Cần “mạo hiểm” để khai thác du lịch mạo hiểm

VHO - Những năm gần đây, du lịch mạo hiểm (DLMH) ngày càng thu hút sự quan tâm của nhiều du khách, đặc biệt là những người ưa khám phá, trở về với tự nhiên. Để du lịch mạo hiểm thực sự trở thành một hướng đi hiệu quả, doanh nghiệp du lịch cần chú trọng đến yếu tố an toàn và trải nghiệm của khách hàng và đặc biệt cần “mạo hiểm” trong đầu tư và khai thác.

 Nhiều tiềm năng

Với 3/4 địa hình là đồi núi, các hệ thống sông ngòi chằng chịt, nhiều hang động đẹp, nhiều khu rừng nguyên sinh nhiệt đới cũng như các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia rộng lớn, hơn 3.000km bờ biển trải dài từ Bắc đến Nam là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các loại hình DLMH.

Việt Nam có rất nhiều thác nước đẹp và hùng vĩ để có thể tổ chức loại hình du lịch vượt thác đầy hấp dẫn như thác Đầu Đẳng, thác Dray Sap, Dray Nu, thác Dam Bri ở Tây Nguyên, thác Bản Giốc và nhiều thác nước khác ở vùng núi Đông Bắc và Tây Bắc của Tổ quốc. Với lợi thế bờ biển dài, hàng trăm bãi biển và nhiều hòn đảo đẹp Cát Bà, Cù Lao Chàm, Phú Quốc, Côn Đảo, các đảo trong vịnh Hạ Long, Bái Tử Long có thể tổ chức nhiều loại hình DLMH như lặn biển, đua thuyền kayak, đua thuyền buồm, lướt ván, dù bay trên biển…

Thực tế cho thấy, đối tượng khách tham gia DLMH chủ yếu vẫn là khách quốc tế, số lượng khách Việt Nam không nhiều nhưng có xu hướng tăng. Điều này là động lực để một số công ty tiên phong về DLMH xây dựng các kịch bản phiêu lưu như: “Sinh tồn nơi hoang đảo”, “Chinh phục núi rừng Tây Bắc”, “Vượt dãy Trường Sơn”… được thiết kế gồm nhiều chặng trải nghiệm như đi xe đạp địa hình, leo núi, leo vách, chèo thuyền, vượt thác...

Một số trò chơi “lạ” có mặt tại Việt Nam gần đây như Flyboard, Highwire, Zipline, nhảy dù, nhảy Bungee… tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều chuyên gia du lịch, DLMH tại Việt Nam mới đang trong giai đoạn hình thành. Vì thế từ sản phẩm, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ, nguồn nhân lực đến cách thức tổ chức, thị trường du khách, hoạt động kinh doanh và cả mặt quản lý nhà nước cho loại hình này vẫn còn rất sơ khai. Có thể thấy điều này ở nhận thức về DLMH của phần lớn du khách và nhà tổ chức DLMH.

Mặt khác DLMH đòi hỏi người tham gia phải có sức khỏe, kỹ thuật thực hiện cũng như kiến thức trong các hoạt động mạo hiểm. Bên cạnh đó, nhà tổ chức phải cung cấp đầy đủ trang thiết bị, kỹ thuật hỗ trợ chuyến đi mạo hiểm và nhất là bảo đảm an toàn tính mạng cho du khách. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có những công ty tổ chức tour DLMH mà lại không có thiết bị tối thiểu do chi phí quá cao. Đội ngũ nhân viên du lịch chuyên phục vụ cho DLMH cũng là một thách thức.

Đã có lối đi

Mới đây, theo đề nghị của Bộ VHTTDL và Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định về việc công bố Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14602:2026 - ISO 3021:2023 về Du lịch mạo hiểm - Hoạt động đi bộ đường dài và đi bộ đường dài mạo hiểm - Yêu cầu và khuyến nghị.

