Giữ gìn hồn quê với nghề bún mì số 8

VHO - Từ nồi bột chín trắng tinh, đến những dải lụa bún phơi nắng, nghề bún mì số 8 đã và đang kể câu chuyện đẹp về lao động, văn hóa và tấm lòng người dân gắn bó sâu nặng với quê hương, cũng như với khát vọng vươn xa.

Trứ danh với bún mì số 8

Phù Mỹ Nam, tỉnh Gia Lai là vùng đất quen với nắng nhiều hơn mưa, thiếu nước tưới, cây trồng khó phát triển. Nhưng chính trên vùng đất tưởng như khắc nghiệt ấy, cây mì (sắn) lại bén rễ, vươn mình xanh tốt, trở thành nguồn sống của bao gia đình. Từ những củ mì trắng ngần, người dân Vĩnh Nhơn chắt chiu từng hạt tinh bột, để rồi qua đôi bàn tay khéo léo, tinh bột ấy hóa thành sợi bún mì số 8 trắng tinh, dẻo dai, thơm mùi bột mì loại nhất.

Theo các bậc cao niên trong làng, nghề làm bún mì số 8 đã có từ rất lâu, gắn liền với lịch sử khai phá và bám đất của người dân Phù Mỹ Nam. Ban đầu chỉ để phục vụ bữa ăn gia đình, dần dần, bún mì trở thành mặt hàng trao đổi, rồi thành nghề truyền thống được truyền từ đời này sang đời khác.

Ông Đặng Thanh Bình, ở thôn Vĩnh Nhơn, xã Phù Mỹ Nam cho biết: “Tôi đã có hơn 30 năm làm nghề bún mì số 8. Điểm làm nên giá trị riêng của bún mì số 8 ở Phù Mỹ Nam chính là khâu nấu bột. Bột mì phải được chọn kỹ, là loại tinh khiết, trắng mịn. Khi nấu, người thợ đứng bên nồi bột lớn, tay khuấy đều, lửa luôn được canh cẩn thận. Bột phải chín tới, trắng tinh, sánh mịn, tỏa mùi thơm đặc trưng, đó là điều kiện quyết định để sợi bún đạt độ dai, mềm, không gãy”.

“Bột chín được cho vào khuôn bún, ép thành những sợi bún dài, trắng ngần. Khi vừa ra khuôn, sợi bún mềm mại, óng ánh dưới ánh nắng sớm như những dải lụa mỏng manh”, ông Bình thông tin và cho biết thêm. Sau đó, bún được trải dài trên mành trúc, người thợ mang bún ra phơi khắp sân vườn, lối đi cho kịp đón nắng.

Những ngày cận Tết cổ truyền Bính Ngọ 2026, về Phù Mỹ Nam, nhìn từ xa, làng nghề làm bún mì số 8 như khoác lên mình tấm áo trắng tinh, những dải bún nối tiếp nhau, lấp lánh trong nắng. Đó là hình ảnh in sâu vào ký ức bao thế hệ người dân nơi đây của sự lao động, no ấm, phồn thịnh quê hương.

Bà Lê Thị Thanh Tuyền (53 tuổi) ở thôn Vĩnh Nhơn, xã Phù Mỹ Nam chia sẻ: Khi những sợi bún bắt đầu khô, người thợ nhanh tay, khéo léo uốn từng sợi bún thành hình số 8, động tác tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự quen nghề và cảm nhận tinh tế. Chỉ cần chậm tay, sợi bún sẽ dính, mất dáng và quá nhanh, bún sẽ đứt, không tròn đều. Mỗi phên bún là kết quả của hàng giờ lao động vất vả, là mồ hôi, là kinh nghiệm được chắt lọc qua năm tháng.

Cũng theo bà Tuyền, người dân Vĩnh Nhơn vẫn thường nói vui rằng: “Nhìn phên bún biết được tay nghề của chủ nhà”. Bún phơi đạt phải trắng đều, sợi thẳng, không vón cục, không gãy vụn.

Xây dựng sản phẩm OCOP, đến phát triển du lịch

Những ngày giáp Tết, từ sáng sớm đến tối muộn, lửa bếp không ngơi, phên bún phơi kín sân. Tiếng cười nói, tiếng khuấy bột hòa cùng mùi thơm của bột mì chín tạo nên không khí Tết rất riêng của làng nghề bún số 8. Bởi vậy, nghề làm bún mì số 8 không chỉ tạo việc làm ổn định cho các thành viên trong gia đình, mà còn giúp nhiều lao động địa phương có thu nhập đều đặn hằng tháng.

Gia đình ba đời làm nghề bún mì số 8, ông Đinh Trọng Nhựt, người dân ở thôn Vĩnh Nhơn, xã Phù Mỹ Nam chia sẻ: Hiện nay, thôn Vĩnh Nhơn có hơn 10 hộ duy trì nghề làm bún mì số 8 quanh năm. Từ chỗ chỉ bán trong vùng, bún mì số 8 nay đã có mặt ở nhiều địa phương, trở thành đặc sản được người tiêu dùng tìm mua, nhất là trong những dịp lễ, Tết.

Ngày thường, trung bình mỗi hộ sản xuất khoảng từ 50 - 100kg bún/ngày, nhưng trong những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 số lượng tăng gấp đôi so với ngày thường.

Bún mì số 8 là loại bún dân dã, bình dị, không cầu kỳ nhưng lại được thị trường ưa chuộng bởi độ dai tự nhiên, vị thơm thuần khiết. Bún có thể dùng để xào, nấu nước, ăn kèm lẩu hay chế biến thành nhiều món ăn quen thuộc trong mâm cơm gia đình.

Một dấu mốc quan trọng với người dân Vĩnh Nhơn là khi bún mì số 8 Phù Mỹ Nam được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng sản phẩm mà còn là động lực để bà con tiếp tục giữ nghề, nâng cao giá trị truyền thống.

Bà Nguyễn Thị Thu Phương, Chủ tịch UBND xã Phù Mỹ Nam cho biết: Nghề làm bún mì số 8 không chỉ tạo sinh kế trực tiếp cho hàng chục hộ dân, mà còn gián tiếp giải quyết việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương. Thời gian tới, chính quyền xã sẽ tiếp tục phối hợp với Hội Nông dân hỗ trợ các hộ sản xuất theo hướng an toàn, nâng cấp tiêu chuẩn OCOP và gắn phát triển bún mì số 8 với du lịch trải nghiệm làng nghề, tạo điểm nhấn kinh tế nông thôn bền vững.