Đặt doanh nghiệp vào vị trí tiên phong, du lịch Việt kỳ vọng bứt phá

VHO - Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra định hướng mới cho phát triển du lịch Việt Nam, trong đó doanh nghiệp được xác định là lực lượng tiên phong, văn hóa là nền tảng và chất lượng trải nghiệm trở thành thước đo quan trọng của sức cạnh tranh.

Cùng với việc khơi thông nguồn lực đầu tư, Nghị quyết mở ra cách tiếp cận rộng hơn về xây dựng hệ sinh thái du lịch, tạo điều kiện để các điểm đến nâng cao giá trị và sức cạnh tranh quốc tế.

Từ thay đổi tư duy đến khơi thông nguồn lực

Với những người làm du lịch, một trong những tác động quan trọng của Nghị quyết 26 nằm ở sự thay đổi về tư duy phát triển.

Nếu Nghị quyết 08-NQ/TW năm 2017 của Bộ Chính trị xác lập du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, Nghị quyết 26 tiếp tục nâng tầm vị thế của ngành công nghiệp xanh khi xác định du lịch là “một động lực tăng trưởng mới của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số”.

Định hướng này đi kèm những mục tiêu cụ thể đến năm 2030: du lịch đóng góp trực tiếp 10 - 12% GDP, đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế và tổng thu từ khách du lịch đạt 80 - 90 tỉ USD.

Theo bà Đồng Thị Ngọc Ánh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sun Group, khi du lịch được đặt ở vị trí đó, mỗi công trình, mỗi sản phẩm du lịch được nhìn nhận trong mối quan hệ với mục tiêu tăng trưởng chung của đất nước.

Với doanh nghiệp, đây là nguồn động lực đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với những quyết định đầu tư dài hạn.

Nghị quyết 26 cũng chạm tới những vấn đề có ý nghĩa trực tiếp với các nhà đầu tư du lịch quy mô lớn. Trước hết là vị thế pháp lý của các dự án.

Việc đưa du lịch vào danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư đối với những dự án động lực, quy mô lớn gắn với các cực tăng trưởng và trung tâm du lịch trọng điểm được xem là thay đổi quan trọng.

Thực tế, những công trình hạ tầng du lịch có tính biểu tượng thường đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, thời gian hoàn vốn kéo dài hàng chục năm và có đặc thù khác biệt so với các dự án dịch vụ thông thường.

Một cơ chế phù hợp với tính chất dài hạn của loại hình đầu tư này có thể tạo thêm niềm tin cho doanh nghiệp khi cân nhắc những dự án có quy mô lớn.

Nguồn lực đầu tư cũng được Nghị quyết đề cập tương đối toàn diện, với các chính sách hỗ trợ về đầu tư, đất đai, tài chính, thủ tục, thuế, phí và mặt bằng kinh doanh đối với các dự án du lịch chất lượng cao.

Một nội dung được doanh nghiệp quan tâm là chính sách tài chính phù hợp đối với phần diện tích đất dành cho cảnh quan, cây xanh và không gian công cộng không khai thác kinh doanh trực tiếp.

Đây là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đối với các khu du lịch quy mô lớn, bởi diện tích dành cho cảnh quan, không gian công cộng thường chiếm tỷ trọng đáng kể nhưng không tạo ra nguồn thu trực tiếp.

Cùng với cơ chế hợp tác công - tư trong quản lý, bảo tồn và khai thác những điểm đến cần nguồn lực lớn, các định hướng mới tạo thêm dư địa để nguồn lực Nhà nước và doanh nghiệp được huy động trong cùng một hệ thống phát triển.

Không gian phát triển cũng được định hình rõ hơn với 3 cực tăng trưởng, 10 trung tâm du lịch trọng điểm cùng những hướng sản phẩm như du lịch cao cấp, MICE, chăm sóc sức khỏe, kinh tế đêm và du lịch thông minh.

Với nhà đầu tư dài hạn, một định hướng tương đối rõ ràng về địa bàn và sản phẩm giúp doanh nghiệp có cơ sở hoạch định dòng vốn phù hợp với định hướng phát triển chung.

Doanh nghiệp là lực lượng tiên phong

Một điểm mới có ý nghĩa lớn trong Nghị quyết 26 là việc xác định rõ các chủ thể tham gia phát triển du lịch: “Phát triển du lịch là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong; Nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng”.

