Đánh thức sức mua, mở thêm cực tăng trưởng

VHO - Bộ Công thương vừa ban hành Quyết định số 2412/QĐ-BCT phê duyệt Đề án “Phát triển các mô hình outlet tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Một mô hình bán lẻ mới - outlet, đang được đặt vào bài toán tăng trưởng của thương mại nội địa.

Với định hướng gắn mua sắm với du lịch, dịch vụ và trải nghiệm, các trung tâm outlet được kỳ vọng tạo thêm động lực tiêu dùng, mở rộng thị trường cho hàng Việt, nâng sức cạnh tranh của bán lẻ Việt Nam và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng “2 con số” giai đoạn 2026 - 2030.

Mua sắm trở thành một phần của trải nghiệm du lịch

Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2412/QĐ-BCT phê duyệt Đề án “Phát triển các mô hình outlet tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Đề án xác định phát triển outlet theo hướng hiện đại, minh bạch, có kiểm soát, hình thành những điểm đến mua sắm - du lịch - trải nghiệm có sức cạnh tranh trong khu vực.

Điểm nổi bật trong định hướng này nằm ở cách nhìn outlet như một thành tố của hệ sinh thái kinh tế rộng hơn. Mua sắm được kết nối với ẩm thực, vui chơi, giải trí, sự kiện văn hóa, du lịch và các dịch vụ bổ trợ. Khi một điểm bán hàng có thể trở thành điểm đến, dòng tiền tiêu dùng cũng có thêm nhiều không gian để lan tỏa.

Outlet vốn là mô hình bán lẻ tập trung nhiều thương hiệu, nơi nhà sản xuất hoặc nhà phân phối đưa hàng trực tiếp tới người tiêu dùng với mức giá phù hợp với đặc thù mô hình. Hàng hóa có thể gồm hàng tồn kho, hàng lỗi nhẹ hoặc sản phẩm được sản xuất riêng cho outlet.

Ở Việt Nam, Đề án đặt mô hình này vào một mục tiêu lớn hơn: kích cầu tiêu dùng, phát triển du lịch - thương mại - dịch vụ, nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường bán lẻ, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng “2 con số” giai đoạn 2026 - 2030.

Cách tiếp cận này mở ra một hướng phát triển mới cho hoạt động bán lẻ. Một khu outlet có thể trở thành điểm dừng chân trong hành trình của du khách, nơi khách dành thời gian mua sắm, ăn uống, vui chơi và trải nghiệm. Giá trị kinh tế vì thế được tạo ra trên nhiều lớp dịch vụ, thay vì tập trung ở hoạt động bán hàng.

Đây cũng là dư địa để các địa phương có thế mạnh du lịch bổ sung một sản phẩm mới vào hệ sinh thái điểm đến. Những khu vực có lượng khách lớn, sức mua cao, hạ tầng giao thông thuận lợi có thể phát triển outlet gắn với các tuyến du lịch, sân bay, cao tốc hoặc những khu đô thị lớn. 

Ba mô hình cho một thị trường mới

Đề án xác định ba mô hình outlet trong giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045.

Làng outlet cao cấp được định vị như một “điểm đến mua sắm - du lịch”, có diện tích cho thuê khoảng 30.000 - 50.000 m². Không gian được tổ chức theo kiến trúc làng mở, có cảnh quan, cây xanh và các công trình tạo điểm nhấn.

Các thương hiệu từ trung cấp, cao cấp đến xa xỉ cùng hiện diện, kết hợp nhà hàng, cà phê, khu vui chơi trẻ em và không gian dành cho sự kiện văn hóa, nghệ thuật.

Trung tâm outlet đô thị/ngoại vi có quy mô khoảng 5.000 - 25.000 m², linh hoạt trong nhà hoặc ngoài trời. Mô hình này tập trung các thương hiệu phổ thông và trung cấp, nhất là thời trang, thể thao, đồ gia dụng, hướng tới người dân địa phương và khách du lịch.

