Khắt khe như tuyển phi công quân sự

VHO - Để trở thành một phi công lái máy bay chiến đấu, bản lĩnh, ý chí và năng khiếu thôi chưa đủ. Người phi công còn phải có một nền tảng thể chất và sức khỏe đặc biệt nhằm đáp ứng những yêu cầu khắt khe của môi trường hàng không quân sự.

Ngay từ khâu khám tuyển ban đầu tại Viện Y học Phòng không – Không quân, các ứng viên đã phải trải qua quy trình kiểm tra toàn diện, nghiêm ngặt.

Đối với phi công quân sự, sức khỏe không chỉ liên quan trực tiếp đến chất lượng huấn luyện đơn thuần, mà còn gắn liền với khả năng xử trí tình huống linh hoạt và an toàn bay. 

Với đặc thù của nghề bay, việc khám tuyển không đơn thuần dừng lại ở việc xác định một người “có khỏe hay không”, mà phải đánh giá chính xác khả năng thích nghi của cơ thể trước các yếu tố khắc nghiệt.

Các yếu tố liên quan đến nhiều hệ cơ quan, thể lực toàn diện và sức chịu đựng đều được quan tâm đánh giá sát sao. Mục tiêu cuối cùng là lựa chọn được những thí sinh có nền tảng sức khỏe tốt nhất, phù hợp với yêu cầu đào tạo phi công quân sự khắt khe.

Đây là bước đầu tiên trong quy trình tạo nguồn, đồng thời cũng là nhiệm vụ thể hiện rõ tính chất đặc thù chuyên sâu của Viện Y học Phòng không – Không quân.

Nếu khám tuyển là điểm khởi đầu thì công tác bảo đảm sức khỏe hàng không là một hành trình xuyên suốt. Sau khi vượt qua vòng tuyển chọn, học viên phi công tiếp tục được kiểm tra, theo dõi sức khỏe trong suốt quá trình đào tạo. Khi tốt nghiệp, trở thành phi công chính thức và về công tác tại các đơn vị chiến đấu, họ vẫn được kiểm tra sức khỏe định kỳ, đánh giá và giám định sức khỏe hàng không. 

Tại Viện Y học Phòng không – Không quân, những thanh niên tham gia khám tuyển phi công quân sự phải trải qua nhiều nội dung chuyên sâu khác biệt hoàn toàn so với các cuộc khám sức khỏe thông thường.

Bên cạnh việc kiểm tra các chỉ số thể lực cơ bản, ứng viên còn được đánh giá chức năng tiền đình, khả năng giữ thăng bằng và sức chịu đựng trong môi trường thiếu oxy mô phỏng ở độ cao hàng nghìn mét.

Bác sĩ CKII, Thượng tá Trịnh Văn Quyết, Chủ nhiệm Khoa Tai Mũi Họng, Viện Y học Phòng không – Không quân cho biết, quá trình khám bắt đầu bằng kiểm tra lâm sàng tai, mũi, họng, sau đó đo thính lực và đánh giá chức năng cơ quan tiền đình.

Theo Thượng tá Trịnh Văn Quyết, đây là những nội dung vô cùng quan trọng bởi phi công thường xuyên phải làm việc trong môi trường có nhiều biến đổi phức tạp về áp suất, độ cao và gia tốc.

Một trong những bài kiểm tra thực tế đáng chú ý và gây áp lực lớn nhất là thử nghiệm trên ghế quay. Trong bài kiểm tra này, ứng viên ngồi cố định trên ghế, nhắm mắt và quay liên tục trong thời gian 180 giây, tương đương với 3 phút. Với tốc độ duy trì một vòng trong 2 giây, mỗi ứng viên phải trải qua tổng cộng khoảng 90 vòng quay liên tục.

Trải nghiệm thực tế nội dung này, ứng viên Hoàng Trung Kiên (sinh năm 2002, quê Bắc Giang) chia sẻ đây là phần kiểm tra khiến Kiên ấn tượng nhất trong toàn bộ quá trình khám tuyển. "Khi ngồi trên ghế xoay, em cảm thấy hơi chóng mặt nhưng vẫn có thể kiểm soát được", Kiên nói.

Ngay sau khi ghế dừng quay, các cán bộ chuyên môn lập tức quan sát kỹ tư thế, tình trạng mồ hôi ở tay, mặt và tiến hành kiểm tra chỉ số mạch của ứng viên.

Ngay sau đó, người khám phải thực hiện nghiệm pháp bước đi hình sao: Nhắm mắt, đưa hai tay về phía trước, bước tiến tám bước rồi lùi tám bước trên một đường thẳng, lặp lại liên tục từ 3 đến 4 lần.

