Dự báo những cú sốc lớn hơn đang ở phía trước

VHO - Thế giới đang đối mặt với hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan. Thực tế, một số thảm họa đã có quy mô lớn đến mức nhiều dự báo cho rằng thế giới đang bước vào một kỷ nguyên của những hiện tượng cực đoan.

Hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan

Các nhà khoa học từ lâu đã cảnh báo thế giới sẽ phải đối mặt với những hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng dữ dội, như nắng nóng, bão, lũ lụt và hạn hán. Những điều từng chỉ xuất hiện trong các tác phẩm viễn tưởng giờ đây đang được bàn đến như một kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra, thậm chí khó tránh khỏi.

Bởi không ai có thể biết chính xác khi nào một thảm họa thời tiết sẽ xảy ra. Trong vài năm qua, biến động khí hậu quy mô lớn đang ngày càng tích tụ, kéo theo sự lo ngại ngày càng gia tăng.

Trái đất đang nóng lên do lượng lớn khí nhà kính liên tục được thải vào khí quyển, đẩy nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng dần. Năm 2025, nhiệt độ trung bình của Trái đất đã cao hơn khoảng 1,44°C (2,59°F) so với đầu những năm 1800, kéo theo các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên hơn, cường độ mạnh hơn.

Ở bất kỳ thời điểm nào, thế giới cũng đối mặt với hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan. Thực tế, một số thảm họa đã có quy mô lớn đến mức nhiều dự báo cho rằng thế giới đang bước vào một kỷ nguyên của những hiện tượng cực đoan.

Những sự kiện khí hậu khắc nghiệt thường nhắc đến là “Mùa hè Đen” ở Australia năm 2019 - 2020. Khoảng 19 triệu ha (hơn 46 triệu mẫu Anh) bị thiêu rụi trong các vụ cháy rừng.

Hay tại Pakistan năm 2022, lũ lụt nhấn chìm 1/3 diện tích đất nước. Năm 2024, các siêu bão Milton và Helene cũng tàn phá nhiều khu vực miền Nam nước Mỹ. Đó là chưa kể những thảm họa có quy mô nhỏ hơn nhưng xảy ra liên tục, như trận lũ ở Texas năm ngoái cuốn trôi nhiều trại viên trẻ; các vụ cháy rừng ở Los Angeles thiêu rụi cả khu dân cư; hay bão Kalmaegi càn quét Việt Nam và Philippines.

Trước diễn biến đó, các nhà khoa học khí hậu cho rằng đây là “khoảnh khắc thức tỉnh” của thế giới trước các hiện tượng thời tiết cực đoan liên tiếp xảy ra.

Những kịch bản tồi tệ nhất

Khoa học cho thấy thảm họa không phải là chuyện “có xảy ra hay không”, mà là “khi nào sẽ xảy ra”. Dù các hiện tượng thời tiết cực đoan đã trở nên nghiêm trọng nhưng những điều tồi tệ hơn nhiều vẫn đang ở phía trước. Đây đơn giản là vấn đề của vật lý.

Hơn một nửa lượng khí nhà kính do con người tạo ra trong suốt lịch sử đã được thải vào khí quyển chỉ trong 50 năm qua. Những khí này giữ nhiệt, làm xáo trộn các quy luật thời tiết và hệ sinh thái trên toàn cầu.

Không thể biết chính xác khi nào một thảm họa khí hậu quy mô lớn sẽ xảy ra. Các dự báo cho rằng khả năng sẽ có các trận thảm họa xảy ra cùng lúc ở những khu vực khác nhau trên thế giới. Một thảm họa nghiêm trọng tại một khu vực có thể xảy ra trong 50 năm nữa, 10 năm nữa, hoặc thậm chí sớm hơn.

Theo các chuyên gia, thế giới đang tiến gần đến những “điểm tới hạn”, khi các hệ thống tự nhiên vượt qua ngưỡng suy thoái và khó có khả năng phục hồi. Khi đó, những thảm họa từng được xem là kịch bản xa vời hay chỉ tồn tại trên lý thuyết có thể trở thành nguy cơ hiện hữu.

Hiện tượng El Niño, một chu kỳ nóng lên tự nhiên và diễn ra định kỳ, được dự báo trong năm nay sẽ mạnh nhất từng được ghi nhận. Điều này có thể đẩy nhiệt độ lên cao hơn nữa, phá vỡ nhiều kỷ lục và gây ra những thiệt hại nghiêm trọng. Những cú sốc lớn về khí hậu đang ở phía trước và thế giới cần chủ động khẩn trương trước vấn đề lớn này.