Cụm từ “lực lượng tiên phong” đặt doanh nghiệp vào vị trí chủ động hơn trong quá trình hình thành sản phẩm, điểm đến và chuỗi giá trị du lịch. Tiên phong cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro ở những địa bàn, lĩnh vực chưa có nhiều tiền lệ và chịu trách nhiệm về hiệu quả đầu tư trước xã hội.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 có 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh và sức cạnh tranh quốc tế, giữ vai trò dẫn dắt trong lữ hành quốc tế, quản lý điểm đến, nền tảng du lịch nội địa, nền tảng lữ hành tích hợp, du lịch cao cấp và kinh tế ban đêm.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, quy mô tài sản không phải thước đo duy nhất của một tập đoàn mạnh. Năng lực kiến tạo điểm đến mới, tổ chức chuỗi giá trị hoàn chỉnh, thu hút khách quốc tế, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu mới là những yếu tố có ý nghĩa đối với sức cạnh tranh.

Ở một cấp độ khác, Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu thu hút nhà đầu tư tham gia phát triển hạ tầng du lịch, hạ tầng tiếp cận điểm đến, hạ tầng phi lợi nhuận và hạ tầng xã hội gắn với những dự án trọng điểm.

Từ sân bay, cảng biển, đường giao thông đến không gian công cộng, sự tham gia của nguồn lực tư nhân có thể góp phần hình thành hệ thống hạ tầng đồng bộ hơn cho điểm đến.

Từ thực tế hoạt động gần hai thập kỷ về du lịch, bà Đồng Thị Ngọc Ánh cho rằng sự phát triển của doanh nghiệp luôn gắn với định hướng, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và sự đồng hành của các địa phương.

Bà nhìn nhận Nghị quyết 26 tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào những công trình lớn, có khả năng tạo ảnh hưởng tới diện mạo điểm đến.

Thước đo mới: chi tiêu, lưu trú và trải nghiệm

Một yêu cầu nổi bật của Nghị quyết 26 là chuyển mạnh mô hình phát triển du lịch từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh và sáng tạo.

Theo bà Ánh, đây thực chất là sự thay đổi về thước đo. Nếu trước đây lượt khách thường được sử dụng như chỉ số quan trọng để đánh giá sức phát triển, giai đoạn mới cần quan tâm nhiều hơn tới mức chi tiêu, thời gian lưu trú, tỷ lệ khách quay lại và giá trị gia tăng để lại cho địa phương.

Nghị quyết cũng đặt ra các tiêu chí quản trị điểm đến gắn với tổng thu, mức chi tiêu, thời gian lưu trú, chất lượng điểm đến, an toàn, môi trường, chuyển đổi số và mức độ hài lòng của du khách.

Từ thực tiễn đầu tư, kinh doanh du lịch tại nhiều địa phương, bà Ánh nhấn mạnh bốn nhóm yếu tố có thể tạo nên sức cạnh tranh lâu dài cho một sản phẩm du lịch.

Trước hết là văn hóa và bản sắc dân tộc. Một công trình chỉ có thể trở thành biểu tượng khi gắn với một câu chuyện văn hóa đủ sâu và có khả năng tạo sự khác biệt.

Những công trình, sản phẩm được xây dựng trên nền tảng câu chuyện văn hóa Việt Nam, từ quần thể tâm linh trên đỉnh Fansipan, tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn ở Tây Ninh, Cầu Hôn tại Phú Quốc đến những công trình lấy cảm hứng từ kiến trúc cung đình Huế, được bà Ánh dẫn lại như những ví dụ về cách đưa bản sắc vào sản phẩm du lịch.

“Công nghệ và tiện nghi có thể mua được, nhưng chiều sâu văn hóa thì không”, bà Ánh nói, đồng thời nhấn mạnh văn hóa chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt của du lịch Việt Nam trong cạnh tranh quốc tế.

Cùng với bản sắc, chất lượng trải nghiệm cần được đặt ở vị trí trung tâm. Nghị quyết xác định rõ “lấy chất lượng, bản sắc và trải nghiệm khác biệt làm phương thức cạnh tranh chủ đạo”. Điều đó đặt ra yêu cầu phát triển các sản phẩm có giá trị cao, từ du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe đến nghệ thuật biểu diễn và các tổ hợp vui chơi, giải trí.

Một điểm đến có sức cạnh tranh cũng cần được phát triển theo hướng bền vững, tôn trọng thiên nhiên.

Theo quan điểm được bà Ánh chia sẻ, công trình du lịch cần hài hòa với cảnh quan, bảo vệ hệ sinh thái, ứng dụng công nghệ trong vận hành và giảm phát thải. Nguyên tắc được nhấn mạnh là công trình phải làm đẹp thêm cho thiên nhiên nơi nó hiện diện, chứ không thay thế thiên nhiên.

