Bên trong hố sụt hơn 2ha giữa rừng Phong Nha - Kẻ Bàng có gì?

VHO - Sâu khoảng 120m, rộng hơn 2ha, hố sụt mới được khảo sát tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Trị) ẩn dưới tán rừng nguyên sinh xanh tốt. Những khe nứt đá vôi, vỏ ốc và dấu tích động vật hoang dã tại đây đang mở ra nhiều câu hỏi về địa chất và hệ thống hang động bên dưới.

Khu rừng nguyên sinh nằm sâu dưới lòng hố

Từ ngày 23.7 đến 29.7.2025, 24 thành viên gồm các chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Mỹ (NSS), Công ty Thám hiểm Jungle Boss và Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã khảo sát hố sụt tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát. Đến ngày 22.10.2026, sau khi hoàn thành sơ bộ công tác khảo sát, các chuyên gia và ban quản lý mới công bố thông tin về địa hình đặc biệt này. Hố sụt hiện chưa được đặt tên.

Theo kết quả khảo sát, hố có diện tích khoảng 2,1 - 2,18ha, sâu khoảng 120m. Miệng hố hình bầu dục, dài khoảng 190m, rộng 140m. Càng xuống dưới, không gian càng mở rộng, với phần đáy dài khoảng 250m và rộng khoảng 200m.

Cấu trúc này khiến hố sụt có hình dáng giống một chiếc bát úp ngược. Các vách đá dựng đứng bao quanh lòng hố, tạo nên một không gian tách biệt với khu rừng bên trên.

Điều đặc biệt nằm ở thảm thực vật phía dưới. Thay vì chỉ có đá trơ trọi như hình dung thường thấy về một hố sụt sâu, khu vực này có cả một hệ sinh thái rừng nguyên sinh xanh tốt, với nhiều cây cổ thụ. Tán cây phủ kín lòng hố, khiến địa hình rộng lớn gần như bị che khuất giữa rừng rậm xung quanh.

Sự khác biệt về điều kiện môi trường cũng góp phần duy trì thảm thực vật. Nhiệt độ và độ ẩm bên trong hố thấp hơn khu vực bên ngoài, tạo điều kiện thuận lợi cho cây cối phát triển. Tuy nhiên, tuổi của các cây cổ thụ không đủ để xác định chính xác thời điểm hố sụt hình thành; lịch sử địa chất của khu vực cần được làm rõ bằng các nghiên cứu chuyên sâu.

Vỏ ốc và dấu tích động vật dưới đáy hố

Trong quá trình khảo sát, các chuyên gia ghi nhận lượng lớn vỏ sò, vỏ ốc nằm rải rác hoặc tập trung thành từng đám bên các vách đá. Những dấu tích này gợi mở hướng nghiên cứu về môi trường tự nhiên từng tồn tại tại đây, song cần thêm phân tích để xác định nguồn gốc, niên đại và điều kiện tích tụ.

Dưới đáy hố, nhóm khảo sát còn phát hiện xương và sọ khỉ. Tiếng khỉ kêu vang vọng quanh thành hố cũng cho thấy động vật hoang dã đang sinh sống trong khu vực. Những ghi nhận này bổ sung dữ liệu về sự hiện diện của động vật tại một không gian rừng có địa hình đặc biệt, nơi việc tiếp cận và quan sát từ bên ngoài gặp nhiều hạn chế.

Với các hố sụt nằm sâu giữa rừng, địa hình và điều kiện vi khí hậu có thể tạo nên những môi trường sống khác biệt so với khu vực lân cận. Dù vậy, để đánh giá đầy đủ mức độ đa dạng sinh học tại đây, cần có thêm khảo sát về thành phần loài, nguồn thức ăn và mối liên hệ giữa hệ sinh thái dưới đáy hố với khu rừng bao quanh.

Những khe nứt dẫn đến bí ẩn dưới lòng đất

Một trong những vấn đề được quan tâm là khả năng hố sụt kết nối với hệ thống hang động ngầm. Tại trung tâm đáy hố, nền đá vôi bị xâm thực mạnh, hình thành hàng trăm khe nứt và lỗ rỗng nhỏ. Nước mưa có thể thoát xuống dưới qua những khe này thay vì tập trung thành một dòng chảy lớn trên bề mặt.

Các chuyên gia cũng ghi nhận một khe nứt cao khoảng 5m, sâu 12 - 15m. Tuy nhiên, chân vách đá và khu vực dòng chảy đã bị đất đá sạt lở vùi lấp, khiến việc tìm kiếm lối đi tiếp xuống bên dưới gặp trở ngại.

Đến thời điểm công bố kết quả khảo sát sơ bộ, nhóm chuyên gia chưa tìm thấy lối thông trực tiếp từ hố sụt xuống một hệ thống hang động ngầm. Vì vậy, khả năng tồn tại một hang động lớn bên dưới vẫn là giả thuyết cần được kiểm chứng, chưa thể xem là kết luận khoa học.

Địa hình đá vôi tại Phong Nha - Kẻ Bàng hình thành qua những quá trình địa chất kéo dài hàng triệu năm. Sự hòa tan đá vôi bởi nước, kết hợp với hoạt động kiến tạo và sạt lở, có thể tạo ra các khe nứt, hốc rỗng, hang động và những hố sụt có kích thước lớn. Việc xác định mối liên hệ giữa các cấu trúc này đòi hỏi khảo sát địa chất, phân tích dòng chảy và thăm dò chuyên sâu.

Hố sụt tại Chà Nòi - Khe Gát vì thế không chỉ thu hút sự quan tâm bởi diện tích hơn 2ha hay độ sâu khoảng 120m. Giá trị của phát hiện còn nằm ở những câu hỏi chưa có lời giải về quá trình hình thành địa hình, đường thoát nước dưới lòng đất và mối liên hệ với hệ thống hang động trong khu vực.

Những dữ liệu thu thập được sẽ góp phần bổ sung hiểu biết về địa hình karst tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Trước khi có kết luận đầy đủ, việc tiếp tục nghiên cứu cần đi cùng yêu cầu bảo vệ rừng nguyên sinh và hạn chế tác động đến hệ sinh thái vốn còn ít được khảo sát.