Outlet tích hợp được đặt trong những tổ hợp đa chức năng gồm nhà ở, văn phòng, giải trí, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ chung. Với diện tích cho thuê khoảng 15.000 - 50.000 m², mô hình này hướng tới những đô thị đông dân, địa bàn có lượng khách du lịch lớn và nhu cầu mua sắm thường xuyên.

Ba mô hình tạo nên ba cách tiếp cận thị trường. Làng outlet hướng tới trải nghiệm và khách du lịch; trung tâm outlet đáp ứng nhu cầu mua sắm thường xuyên; outlet tích hợp đưa bán lẻ vào cùng một hệ sinh thái đô thị.

Sự đa dạng này tạo điều kiện để mô hình được lựa chọn theo đặc điểm kinh tế, dân cư, du lịch và quỹ đất của từng địa phương.

Không gian outlet sẽ nằm ở đâu?

Câu hỏi về vị trí có ý nghĩa quyết định với hiệu quả của outlet. Đề án định hướng phát triển tại những địa bàn có sức mua lớn, lượng khách du lịch cao, kết nối giao thông thuận lợi và phù hợp với quy hoạch địa phương.

Tại Hà Nội, các trục cao tốc Hà Nội - Móng Cái, Hà Nội - Lào Cai, tuyến Nhật Tân - Nội Bài và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng được xác định là những khu vực tiềm năng. Đây là những tuyến kết nối Thủ đô với sân bay, các tỉnh phía Bắc và những trung tâm kinh tế, du lịch quan trọng.

Tại TP.HCM, định hướng tập trung dọc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và khu vực gần sân bay quốc tế Long Thành, phục vụ thị trường có sức mua lớn và đón dòng khách quốc tế.

Đà Nẵng - Hội An được tính toán theo trục ven biển kết nối hai trung tâm du lịch. Với các điểm đến biển đảo, Đề án định hướng nghiên cứu những khu vực có quỹ đất lớn gần các khu nghỉ dưỡng phức hợp tại Cam Ranh, Phú Quốc và các khu thương mại tự do.

Danh sách địa phương tiềm năng còn có Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Huế, Khánh Hòa, Đồng Nai và Tây Ninh, bên cạnh Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và An Giang.

Nhìn trên không gian kinh tế, outlet đang được tính toán gắn với các cực tăng trưởng, cửa ngõ giao thông và trung tâm du lịch. Đây là điều kiện để mô hình bán lẻ mới tiếp cận đồng thời thị trường dân cư và dòng khách.

Một cửa ngõ mới cho hàng Việt

Một mục tiêu cụ thể của Đề án là đưa hàng Việt vào sâu hơn trong các không gian bán lẻ outlet.

Đến năm 2030, tỉ lệ hàng hóa, sản phẩm Việt Nam tại các mô hình outlet thí điểm được định hướng đạt tối thiểu 30% - 40%. Đồng thời, ít nhất 10 nhóm sản phẩm “quà tặng quốc gia” được hình thành, ưu tiên thương hiệu quốc gia, sản phẩm OCOP 5 sao, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu và sản phẩm hàng Việt tiên phong.

Nếu được vận hành tốt, outlet có thể trở thành một kênh đưa sản phẩm Việt tiếp cận nhóm khách có khả năng chi tiêu và nhu cầu mua sắm cao.

Với khách du lịch, sản phẩm được mua tại outlet có thể trở thành một phần của trải nghiệm điểm đến; với doanh nghiệp, thêm một không gian để tiếp cận người tiêu dùng và xây dựng thương hiệu.

Ở cấp địa phương, hoạt động outlet còn có thể gắn với xúc tiến thương mại, xúc tiến du lịch và các sự kiện văn hóa. Các địa phương được giao phối hợp với Bộ Công Thương xây dựng những nhóm sản phẩm Việt để hình thành “quà tặng quốc gia” đưa vào kinh doanh tại outlet.