Yếu tố con người cũng được đặt ở vị trí quan trọng. Chất lượng dịch vụ, thái độ phục vụ và khả năng tạo cảm xúc cho du khách góp phần hình thành hình ảnh của một điểm đến.

Trong yêu cầu đổi mới đào tạo nhân lực theo chuẩn quốc tế, con người chính là tiêu chí khó nhưng có tính bền vững cao đối với sức cạnh tranh du lịch.

Hình thành hệ sinh thái du lịch

Nghị quyết 26 định hướng "Phát triển du lịch theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, tạo động lực phát triển thương mại, dịch vụ, giao thông vận tải, công nghiệp văn hoá, công nghiệp sáng tạo, nông nghiệp, kinh tế số, kinh tế đêm và các ngành, lĩnh vực khác".

Đây là cách tiếp cận phù hợp với đặc thù của du lịch hiện đại, khi giá trị của một chuyến đi được tạo ra bởi nhiều mắt xích. Giao thông đưa khách đến; lưu trú giữ chân khách; văn hóa và giải trí tạo trải nghiệm; thương mại và kinh tế đêm kích thích chi tiêu; kinh tế số kết nối các dịch vụ thành một chuỗi thuận tiện.

Theo bà Đồng Thị Ngọc Ánh, Nhà nước giữ vai trò định hướng về quy hoạch, hạ tầng khung và cơ chế; doanh nghiệp tham gia xây dựng từng mắt xích và kết nối các yếu tố đó.

Từ thực tiễn đầu tư, một số mô hình đang được doanh nghiệp theo đuổi có thể gợi mở hướng phát triển mới cho các điểm đến. Một trong số đó là kết nối hàng không - nghỉ dưỡng - vui chơi giải trí, tạo thành chuỗi từ khâu đưa khách đến điểm đến tới tổ chức trải nghiệm và lưu trú.

Với những địa bàn có tiềm năng du lịch lớn, sự liên kết giữa hạ tầng hàng không, dịch vụ nghỉ dưỡng và hệ thống vui chơi giải trí có thể góp phần chủ động hơn về nguồn khách và kéo dài thời gian ở lại.

Một hướng khác là phát triển các tổ hợp đô thị giải trí, thương mại và kinh tế đêm, hướng tới những không gian hoạt động cả ngày lẫn đêm. Nghị quyết 26 định hướng phát triển các trung tâm du lịch đa dịch vụ với các chương trình biểu diễn nghệ thuật, trung tâm hòa nhạc, phố lễ hội và khu giải trí tích hợp quy mô lớn.

Tại những điểm đến có điều kiện, kinh tế ban đêm có thể trở thành một trong những công cụ kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Quan trọng hơn, hoạt động về đêm góp phần tạo nên một không gian điểm đến có sức sống liên tục, thay vì chỉ tập trung vào các hoạt động tham quan ban ngày.

Một hướng phát triển khác là xây dựng điểm đến gắn với các sự kiện quốc tế. Nghị quyết 26 xác định Phú Quốc từng bước trở thành một cực tăng trưởng mới, trung tâm du lịch nghỉ dưỡng biển cao cấp, có khả năng cạnh tranh quốc tế và thu hút các sự kiện lớn.

Việc Phú Quốc được lựa chọn tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 cùng hệ thống hạ tầng được đầu tư phục vụ sự kiện được kỳ vọng tạo thêm cơ hội để Việt Nam nâng cao năng lực tổ chức các sự kiện chính trị, kinh tế và du lịch MICE quy mô quốc tế.

Cần một hệ thống cùng hành động

Những định hướng mới đặt doanh nghiệp ở vị trí chủ động hơn, song sự phát triển của du lịch không thể đặt trên vai một chủ thể riêng lẻ.

Các mô hình phát triển điểm đến quy mô lớn đòi hỏi quy hoạch nhất quán, hạ tầng khung đồng bộ và sự phối hợp giữa Trung ương, địa phương, doanh nghiệp cùng cộng đồng dân cư. Nguồn lực Nhà nước và tư nhân cần được kết nối trong những dự án có khả năng tạo giá trị lâu dài cho địa phương.

Khi cách tiếp cận về du lịch được mở rộng từ lượng khách sang giá trị tạo ra, từ từng sản phẩm riêng lẻ sang hệ sinh thái và từ khai thác tài nguyên sang phát huy chiều sâu văn hóa, những yêu cầu đặt ra với ngành cũng trở nên cụ thể hơn.

Chất lượng điểm đến, năng lực hạ tầng, sức sáng tạo của doanh nghiệp, nguồn nhân lực và khả năng liên kết các ngành sẽ cùng quyết định năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam trong giai đoạn mới.