Giải thích rõ hơn về tiêu chí đánh giá, Thượng tá Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh độ di lệch của ứng viên khi thực hiện nghiệm pháp bước đi hình sao phải dưới 45 độ, đồng thời chênh lệch nhịp mạch trước và sau khi quay không được vượt quá 40 nhịp.

Để chức năng tiền đình được kết luận đạt yêu cầu, ứng viên phải hoàn thành đủ thời gian quay quy định, có phản xạ tiền đình nằm trong mức cho phép, bảo đảm độ di lệch và các chỉ số mạch theo đúng tiêu chuẩn.

Sau khi vượt qua các bước khám chuyên khoa khắt khe và được kết luận đủ điều kiện sức khỏe ban đầu, các ứng viên tiếp tục bước vào một thử thách đặc biệt mang tính quyết định: Kiểm tra trong buồng giảm áp.

Đại tá Nguyễn Văn Sơn, Chủ nhiệm Khoa Nghiên cứu và Huấn luyện chuyên ngành, Viện Y học Phòng không – Không quân cho biết, hệ thống buồng giảm áp hiện đại do Cộng hòa Áo sản xuất, được trang bị để mô phỏng chính xác môi trường hoạt động trên cao. Thiết bị này có thể thay đổi linh hoạt các thông số về áp suất, độ cao và phân áp oxy, qua đó tạo ra điều kiện tương tự như khi phi công làm việc thực tế trong môi trường không khí loãng.

Trong thử nghiệm này, ứng viên được đưa lên độ cao mô phỏng 5.000m và duy trì trong thời gian khoảng 30 phút. Đây là mức độ thiếu oxy trung bình, được áp dụng nhằm đánh giá khả năng thích nghi của cơ thể cũng như trạng thái thần kinh và tâm lý của người thi.Toàn bộ các thông số kỹ thuật và hình ảnh bên trong buồng giảm áp được cán bộ chuyên môn theo dõi liên tục, chặt chẽ tại phòng điều khiển.

Phân tích sâu hơn về mặt chuyên môn, Đại tá Nguyễn Văn Sơn cho biết việc thiếu oxy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự tỉnh táo và khả năng xử lý tình huống của con người.

Trong khi đó, khi thực hiện các nhiệm vụ trên không, người phi công luôn đòi hỏi phải duy trì khả năng phán đoán và phản ứng cực kỳ chính xác. Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi các chỉ số sinh lý như mạch, huyết áp, thân nhiệt, ứng viên còn phải thực hiện các phép tính nhân, chia ba chữ số ngay trong buồng giảm áp.

 Kết quả và mức độ sai số của các phép tính này chính là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá trạng thái minh mẫn của não bộ trong điều kiện thiếu oxy.

Trước khi bắt đầu bài kiểm tra, ứng viên được hướng dẫn và phổ biến kỹ lưỡng các thao tác, cách xử lý khi xuất hiện triệu chứng bất thường cũng như vị trí của các thiết bị hỗ trợ oxy khẩn cấp.

Lần đầu tiên trải nghiệm môi trường đặc biệt này, ứng viên Nguyễn Ngọc Tú (sinh năm 2002, quê Bắc Giang) chia sẻ: "Khi máy bắt đầu hoạt động, em cảm thấy cơ thể giống như bị một lực kéo, sau đó tai hơi ù. Cơ thể nặng hơn và trong tai có tiếng vo ve."

Khi xuất hiện cảm giác ù tai do sự thay đổi áp suất, ứng viên được hướng dẫn thực hiện các động tác cân bằng áp lực vùng tai - mũi - họng, đồng thời các hệ thống cung cấp oxy luôn sẵn sàng hỗ trợ khi cần thiết.

Tú cho biết thêm, sau khoảng 40 phút trải nghiệm các nội dung kiểm tra, cơ thể anh vẫn đáp ứng tương đối tốt. Khó khăn đáng chú ý nhất đối với anh là cảm giác chóng mặt ở bài kiểm tra tiền đình trước đó.

Trước khi đến tham gia khám tuyển, Nguyễn Ngọc Tú từng hình dung những bài kiểm tra sức khỏe phi công chủ yếu sử dụng các thiết bị cơ học đơn giản. Chính vì vậy, hệ thống mô phỏng cùng những máy móc hiện đại tại Viện Y học Phòng không – Không quân đã khiến anh cảm thấy rất bất ngờ.

Đối với các ứng viên trẻ, những bài kiểm tra tại Viện không chỉ là quá trình sàng lọc sức khỏe đơn thuần. Đó còn là lần đầu tiên họ trực tiếp cảm nhận những yêu cầu đặc thù của nghề nghiệp mà mình đang hướng tới - nơi thể lực, khả năng thích nghi và sự tỉnh táo đều phải đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt bậc nhất.