“Cánh tay nối dài” chăm sóc sức khỏe buôn làng

VHO - Ở những buôn làng xa xôi của Gia Lai, hành trình chăm sóc sức khỏe không bắt đầu từ bệnh viện tuyến trên, mà ngay từ mái nhà của mỗi gia đình.

Y tế cơ sở và đội ngũ cộng tác viên y tế thôn bản đang trở thành “cánh tay nối dài” bền bỉ, đưa kiến thức phòng bệnh, lịch tiêm chủng, theo dõi thai kỳ và chăm sóc người cao tuổi đến tận từng hộ. Khi người dân yên tâm tìm đến trạm y tế, trẻ em được tiêm chủng đều đặn, phụ nữ mang thai được thăm khám định kỳ, gánh nặng bệnh tật của bà con đã được san sẻ...

 Trong bối cảnh địa bàn rộng, dân số tăng sau sắp xếp đơn vị hành chính, việc củng cố y tế tuyến đầu và có thêm chính sách hỗ trợ cho lực lượng y tế thôn bản không chỉ là đầu tư cho hệ thống y tế, mà là đầu tư cho hạnh phúc và bình an của từng nóc nhà nơi buôn làng.

Chăm sóc sức khỏe là trách nhiệm chung của mỗi gia đình

Ở nơi đường đi gập ghềnh và mỗi chuyến xuống phố là cả một hành trình, nhân viên y tế thôn bản đã trở thành người thân của đồng bào, họ vừa làm nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, vừa là “cánh tay nối dài” của ngành y, đưa kiến thức phòng bệnh, thói quen vệ sinh, lịch tiêm chủng… đến tận từng hộ, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ sớm.

Tại làng Đê Kốp - Đuol (xã Mang Yang), ông Y Du, người Ba Na, là nhân viên y tế thôn bản gắn bó với buôn làng. Mỗi tuần, ông đều đặn đến từng nhà, nhắc bà con cách phòng bệnh, giữ vệ sinh môi trường; theo dõi sức khỏe người cao tuổi; thăm hỏi phụ nữ mang thai; rà soát lịch tiêm của trẻ... Những việc tưởng chừng nhỏ ấy lại chính là “tấm lưới an toàn” cho nhiều gia đình, nhất là khi bệnh tật thường đến bất ngờ và chi phí điều trị luôn là nỗi lo lắng.

Chia sẻ về sự thay đổi, ông Y Du nói: “Trước đây người dân chủ yếu tự mua thuốc uống, bệnh nặng mới tìm đến cơ sở y tế. Bây giờ thì đã khác, bà con đến trạm y tế khi có vấn đề về sức khỏe để được theo dõi, thăm khám”. Theo ông, trạm y tế hiện được đầu tư tốt hơn, nhận thức của bà con cũng thay đổi rõ rệt. “Mỗi khi trong làng có người ốm đau, mình sẽ đến thăm khám rồi tư vấn ra trạm y tế, thế là là bà con đều ra để khám, chữa bệnh hiệu quả hơn”, ông Du cho hay.

Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương thay đổi, địa bàn rộng, dân đông, những cộng tác viên y tế thôn bản như ông Y Du càng trở thành chiếc cầu nối quan trọng giữa hệ thống y tế và cộng đồng. Bằng chính ngôn ngữ, cách hiểu của bà con, họ “dịch” những thông điệp y tế thành lời nhắc gần gũi, để việc chăm sóc sức khỏe không còn là chuyện của riêng ngành y, mà là trách nhiệm chung của mỗi gia đình.

Cần có chính sách hỗ trợ thêm cho đội ngũ y tế thôn bản

Không chỉ là nơi “gác cổng” sức khỏe của buôn làng, y tế cơ sở ở Gia Lai những năm gần đây còn đang dần trở thành điểm tựa an tâm cho đồng bào. Bà Định Thị Cất, Phó trạm trưởng Trạm Y tế cơ sở 3 xã Gào cho biết, hoạt động y tế tuyến đầu trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến tích cực. Truyền thông sức khỏe được duy trì thường xuyên, lồng ghép trong các buổi họp thôn, sinh hoạt cộng đồng, nhờ đó nhận thức của bà con thay đổi rõ rệt.

Trên địa bàn có hơn 65% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế tăng đều qua từng năm và hiện đạt gần 90% - con số mang ý nghĩa thiết thực, bởi khi có “tấm thẻ” bảo hiểm, người dân yên tâm hơn khi đến trạm y tế thăm khám, thay vì tự điều trị tại nhà và chấp nhận rủi ro cho sức khỏe của chính mình.

Theo bà Cất, y tế cơ sở đã góp phần giảm đáng kể những ca chuyển tuyến không cần thiết, tiết kiệm chi phí, thời gian cho đồng bào vùng sâu, vùng xa.

“Chăm sóc sức khỏe ban đầu hiệu quả nhất là tiêm chủng, bây giờ người dân nhận thức được rồi nên hiệu quả đạt cao, chưa kể công tác phòng bệnh, tuyên truyền kế hoạch hóa gia đình thực hiện rất tốt. Cùng với đó là công tác phòng chống dịch bệnh, cán bộ xuống tuyên truyền thì người dân hưởng ứng nhiệt tình”, bà Cất chia sẻ.

Những mũi tiêm đúng lịch, những buổi tư vấn kế hoạch hóa hay hướng dẫn phòng dịch… chính là “hàng rào” bảo vệ sức khỏe bền vững, đặc biệt với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cao tuổi.

Ở góc độ quản lý địa phương, ông Nguyễn Đăng Quang, Chủ tịch UBND xã Gào cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn rộng hơn, dân số tăng gấp 3-4 lần, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu cũng lớn hơn. Việc tăng cường đầu tư, đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề cho đội ngũ y bác sĩ - đặc biệt là y tế thôn bản - càng trở nên cấp thiết.

Ông Quang nhấn mạnh, cần có chính sách hỗ trợ thêm cho đội ngũ y tế thôn bản - lực lượng “then chốt” bám sát từng hộ, từng làng, kịp thời nhắc lịch tiêm, phát hiện nguy cơ, hướng dẫn phòng chữa bệnh, giúp gia đình tiếp cận dịch vụ y tế sớm và đúng cách.

Ông cũng mong muốn Đảng, Nhà nước quan tâm hơn đến hệ thống y tế cơ sở, nhất là chế độ, chính sách để đội ngũ cán bộ y tế an tâm công tác, bảo đảm hoạt động tuyến đầu đáp ứng yêu cầu chăm sóc ban đầu trong điều kiện quy mô xã lớn hơn và đi lại xa hơn.