Đừng nhìn khách du lịch “Tây ba lô” qua ví tiền

VHO - Trong một buổi chiều ở vùng cao Hà Giang cũ (nay thuộc Tuyên Quang), không hiếm gặp hình ảnh những du khách nước ngoài khoác ba lô, ăn mặc giản dị, ngồi lặng lẽ bên quán nhỏ ven đường hoặc trên những chiếc xe gắn máy.

Họ không gọi những món đắt tiền, không tiêu dùng ồn ào. Và cũng không ít lần, chính sự giản dị ấy khiến họ bị nhìn nhận như những vị khách “ít giá trị”.

Nhưng du lịch, nếu chỉ được đo bằng hóa đơn trong một bữa ăn, thì đó là một cách nhìn chưa thật đầy đủ.

Trong quá trình phát triển, cùng với sự gia tăng mạnh của khách quốc tế, phân khúc khách du lịch tự do quốc tế (khách “Tây ba lô”) ngày càng giữ vai trò quan trọng.

Tuy nhiên, tại một số nơi vẫn tồn tại cách nhìn phiến diện, khi một bộ phận người dân và cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch đánh giá nhóm khách này chủ yếu qua hình thức bên ngoài hoặc mức chi tiêu trực tiếp trong ngắn hạn. Cách tiếp cận này chưa phản ánh đầy đủ giá trị mà dòng khách mang lại.

Thực tiễn cho thấy, giá trị của một dòng khách không chỉ nằm ở chi tiêu tức thời, mà còn ở thời gian lưu trú, mức độ trải nghiệm, khả năng lan tỏa hình ảnh điểm đến và tác động lâu dài đối với phát triển du lịch địa phương.

Những yếu tố này, trong nhiều trường hợp, có ý nghĩa quyết định đối với việc hình thành thị trường và định vị thương hiệu điểm đến.

Số liệu thống kê cho thấy, lượng khách quốc tế đến tỉnh Tuyên Quang (khu vực tỉnh Hà Giang cũ) tăng từ 304.000 lượt năm 2023 lên 400.000 lượt năm 2024 và đạt trên 546.600 lượt năm 2025, tương ứng mức tăng gần 38% trong năm 2025.

Đáng chú ý, năm 2025, tỉnh đã đón khách đến từ hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, phản ánh rõ độ phủ rộng và sức lan tỏa toàn cầu của điểm đến.

Cơ cấu thị trường tiếp tục duy trì ổn định với các thị trường truyền thống châu Âu như Anh, Pháp, Đức, Hà Lan giữ vai trò chủ lực, đồng thời mở rộng sang các thị trường tiềm năng như Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ.

Trong cơ cấu đó, nhóm khách du lịch tự do quốc tế chiếm tỉ trọng đáng kể. Đây là nhóm khách có xu hướng lưu trú dài ngày, chi tiêu theo hành trình, sử dụng đa dạng dịch vụ tại địa phương và ưu tiên trải nghiệm văn hóa bản địa, cảnh quan tự nhiên.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào hình thức đơn giản hoặc mức chi tiêu ngắn hạn để đánh giá là “ít giá trị”, thì đó là cách nhìn chưa toàn diện.

Với mức chi tiêu bình quân khoảng 4,12 triệu đồng/lượt, năm 2025, tổng doanh thu từ khách quốc tế trên địa bàn tỉnh ước đạt trên 2.250 tỉ đồng.

Quan trọng hơn, nguồn thu này không tập trung vào một vài doanh nghiệp lớn, mà được phân bổ rộng rãi trong xã hội, đi trực tiếp vào các dịch vụ mà cộng đồng có thể tham gia cung cấp như lưu trú nhỏ, homestay, ăn uống, vận chuyển, trải nghiệm văn hóa.

Qua đó, góp phần cải thiện sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng cao.

Đó chính là một trong những đặc trưng cốt lõi của du lịch bền vững: giá trị không nằm ở sự tập trung, mà ở khả năng lan tỏa.

Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, dòng khách này còn góp phần thay đổi nhận thức xã hội và tư duy làm du lịch.

Nhiều hộ dân, cơ sở kinh doanh đã chủ động nâng cao chất lượng dịch vụ, học ngoại ngữ, cải thiện điều kiện đón khách và điều chỉnh cách ứng xử theo hướng chuyên nghiệp, thân thiện hơn.

Đồng thời, nhu cầu trải nghiệm bản địa của du khách cũng tạo động lực để cộng đồng quan tâm hơn đến việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Ở góc độ môi trường, nhóm khách du lịch tự do quốc tế thường có yêu cầu cao về cảnh quan, sự yên tĩnh và tính nguyên bản của điểm đến.

Điều này tạo ra một dạng “áp lực tích cực”, buộc chính quyền và cộng đồng phải nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, kiểm soát xây dựng và tổ chức hoạt động du lịch theo hướng bền vững, hạn chế phát triển nóng.

Nhưng có lẽ, giá trị lớn nhất của dòng khách này lại nằm ở một phương diện khác, phương diện mà nhiều khi không thể đo đếm ngay bằng tiền.

Năm 2025, cùng với hơn 500 ngàn lượt khách quốc tế và phạm vi thị trường trên 200 quốc gia, hình ảnh điểm đến đã được lan tỏa rộng rãi trên các nền tảng số.

Mới đây, Hà Giang cũ (nay thuộc Tuyên Quang) được tạp chí du lịch quốc tế Time Out bình chọn trong danh sách 51 điểm đến đẹp nhất thế giới năm 2026, xếp thứ 17, góp phần nâng cao vị thế trên bản đồ du lịch quốc tế.

Nếu so sánh cụ thể, để sản xuất một phim quảng bá du lịch phát trên các kênh quốc tế như CNN, BBC hoặc Discovery, chi phí thường dao động từ 5 đến 20 tỉ đồng cho một sản phẩm, chưa bao gồm chi phí phát sóng. Các chiến dịch truyền thông đồng bộ có thể cần tới 20 - 50 tỉ đồng mỗi năm.

Trong khi đó, hàng trăm nghìn hành trình, hình ảnh, video và đánh giá thực tế từ khách “Tây ba lô” được lan truyền trên mạng xã hội đã tạo ra một “hệ sinh thái truyền thông tự nhiên” rộng khắp, liên tục và có độ tin cậy cao, một dạng “quyền lực mềm” mà không một chiến dịch quảng bá nào dễ dàng thay thế.

Chính vì vậy, việc vẫn còn tồn tại cách nhìn phiến diện đối với khách du lịch tự do quốc tế không chỉ là hạn chế về nhận thức, mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh điểm đến.

Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch ngày càng gay gắt, sự chuyên nghiệp không chỉ thể hiện ở cơ sở vật chất hay giá dịch vụ, mà trước hết nằm ở thái độ ứng xử và cách nhìn nhận đúng giá trị của từng dòng khách.

Một điểm đến không thể phát triển đa dạng nếu vẫn còn đo giá trị du khách bằng vẻ ngoài và hóa đơn trong một bữa ăn.

Phát triển du lịch bền vững, vì thế, cần chuyển từ cách nghĩ “khách chi nhiều hay ít” sang đánh giá tổng thể giá trị mà khách mang lại, từ nhìn ngắn hạn sang nhìn dài hạn, từ cảm tính sang dựa trên dữ liệu và hiệu quả thực tiễn.

Khi nhận thức được nâng lên, cách ứng xử sẽ thay đổi. Và khi cách ứng xử thay đổi, điểm đến mới thực sự trở nên văn minh, thân thiện, không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng chính trải nghiệm mà du khách mang theo sau mỗi hành trình.