“Đánh thức” tiềm năng du lịch chữa lành từ di sản thuốc Nam của đồng bào Chăm

VHO - Trường Đại học Nguyễn Tất Thành tổ chức hội thảo khoa học đề xuất phát triển du lịch chữa lành từ di sản thuốc Nam đồng bào Chăm, gắn bảo tồn tri thức bản địa với sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Hội thảo khoa học với chủ đề “Nhu cầu của doanh nghiệp và khách hàng về phát triển mô hình du lịch cộng đồng ở làng Chăm tỉnh Khánh Hòa” vừa được Trường Đại học Nguyễn Tất Thành phối hợp UBND xã Xuân Hải tổ chức tại Khánh Hòa. Hội thảo mở ra hướng tiếp cận mới trong bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng Chăm, đặc biệt từ tri thức thuốc Nam truyền thống.

Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ đề tài khoa học cấp quốc gia “Nghiên cứu giải pháp xây dựng mô hình du lịch cộng đồng dựa vào làng nghề thuốc Nam để nâng cao sinh kế bền vững của người Chăm ở tỉnh Ninh Thuận” do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), Bộ Khoa học và Công nghệ tài trợ.

Hội thảo thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia du lịch, doanh nghiệp lữ hành, đại diện cơ quan quản lý và cộng đồng Chăm.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Quảng Đại Tuyên – Khoa Du lịch, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, Chủ nhiệm đề tài cho rằng du lịch cộng đồng dựa trên di sản văn hóa và tri thức bản địa của đồng bào Chăm đang trở thành hướng đi quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch bền vững.

Trong bối cảnh du lịch trải nghiệm, du lịch văn hóa và du lịch chăm sóc sức khỏe ngày càng được quan tâm, tri thức thuốc Nam truyền thống của người Chăm vừa là lợi thế đặc thù, vừa đặt ra yêu cầu phải được khai thác đúng cách, bảo đảm vai trò chủ thể của cộng đồng và giữ gìn giá trị văn hóa tại chỗ.

Các ý kiến thảo luận xoay quanh ba nhóm nội dung chính: tiềm năng và giá trị tri thức thuốc Nam trong phát triển du lịch cộng đồng; nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường đối với sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm; các giải pháp, mô hình hợp tác giữa cộng đồng – doanh nghiệp – chính quyền nhằm phát triển du lịch theo hướng bền vững.

Xã Xuân Hải hiện là nơi cư trú tập trung của cộng đồng người Chăm, với hơn 70% hộ dân tham gia nghề thuốc Nam truyền thống. Riêng tại hai thôn An Nhơn và Phước Nhơn, cộng đồng đang lưu giữ tri thức sử dụng hơn 300 loài dược liệu cùng hàng trăm bài thuốc gia truyền.

Các ý kiến nhận định, trong xu hướng phát triển mạnh của du lịch sức khỏe và du lịch chữa lành trên thế giới, đây là “kho báu” giá trị, song hiện vẫn chủ yếu được khai thác ở quy mô nhỏ lẻ, thiếu sản phẩm du lịch trải nghiệm chuyên nghiệp.

Đại diện UBND xã Xuân Hải cho biết, sau sáp nhập đơn vị hành chính năm 2025, UBND xã Xuân Hải xác định phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa Chăm và nghề thuốc Nam là một trong ba đột phá chiến lược giai đoạn 2025–2030, hướng tới xây dựng An Nhơn và Phước Nhơn thành vùng dược liệu đặc trưng, ổn định sinh kế cho khoảng 1.200 hộ dân và hình thành điểm đến có bản sắc.

Dưới góc nhìn doanh nghiệp, nhiều đại biểu đề xuất xây dựng các tour chuyên sâu như tham quan vườn dược liệu, trải nghiệm quy trình bào chế thuốc, kết hợp các liệu pháp trị liệu truyền thống và ẩm thực dược thiện.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, số hóa tri thức cây thuốc, xây dựng bản đồ dược liệu và quảng bá sản phẩm cũng được xem là giải pháp quan trọng để kết nối cung – cầu, đồng thời bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của cộng đồng.

Hội thảo cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản trong phát triển du lịch cộng đồng, như nguy cơ suy giảm nguồn dược liệu tự nhiên, hạn chế về công nghệ, nhân lực và áp lực lao động đối với phụ nữ Chăm.

Các chuyên gia đề xuất áp dụng mô hình phát triển cộng đồng dựa vào nội lực, khuyến khích thành lập hợp tác xã du lịch – dược liệu nhằm chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu chung và bảo đảm cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng.

Kết luận hội thảo, Ban Tổ chức khẳng định các ý kiến trao đổi sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để hoàn thiện mô hình du lịch cộng đồng dựa trên di sản thuốc Nam người Chăm, góp phần nâng cao sinh kế cho người dân và từng bước hình thành sản phẩm du lịch đặc thù của tỉnh Khánh Hòa trong thời gian tới.