Quảng Trị: Người giữ “địa chỉ tin cậy” ở Bản Vây

VHO - Khi phụ nữ bị bạo lực tìm đến, căn nhà của chị Hoàng Thị Cam tại Bản Vây, xã Tân Lập, tỉnh Quảng Trị trở thành nơi đón tiếp, hỗ trợ ban đầu và kết nối với các cơ quan, dịch vụ phù hợp. Qua hai trường hợp từng xảy ra bạo lực gia đình, vai trò của “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” được thể hiện qua những việc làm cụ thể.

Cánh cửa mở khi phụ nữ cần giúp đỡ

“Địa chỉ tin cậy cộng đồng” tại Bản Vây được thành lập và đi vào hoạt động từ tháng 10.2023. Mô hình thuộc Nội dung 2 của Dự án 8 về xây dựng, nhân rộng các mô hình thay đổi “nếp nghĩ, cách làm”, nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ, thúc đẩy bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ, trẻ em.

Được giao làm chủ “Địa chỉ tin cậy cộng đồng”, chị Hoàng Thị Cam tham gia các lớp tập huấn về vận hành mô hình, tiếp nhận và chuyển tuyến nạn nhân; giải quyết mâu thuẫn gia đình; phòng, chống bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới; trang bị kiến thức cho nam, nữ thanh niên trước khi kết hôn.

Những kiến thức ấy giúp chị xác định ưu tiên đầu tiên khi tiếp nhận một vụ việc là bảo đảm an toàn và giữ kín thông tin của người tìm đến.

“Người phụ nữ tìm đến trong lúc hoảng loạn thường cần một nơi an toàn để bình tĩnh lại. Chủ địa chỉ tin cậy phải lắng nghe, trấn an, xem xét tình trạng của nạn nhân; nếu vụ việc nghiêm trọng thì báo cho Ban Điều hành, kết nối với cơ quan chức năng, y tế hoặc dịch vụ hỗ trợ phù hợp”, chị Cam cho biết.

Năm 2024, chị B., một phụ nữ tại địa phương, tìm đến nhà chị Cam sau khi vợ chồng xảy ra cãi vã, đánh đập. Gương mặt người phụ nữ bị bầm tím, tinh thần bất ổn. Chị Cam tiếp nhận, bố trí cho nạn nhân ăn uống, nghỉ ngơi và chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Sau khi sức khỏe chị B. ổn định, thành viên mô hình gặp gỡ những người liên quan, tìm hiểu nguyên nhân và phân tích hậu quả của bạo lực. Theo báo cáo của người phụ trách địa chỉ tin cậy, vụ việc được hòa giải; quan hệ giữa hai vợ chồng sau đó ổn định trở lại.

Nhớ lại thời điểm tìm đến mô hình, chị B. cho biết điều cần nhất khi ấy là một nơi an toàn và có người chịu ngồi nghe mình nói.

“Nếu không có người trấn an, tôi cũng không biết nên làm gì trước. Khi bình tĩnh lại và được giải thích, tôi hiểu mình có quyền yêu cầu giúp đỡ, không phải cứ im lặng chịu đựng”, chị B. chia sẻ.

Không dừng lại ở một cuộc hòa giải

Một trường hợp khác là chị H., có chồng thường xuyên uống rượu. Mỗi khi say, người chồng đánh vợ, đuổi vợ con ra khỏi nhà. Những lần bạo lực không gây thương tích nặng nhưng kéo dài, ảnh hưởng đến tâm lý của người vợ và các con.

Có lần bị chồng đánh, chị H. tìm đến nhà chị Cam trong trạng thái hoảng sợ, vừa khóc vừa kể lại sự việc. Sau khi trấn an và tìm hiểu hoàn cảnh, chị Cam cùng các thành viên gặp người chồng, phân tích hậu quả của hành vi bạo lực đối với vợ con, vận động người này chấm dứt việc đánh đập.

Theo chị Cam, hòa giải không thể chỉ nhằm đưa người vợ trở về nhà. Người gây bạo lực phải nhận thức được hành vi của mình, còn sự an toàn của phụ nữ và trẻ em phải được đặt lên trước.

Trường hợp vượt quá khả năng hỗ trợ ban đầu cần được chuyển đến cơ quan chức năng, thay vì cố giải quyết trong phạm vi gia đình hoặc cộng đồng.

Bên cạnh tiếp nhận vụ việc, Ban Điều hành mô hình tổ chức truyền thông chuyên đề, truyền thông nhóm nhỏ và thăm hộ. Các nội dung về phòng, chống bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới, tảo hôn, giải quyết mâu thuẫn và kiến thức trước hôn nhân đã được chuyển tải đến hơn 570 lượt người tại Bản Vây.

Qua những buổi truyền thông, người dân được hướng dẫn nhận biết hành vi bạo lực và nơi có thể tìm đến khi cần trợ giúp. Thành viên mô hình cũng có điều kiện nắm bắt tâm tư của phụ nữ, phát hiện nguy cơ để tư vấn hoặc kết nối hỗ trợ sớm hơn.

Tuy vậy, chị Cam cho biết chủ địa chỉ tin cậy vẫn thiếu nguồn lực và kiến thức chuyên sâu về tâm lý, pháp lý. Sự phối hợp giữa mô hình với một số cơ quan chức năng trong xử lý vụ việc có lúc chưa chặt chẽ, trong khi người tiếp nhận ban đầu phải đối diện với nhiều tình huống phức tạp.

Vì thế, chủ địa chỉ tin cậy cần tiếp tục được đào tạo kỹ năng đánh giá nguy cơ, bảo mật thông tin, hỗ trợ tâm lý và chuyển tuyến an toàn. Mô hình chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi phía sau người tiếp nhận ban đầu có một mạng lưới đủ khả năng bảo vệ phụ nữ, trẻ em.

Từ hai trường hợp đã tiếp nhận, vai trò của chị Cam không chỉ nằm ở việc mở cửa cho người bị bạo lực tìm đến. Đó còn là trách nhiệm bảo đảm an toàn ban đầu, giữ kín thông tin và đưa người cần trợ giúp đến đúng nơi có thể bảo vệ họ.