Giữ mạch nguồn văn hóa Chăm từ không gian sinh hoạt cộng đồng

VHO - Từ một không gian tập hợp những người yêu văn nghệ, Câu lạc bộ Văn nghệ đồng bào dân tộc Chăm xã Mỹ Đức, tỉnh An Giang đang từng bước trở thành nơi thực hành, trao truyền văn hóa truyền thống, tạo cơ hội để nghệ nhân gặp gỡ thế hệ trẻ và hình thành lực lượng kế cận trong cộng đồng.

UBND xã Mỹ Đức, tỉnh An Giang vừa tổ chức Lễ khen thưởng Đội Văn nghệ - Thể thao đồng bào dân tộc Chăm ấp Khánh Mỹ, ghi nhận những thành tích của đội tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm toàn quốc lần thứ VI năm 2026, tổ chức tại tỉnh Khánh Hòa.

Diễn ra từ ngày 26 - 28.6, Ngày hội quy tụ các đoàn đại diện cho đồng bào Chăm ở nhiều địa phương. Đội Văn nghệ - Thể thao đồng bào dân tộc Chăm ấp Khánh Mỹ đại diện tỉnh An Giang tham gia các nội dung văn nghệ và thể thao. Kết quả, đội đạt giải Nhì toàn đoàn ở các môn thể thao; các nội dung văn nghệ đạt 2 giải A, 4 giải B và 2 giải C.

Tại buổi lễ, UBND xã Mỹ Đức công bố quyết định và trao Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho 2 tập thể và 9 cá nhân có thành tích đạt giải cao tại Ngày hội. Sự ghi nhận không chỉ là phần thưởng cho những nỗ lực trong tập luyện, thi đấu và biểu diễn mà còn cho thấy sức sống của các giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng Chăm ở Mỹ Đức.

Phía sau những tiết mục nghệ thuật là sự đóng góp của các nghệ nhân, người am hiểu văn hóa và sự tham gia ngày càng tích cực của thanh thiếu niên. Để những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống, việc tạo dựng một môi trường thực hành thường xuyên có ý nghĩa quan trọng.

Trước đó, ngày 20.6, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh An Giang trao tặng Câu lạc bộ Đội Văn nghệ đồng bào dân tộc Chăm ấp Khánh Mỹ một bộ trống Rabana trị giá 60 triệu đồng, hỗ trợ hoạt động sinh hoạt, tập luyện và biểu diễn.

Sự hỗ trợ về trang thiết bị cùng việc duy trì hoạt động của Câu lạc bộ đang mở thêm không gian để văn hóa được thực hành ngay trong cộng đồng. Tại đây, nghệ nhân có điều kiện truyền dạy; thanh thiếu niên được tiếp cận với nhạc cụ, dân ca, kỹ năng biểu diễn và những nét văn hóa đặc trưng của dân tộc mình.

Thực tế cho thấy, nhiều giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một không hẳn vì thiếu giá trị mà bởi thiếu môi trường thực hành và trao truyền. Khi lớp nghệ nhân ngày càng cao tuổi, việc tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận, học hỏi và trực tiếp tham gia trở thành yếu tố quan trọng để duy trì tính liên tục của di sản.

Anh Danh Du Số, người dân tộc Chăm ở xã Mỹ Đức cho biết việc thành lập Câu lạc bộ mang lại niềm vui chung cho bà con. Trước đây, mỗi khi có lễ hội hoặc chương trình biểu diễn, mọi người mới tập hợp để luyện tập. Nay có Câu lạc bộ, bà con và các em nhỏ có điều kiện gặp gỡ thường xuyên, được các cô, chú và nghệ nhân hướng dẫn trực tiếp. Mong muốn của cộng đồng là ngày càng có nhiều bạn trẻ biết đánh trống Rabana và hiểu hơn về văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Điểm đáng chú ý trong hoạt động của Câu lạc bộ là phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng. Người dân trực tiếp tham gia tổ chức sinh hoạt, luyện tập, biểu diễn và trao truyền các giá trị văn hóa; trong khi cơ quan quản lý văn hóa đóng vai trò định hướng, hỗ trợ chuyên môn, trang thiết bị và tạo điều kiện để hoạt động được duy trì.

Với những loại hình văn hóa gắn chặt với thực hành cộng đồng, cách trao truyền trực tiếp giữa các thế hệ giúp di sản không chỉ được lưu giữ trong ký ức mà tiếp tục hiện diện trong đời sống. Nghệ nhân truyền dạy thông qua thực hành; thế hệ trẻ học bằng quan sát, luyện tập và tham gia cùng cộng đồng. Qua từng buổi sinh hoạt, những nhân tố trẻ có năng khiếu, niềm yêu thích văn hóa truyền thống cũng từng bước được phát hiện và bồi dưỡng.

Không gian của Câu lạc bộ vì thế không chỉ dành cho biểu diễn. Đây còn là nơi kết nối các thế hệ, nơi những người am hiểu văn hóa có thể chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn thanh thiếu niên và cùng nhau duy trì các giá trị truyền thống. Qua đó, Câu lạc bộ trở thành cầu nối giữa nghệ nhân với thế hệ trẻ, giữa cộng đồng với cơ quan quản lý văn hóa.

Từ góc độ hoạt động văn hóa ở cơ sở, mô hình này cũng mở ra điều kiện để phát hiện lực lượng văn nghệ quần chúng, xây dựng đội ngũ phục vụ các ngày hội, liên hoan, chương trình giao lưu; đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho việc sưu tầm, truyền dạy và phục dựng những giá trị văn hóa cần được tiếp tục gìn giữ.

Thành tích của Đội Văn nghệ - Thể thao đồng bào dân tộc Chăm ấp Khánh Mỹ tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm toàn quốc lần thứ VI là sự ghi nhận đối với quá trình tập luyện và đóng góp của các nghệ nhân, diễn viên, vận động viên.

Kết quả ấy cho thấy khi cộng đồng có không gian sinh hoạt, có lực lượng nòng cốt và có sự tham gia của thế hệ trẻ, văn hóa truyền thống có thêm điều kiện để được tiếp nối.

Từ những kết quả bước đầu, Câu lạc bộ Văn nghệ đồng bào dân tộc Chăm xã Mỹ Đức sẽ tiếp tục duy trì hoạt động thường xuyên, thu hút thế hệ trẻ tham gia, để tiếng trống Rabana, những làn điệu dân ca, điệu múa và những nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Chăm tiếp tục được thực hành, trao truyền và lan tỏa trong đời sống cộng đồng.