Tiêu chuẩn quy định các tiêu chí về đặc điểm và mức độ khó để phân loại lộ trình đi bộ đường dài và đi bộ đường dài mạo hiểm; áp dụng cho các hoạt động đi bộ đường dài và đi bộ đường dài mạo hiểm và được cung cấp như một sản phẩm du lịch. Tiêu chuẩn không bao gồm việc thiết kế sản phẩm du lịch liên quan đến giai đoạn lập kế hoạch, phát triển sản phẩm và không áp dụng với các dịch vụ du lịch bổ trợ khác.

Về yêu cầu dịch vụ, Tiêu chuẩn yêu cầu sản phẩm du lịch đi bộ đường dài và đi bộ đường dài mạo hiểm phải được thiết kế và cung cấp theo cách đảm bảo an toàn cho người tham gia, trưởng nhóm và nhân sự liên quan, đồng thời thông báo rõ ràng các rủi ro nội tại cho tất cả các bên liên quan hoặc bên quan tâm.

Đơn vị cung cấp hoạt động du lịch mạo hiểm chịu trách nhiệm vận hành hoạt động cần đảm bảo rằng các trưởng nhóm đáp ứng các yêu cầu về trình độ chuyên môn được quy định trong tiêu chuẩn; duy trì hồ sơ về quá trình phát triển năng lực liên tục của trưởng nhóm. Đảm bảo các dịch vụ do bên thứ ba cung cấp có ảnh hưởng đến chất lượng và an toàn của sản phẩm du lịch phải tuân thủ các yêu cầu của tiêu chuẩn và các yêu cầu bổ sung do đơn vị tổ chức đề ra; đảm bảo có kế hoạch và quy trình kiểm tra an toàn của thiết bị, dụng cụ và vật tư cần sử dụng xuyên suốt các hoạt động du lịch mạo hiểm; các kiểm tra an toàn này phải được thực hiện trước khi diễn ra hoạt động và kết quả kiểm tra phải được ghi lại và có sẵn để xem xét.

Đơn vị cung cấp hoạt động du lịch mạo hiểm phải tuân thủ các quy định hiện hành về việc sử dụng môi trường tham quan; áp dụng các kế hoạch sử dụng hoặc kế hoạch khu vực sinh thái hiện có khi điểm tham quan nằm trong khu bảo tồn hoặc trong khu vực có hạn chế về môi trường. Đưa ra các biện pháp để thực hiện và cải thiện việc chăm sóc vệ sinh, ngăn ngừa lây nhiễm cho nhân viên, người tham gia và các cộng đồng được ghé thăm và nâng cao điều kiện sức khỏe tại điểm đến du lịch mạo hiểm. Đảm bảo rằng dự báo thời tiết và mọi nguy hiểm đều được tính đến trước khi bắt đầu hoạt động; điều quan trọng là theo dõi thông tin có sẵn từ các cơ quan liên quan về các điều kiện nguy hiểm.

Độ tuổi tối thiểu của người tham gia các sản phẩm du lịch có hoạt động đi bộ đường dài và đi bộ đường dài mạo hiểm được xác định bởi các cơ quan quản lý có thẩm quyền. Đơn vị cung cấp hoạt động du lịch mạo hiểm nếu cung cấp sản phẩm du lịch cho trẻ em dưới độ tuổi tối thiểu hoặc cho người tham gia là người khuyết tật thì phải được lập kế hoạch riêng có tính đến đặc điểm, quy trình và thiết bị cần thiết để đảm bảo an toàn cho người tham gia; có thể yêu cầu chuyên gia, thiết bị và điều kiện chuyên biệt, khác với những gì được quy định trong tiêu chuẩn.

Theo nhiều chuyên gia du lịch, cùng với sự phát triển của du lịch Việt Nam và lợi thế thiên nhiên hùng vĩ được xếp vào hàng “mạo hiểm” của thế giới thì việc thu hút khách quốc tế đến trải nghiệm là trong tầm tay. Vấn đề là chúng ta cần nhanh chóng khắc phục những điểm yếu như nhân lực, kỹ thuật… và quan trọng hơn cả là phải dám “mạo hiểm”.