Lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc Chăm An Giang đến du khách

VHO - Tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI diễn ra ở Khánh Hòa từ ngày 26 đến 28.6, đoàn tỉnh An Giang đã ghi dấu ấn đậm nét với hai tiết mục đặc sắc: trình diễn nghề dệt thổ cẩm truyền thống và tái hiện lễ cưới Hồi giáo Islam, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Chăm An Giang đến đông đảo du khách và đồng bào cả nước.

Thổ cẩm Châu Phong chinh phục du khách

Sau khi sáp nhập hai tỉnh Kiên Giang và An Giang, tỉnh An Giang hiện có diện tích tự nhiên hơn 9.888km², quy mô dân số gần 5 triệu người, gồm 4 dân tộc sinh sống chủ yếu: Kinh, Khmer, Hoa và Chăm.

Riêng xã Châu Phong có diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc. Toàn xã hiện có trên 12.890 hộ dân, trong đó đồng bào Chăm có hơn 1.260 hộ, tập trung chủ yếu tại 2 ấp Phũm Soài và Châu Giang.

Thời gian qua, từ nguồn lực Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, địa phương đã triển khai nhiều công trình, phần việc thiết thực, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào Chăm.

Nghề dệt thổ cẩm của người Chăm ở xã Châu Phong là nghề thủ công truyền thống lâu đời, gắn liền với đời sống văn hóa, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng của đồng bào Chăm theo đạo Islam. Các sản phẩm như xà rông, khăn choàng, trang phục lễ hội, túi xách, vật dụng trang trí không chỉ phục vụ sinh hoạt mà còn phản ánh tri thức dân gian, thẩm mỹ và bản sắc văn hóa độc đáo.

Ông Nguyễn Văn Mao, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh An Giang, cho biết: Năm 2023, nghề dệt thổ cẩm của người Chăm xã Châu Phong đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự ghi nhận đối với những giá trị đặc sắc của nghề truyền thống đã được lưu giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Điểm nổi bật của thổ cẩm Chăm là quy trình sản xuất công phu với nhiều công đoạn: xử lý sợi, nhuộm màu, mắc canh, tạo hoa văn và dệt vải. Đặc biệt, kỹ thuật tạo hoa văn, nhuộm màu từ nguyên liệu tự nhiên cùng những bí quyết nghề được lưu truyền đã tạo nên nét riêng không thể trộn lẫn.

Nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản, tỉnh An Giang đã xây dựng Đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị nghề dệt thổ cẩm của người Chăm xã Châu Phong giai đoạn 2025 - 2030.

Tại Ngày hội lần này, tỉnh An Giang đã chọn hai vợ chồng nghệ nhân Mo Ha Mad ngụ ở ấp Phũm Soài, xã Châu Phong – cặp vợ chồng gắn bó lâu năm với nghề dệt thổ cẩm truyền thống – trực tiếp trình diễn tại không gian trưng bày của tỉnh.

Du khách Nguyễn Thị Huyền chia sẻ: “Được theo dõi tận mắt mới thấy các sản phẩm thổ cẩm được làm ra rất tinh tế, hoa văn đẹp mắt. Tôi đã mua hai sản phẩm để mang về làm quà cho người thân, rất ý nghĩa”.

Kết thúc Ngày hội, phần trình diễn nghề dệt thủ công truyền thống làng Chăm xã Châu Phong tại không gian trưng bày, triển lãm, quảng bá văn hóa truyền thống đồng bào dân tộc Chăm tỉnh An Giang đã xuất sắc đạt giải A.

Lễ cưới Islam – nét văn hóa độc đáo làm say lòng khán giả

Một điểm nhấn khác của đoàn An Giang là phần thi trình diễn, giới thiệu trích đoạn lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống dân tộc Chăm do Đoàn nghệ thuật quần chúng người Chăm Islam sinh sống tại xã Mỹ Đức, tỉnh An Giang thực hiện.

Khán giả được xem màn tái hiện đặc sắc một phần lễ cưới truyền thống của người Chăm Hồi giáo Islam. Trên sân khấu được dàn dựng công phu, các nghệ nhân trong trang phục truyền thống thực hiện nghi lễ Pengan Tin, tức lễ đưa rể đến thánh đường, để tiến hành lễ Nikah – lễ bắt tay giao con, hòa cùng những lời đọc kinh Koran cầu nguyện cho ngày vui được diễn ra tốt đẹp.

Theo truyền thống, lễ cưới của người Chăm Islam thường diễn ra trong ba ngày. Ngày thứ nhất là ngày tụ họp, chuẩn bị và làm bánh. Ngày thứ hai là ngày “lên ghế”, còn gọi là “lên giường”, chuẩn bị cho nghi thức chính. Ngày thứ ba là ngày Pengan Tin, tức lễ đưa rể. Khi đó, nhà trai đưa chú rể sang nhà gái để tiến hành các nghi thức hôn lễ theo phong tục và giáo luật Islam. Những nghi thức ấy không chỉ là phần quan trọng trong đời sống văn hóa, tâm linh mà còn là niềm tự hào của cộng đồng người Chăm hôm nay.

Diễn viên Ngọc Mỹ xúc động chia sẻ: “Em rất vui và tự hào khi được tham gia Ngày hội tại Khánh Hòa. Đây là dịp để em cùng các bạn trong đoàn văn nghệ quần chúng người Chăm xã Mỹ Đức được giao lưu, gặp gỡ thêm những người bạn mới và góp phần giới thiệu nét đẹp văn hóa cộng đồng người Chăm ở An Giang. Chúng em đã nỗ lực tập luyện gần 1 tháng để có được màn trình diễn trọn vẹn”.

Kết thúc Ngày hội, tiết mục tái hiện lễ cưới truyền thống đậm sắc màu Hồi giáo Islam của đoàn An Giang đã đạt giải B.