Đề xuất từ năm 2026 khám sức khỏe định kì miễn phí cho người nghèo, mắc bệnh mạn tính

VHO - Bộ Y tế đề xuất lộ trình khám sức khỏe định kì, sàng lọc miễn phí, ưu tiên nhóm yếu thế từ năm 2026, tiến tới mục tiêu toàn dân được khám định kì và giảm gánh nặng viện phí vào năm 2030.

Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh. Trong đó, Bộ Y tế đề xuất lộ trình ưu tiên chính sách khám sức khỏe định kì và sàng lọc miễn phí theo lộ trình toàn dân.

Việc này mới được xem là yêu cầu cấp thiết và khách quan nhằm hoàn thiện khung pháp lí sau hơn 18 năm thực hiện Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm 2007. Cơ quan quản lí nhận định hệ thống hiện tại đã bộc lộ nhiều khoảng trống, đặc biệt trong việc kiểm soát các bệnh không lây nhiễm, rối loạn sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng và ứng phó với các dịch bệnh mới nổi.

Đây cũng là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết 72-NQ/TW, với định hướng nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản cho người dân.

Theo dự thảo, nội dung khám sức khỏe định kì và sàng lọc miễn phí sẽ do Bộ trưởng Y tế quy định. Người dân thuộc diện chính sách sẽ được khám ít nhất mỗi năm một lần.

Theo lộ trình, từ năm 2026, các nhóm ưu tiên sẽ được khám sức khỏe định kì và sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Đối tượng bao gồm: người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và cư dân vùng khó khăn, miền núi, hải đảo. 

Đến năm 2028, chính sách sẽ được mở rộng, tiến tới bao phủ toàn bộ các nhóm dân số còn lại.

Dựa trên kết quả khám và tình hình thực tế, chính quyền địa phương sẽ xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thể mở rộng thêm đối tượng và danh mục dịch vụ, tùy theo khả năng ngân sách và điều kiện kinh tế xã hội.

Hoạt động khám sức khỏe có thể thực hiện tại các cơ sở y tế được cấp phép hoặc tổ chức lưu động tại cơ quan, đơn vị, đảm bảo tuân thủ quy định chuyên môn của Bộ Y tế.

Theo ông Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, ước tính khoảng 24 triệu người lao động và 20 triệu người thuộc nhóm ưu tiên sẽ được tiếp cận chương trình. Ngay trong năm 2026, khoảng 50% dân số có thể được khám và sàng lọc bệnh, trước khi mở rộng dần trong các năm tiếp theo.

Nội dung sàng lọc sẽ được địa phương linh hoạt xây dựng dựa trên mô hình bệnh tật. Với người trung niên và cao tuổi, các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, gout hay bệnh tuyến tiền liệt có thể được ưu tiên phát hiện sớm nhằm giảm gánh nặng điều trị.

Kinh phí thực hiện dự kiến lấy từ ngân sách nhà nước, Quỹ Bảo hiểm y tế và các nguồn hợp pháp khác. Nguyên tắc chi trả, danh mục dịch vụ và phương thức thanh toán sẽ tuân theo quy định hiện hành, đảm bảo minh bạch và khả thi.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, mục tiêu không phải miễn phí hoàn toàn mà giảm tối đa chi phí người dân phải tự chi trả, đồng thời mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế. Chính sách hướng tới phát hiện sớm bệnh, giảm tử vong và xây dựng hệ thống y tế công bằng, bền vững.

Theo định hướng lâu dài, Nhà nước và quỹ bảo hiểm sẽ chi trả các dịch vụ y tế cơ bản, thiết yếu, trước hết áp dụng cho nhóm yếu thế. 

Những dịch vụ theo yêu cầu hoặc vượt mức cơ bản vẫn cần người dân đồng chi trả, nhằm đảm bảo sử dụng nguồn lực hiệu quả.