đêm. Khách du lịch đến với nơi đây sẽ dành thời gian lưu lại làng Gò Cỏ bởi lẽ xung quanh còn có Nhà trưng bày Văn hóa Sa Huỳnh, Đầm An Khê, đồng muối Sa Huỳnh; di tích Bia Ký Chăm, làng gốm Vĩnh An…
“Với sự quyết tâm cao của một số người tiên phong, cùng với sự giúp đỡ, động viên từ chính quyền, Gò Cỏ dần phát triển thành làng du lịch cộng đồng rất tiềm năng. Bây giờ bà con trong làng đã nhận thức, hưởng ứng và năng nổ tham gia làm du lịch. Người trẻ cũng dần trở về làng để góp công, góp sức cùng chúng tôi”, bà Kiều chia sẻ.

Giám đốc HTX Du lịch cộng đồng Gò Cỏ Nguyễn Thị Diễm Kiều giới thiệu tham quan làng Gò Cỏ

Tháng 12.2020, Du lịch cộng đồng làng Gò Cỏ được UBND tỉnh Quảng Ngãi công nhận là điểm du lịch cộng đồng đầu tiên của tỉnh đạt hạng OCOP 3 sao cấp tỉnh. Đây cũng chính là sự khẳng định thực sự về giá trị của một ngôi làng còn giữ lại không gian văn hóa cổ của người xưa, nó mở ra một cột mốc mới cho tỉnh Quảng Ngãi về tiềm năng du lịch cộng đồng.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đặng Văn Minh đánh giá cao mô hình du lịch cộng đồng của làng Gò Cỏ

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đặng Văn Minh bày tỏ: “Với vai trò dẫn dắt của HTX Gò Cỏ nói riêng và Sở VHTTDL nói chung để hình thành mô hình du lịch cộng đồng như làng Gò Cỏ bây giờ rất tốt. Cần nhân rộng mô hình này ở các địa phương khác trong tỉnh. Mong rằng làng Gò Cỏ tiếp tục phát triển, thu hút khách du lịch đông, trước mắt là cải thiện cuộc sống của bà con địa phương. Đồng thời, quảng bá văn hóa, hình ảnh, con người Quảng Ngãi, đặc biệt là di sản văn hóa Sa Huỳnh đến với du khách trong nước và thế giới biết đến”.

NHƯ ĐỒNG