Đây là điểm có thể tạo nên bản sắc riêng cho outlet Việt Nam. Nếu mỗi khu outlet có khả năng kết nối các thương hiệu quốc gia với sản phẩm đặc trưng của địa phương, không gian mua sắm sẽ trở thành một kênh quảng bá hàng Việt tới du khách.

Thể chế phải đi trước một bước

Một thị trường outlet muốn phát triển bền vững cần một hành lang pháp lý đủ rõ để doanh nghiệp đầu tư, người tiêu dùng yên tâm và cơ quan quản lý có cơ sở giám sát.

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 tích hợp định hướng phát triển outlet vào quy hoạch, kế hoạch phát triển của các địa phương có tiềm năng; đồng thời hoàn thiện khung pháp lý về quản lý và phát triển mô hình này.

Với các địa phương thí điểm, yêu cầu được đặt ra gồm nghiên cứu quy hoạch, bố trí quỹ đất, lựa chọn nhà đầu tư và xây dựng tiêu chí phù hợp với quy mô, tính chất từng dự án. Năng lực tài chính, kinh nghiệm vận hành chuỗi bán lẻ, khả năng thu hút thương hiệu và cam kết tiêu thụ hàng Việt là những yếu tố được lưu ý.

Cùng với mở rộng thị trường, công tác quản lý cũng phải được tăng cường. Các outlet phải tuân thủ quy định về phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, niêm yết và bán đúng giá niêm yết.

Sự minh bạch vì thế là điều kiện để mô hình này tạo dựng niềm tin. Người tiêu dùng cần hiểu rõ outlet bán gì, hàng hóa có nguồn gốc ra sao và vì sao sản phẩm được bán với mức giá phù hợp với mô hình outlet.

Đặt outlet vào bài toán tăng trưởng

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành ít nhất một mô hình outlet tại Việt Nam. Giai đoạn 2030 - 2045, ba khu vực Bắc, Trung, Nam mỗi khu vực có ít nhất một mô hình outlet. Đến năm 2030, ít nhất 5.000 cán bộ, công chức và doanh nghiệp liên quan được tập huấn về quản lý, vận hành và phát triển mô hình.

Những mục tiêu này đặt nền móng cho một thị trường còn mới tại Việt Nam. Quy mô ban đầu có thể chưa lớn, song ý nghĩa của mô hình nằm ở khả năng tạo thêm một cực tiêu dùng và kết nối nhiều ngành kinh tế trong cùng một không gian.

Một du khách đến outlet có thể mua sắm, dùng bữa, tham gia hoạt động giải trí và tiếp tục hành trình tại địa phương. Một thương hiệu Việt có thêm điểm tiếp cận khách hàng. Một địa phương có thêm sản phẩm du lịch. Một doanh nghiệp dịch vụ có thêm nguồn khách. Một tuyến giao thông có thêm điểm đến.

Khi những hoạt động ấy được kết nối, giá trị của outlet vượt ra ngoài diện tích bán lẻ.

Đó cũng là lý do phát triển outlet được đặt trong mục tiêu kích cầu tiêu dùng, phát triển du lịch - thương mại - dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường bán lẻ Việt Nam, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và tăng trưởng “2 con số” giai đoạn 2026 - 2030.

Thách thức lớn nhất sẽ nằm ở khả năng biến outlet thành một điểm đến thực sự có sức hút, chứ không dừng ở một khu bán hàng giảm giá.

Muốn vậy, quy hoạch phải gắn với dòng khách; thương hiệu phải đủ sức hấp dẫn; sản phẩm Việt phải có chất lượng và câu chuyện riêng; dịch vụ phải tạo được trải nghiệm; hạ tầng phải thuận tiện; còn thể chế phải đủ rõ để doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

Khi những điều kiện ấy hội tụ, outlet có thể trở thành một mảnh ghép mới của thị trường bán lẻ Việt Nam: một điểm đến nơi sức mua gặp du lịch, thương mại gặp dịch vụ và hàng Việt có thêm không gian tiếp cận thị trường quốc tế.