Đọc, viết và học ngoại ngữ có thể giảm gần 40% nguy cơ sa sút trí tuệ

VHO - Một nghiên cứu mới cho thấy việc duy trì các hoạt động kích thích trí tuệ như đọc sách, viết lách và học ngoại ngữ trong suốt cuộc đời có thể làm giảm gần 40% nguy cơ mắc bệnh Alzheimer – dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất.

Sa sút trí tuệ hiện được xem là một trong những thách thức sức khỏe lớn nhất thế giới. Ước tính đến năm 2050, số ca bệnh có thể tăng gấp ba, vượt 150 triệu người trên toàn cầu, gây áp lực ngày càng lớn lên hệ thống y tế và an sinh xã hội.

Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Trung tâm Y tế Đại học Rush (Chicago, Mỹ) thực hiện đã theo dõi 1.939 người có độ tuổi trung bình 80, không mắc sa sút trí tuệ tại thời điểm bắt đầu. Trong thời gian theo dõi trung bình 8 năm, 551 người được chẩn đoán mắc Alzheimer và 719 người bị suy giảm nhận thức nhẹ (MCI).

Các nhà nghiên cứu đánh giá mức độ “phong phú trí tuệ” của người tham gia qua ba giai đoạn cuộc đời.

Ở thời thơ ấu trước 18 tuổi, các yếu tố gồm thường xuyên được nghe đọc sách, tự đọc, tiếp cận báo chí, bản đồ và học ngoại ngữ trên 5 năm.

Ở tuổi trung niên, tiêu chí bao gồm thu nhập ở tuổi 40, nguồn tài liệu học tập trong gia đình như tạp chí, từ điển, thẻ thư viện và tần suất đến bảo tàng hoặc thư viện.

Ở tuổi già, nhóm nghiên cứu ghi nhận tần suất đọc, viết, chơi trò chơi trí tuệ và nguồn thu nhập hưu trí.

Kết quả công bố trên tạp chí Neurology cho thấy những người thuộc nhóm có mức tích lũy trí tuệ cao nhất có tỷ lệ mắc Alzheimer 21%, so với 34% ở nhóm thấp nhất. Sau khi điều chỉnh các yếu tố như tuổi, giới tính và trình độ học vấn, mức độ phong phú trí tuệ cao hơn liên quan đến nguy cơ mắc Alzheimer thấp hơn 38% và nguy cơ suy giảm nhận thức nhẹ thấp hơn 36%.

Không chỉ giảm nguy cơ, việc tích lũy hoạt động trí tuệ còn giúp làm chậm thời điểm khởi phát bệnh. Những người có mức tích lũy cao nhất được chẩn đoán Alzheimer ở tuổi trung bình 94, muộn hơn khoảng 5 năm so với nhóm thấp nhất. Với suy giảm nhận thức nhẹ, độ tuổi trung bình là 85 so với 78, tức chậm hơn 7 năm.

Tác giả chính Andrea Zammit cho biết sức khỏe nhận thức ở tuổi già “bị ảnh hưởng mạnh mẽ” bởi việc tiếp xúc suốt đời với môi trường kích thích trí tuệ.

“Kết quả của chúng tôi cho thấy việc thường xuyên tham gia các hoạt động kích thích trí não trong suốt cuộc đời có thể tạo ra khác biệt đáng kể. Việc đầu tư vào thư viện, giáo dục mầm non và các môi trường học tập giàu tính giáo dục có thể góp phần giảm tỷ lệ sa sút trí tuệ”, bà Zammit nói.

Nhóm nghiên cứu cũng phân tích dữ liệu khám nghiệm tử thi của những người đã qua đời trong quá trình theo dõi và nhận thấy nhóm có mức tích lũy trí tuệ cao hơn duy trì trí nhớ và khả năng tư duy tốt hơn, tốc độ suy giảm chậm hơn trước khi qua đời.

Tuy vậy, các tác giả lưu ý nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ chứ chưa chứng minh được quan hệ nhân quả. Một số dữ liệu về thời thơ ấu và trung niên được thu thập muộn, có thể chịu ảnh hưởng của sai lệch hồi tưởng.

Tiến sĩ Isolde Radford, chuyên gia tại Alzheimer’s Research UK, nhận định kết quả này củng cố quan điểm rằng sa sút trí tuệ không phải là hệ quả tất yếu của lão hóa. “Duy trì hoạt động trí óc suốt đời có thể giúp giảm gần 40% nguy cơ mắc Alzheimer. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của các biện pháp phòng ngừa mà mỗi cá nhân có thể chủ động thực hiện”, bà cho biết.