Người trẻ đưa hoa văn Hrê vào những tác phẩm mỹ nghệ từ gỗ

VHO - Từ những khúc gỗ bỏ đi, anh Tôn Triệu Viện (Quảng Ngãi) khéo léo đưa hoa văn Hrê vào sản phẩm mỹ nghệ, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc bằng sáng tạo của người trẻ.

Khoảng 4 năm trước, anh Tôn Triệu Viện (xã Sơn Thủy, Quảng Ngãi) bắt đầu tìm hiểu, học hỏi và thử nghiệm làm đồ gỗ mỹ nghệ từ niềm yêu thích nghệ thuật. Không có nền tảng đào tạo chuyên môn, anh tự mày mò qua từng sản phẩm, kiên trì tìm cách thể hiện ý tưởng bằng chất liệu gỗ.

Điều đặc biệt trong những tác phẩm của anh Viện là các hoa văn gắn với trang phục, thổ cẩm của đồng bào Hrê. Những đường sọc, hình thoi, hình tam giác vốn quen thuộc trong đời sống văn hóa truyền thống được anh chọn lọc, biến tấu và đưa vào các sản phẩm mỹ thuật ứng dụng.

Từ bàn ghế, chum, ché đến những tác phẩm sắp đặt bằng gỗ, mỗi sản phẩm đều mang một dấu ấn riêng. Đáng chú ý, anh còn tận dụng những khúc gỗ vụn, gỗ thừa tưởng chừng không còn giá trị để sáng tạo thành các sản phẩm thủ công độc đáo.

“Những họa tiết tôi thường thấy trên váy và thổ cẩm của đồng bào Hrê được chuyển thể lên sản phẩm mỹ thuật ứng dụng như đồ gỗ, bàn ghế hoặc những sản phẩm thủ công khác”, anh Viện chia sẻ.

Trong số những sản phẩm đã thực hiện, “Chiếc ghế Hrê” là tác phẩm thể hiện rõ nét ý tưởng sáng tạo của anh. Anh dành khoảng 20 ngày để hoàn thành hai chiếc ghế.

Trên thân ghế, những hoa văn đặc trưng của văn hóa Hrê được chạm khắc tỉ mỉ, tạo nên vẻ đẹp vừa mộc mạc, vừa khác biệt so với các sản phẩm gỗ thông thường. Qua cách thể hiện của người thợ trẻ, một hình ảnh gắn với đời sống cộng đồng xưa được tái hiện bằng ngôn ngữ mỹ thuật mới.

Để làm ra mỗi sản phẩm, anh Viện chủ yếu sử dụng dao, đục và đôi bàn tay của mình. Từng đường nét được gọt giũa thủ công, đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và khả năng cảm nhận chất liệu.

“Tôi dùng dao, lấy đục gọt dũa, hoàn toàn thủ công nên để làm ra sản phẩm hoàn chỉnh tốn nhiều thời gian. Nhưng nhờ đó, mỗi sản phẩm luôn có chất riêng, không lẫn vào đâu được”, anh Viện nói.

Với anh, giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở hình dáng hay công năng sử dụng, mà còn ở câu chuyện văn hóa được gửi gắm trong từng đường nét. Những họa tiết quen thuộc của đồng bào Hrê khi hiện diện trên bàn ghế, đồ trang trí hay tác phẩm mỹ nghệ có thêm cơ hội đến gần hơn với người xem, người sử dụng.

“Dù không có xuất phát điểm thuận lợi, nhưng tôi yêu nghệ thuật, khát khao gìn giữ và phát huy những nét đẹp văn hóa của đồng bào Hrê. Đó là lý do để tôi không ngừng cố gắng với đam mê của mình”, anh Viện tâm sự.

Tùy theo kích thước, độ phức tạp và thời gian chế tác, sản phẩm của anh Viện có giá từ vài trăm nghìn đồng đến hàng chục triệu đồng. Thông qua mạng xã hội, những sản phẩm mang dấu ấn văn hóa Hrê đã được giới thiệu đến khách hàng ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

Từ một sở thích cá nhân, công việc làm mỹ nghệ đang mở ra cho anh Viện hướng đi kết hợp giữa sáng tạo nghệ thuật và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Những giá trị truyền thống không chỉ được lưu giữ trong ký ức, trang phục hay các vật dụng xưa, mà còn có thể tiếp tục hiện diện trong những sản phẩm phù hợp với đời sống hiện đại.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Bí thư Đoàn xã Sơn Thủy Đinh Thị Thơ cho rằng, việc đưa văn hóa Hrê vào những sản phẩm gần gũi với đời sống là hướng đi đáng khuyến khích đối với người trẻ.

“Trước nay, trên địa bàn xã, người trẻ ít quan tâm đến việc gìn giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Hrê. Hy vọng những việc làm của anh Viện sẽ được nhiều bạn trẻ biết, học hỏi, chung tay gìn giữ văn hóa của dân tộc mình”, chị Thơ chia sẻ.

Với anh Viện, hành trình sáng tạo mới chỉ bắt đầu. Anh tiếp tục tìm kiếm, nghiên cứu những hoa văn, vật dụng và giá trị văn hóa từng gắn bó với đời sống của đồng bào Hrê để phục dựng, đưa vào các sản phẩm mới.

“Sắp tới, tôi sẽ tiếp tục tìm tòi, nghiên cứu những nét văn hóa có thể từng thất lạc, đã mất đi, cố gắng phục dựng và đưa vào sản phẩm mới”, anh Viện cho biết.

Dự kiến, một số tác phẩm mang dấu ấn văn hóa Hrê của anh sẽ được giới thiệu tại một triển lãm nghệ thuật ở Hà Nội. Đây là cơ hội để những sản phẩm mỹ nghệ từ gỗ của người thợ trẻ đến với công chúng rộng rãi hơn, đồng thời giới thiệu nét đẹp văn hóa Hrê qua một góc nhìn sáng tạo.

Từ những khúc gỗ bỏ đi, bằng niềm đam mê và sự trân trọng văn hóa dân tộc, anh Tôn Triệu Viện đang từng bước tạo nên những tác phẩm mang dấu ấn riêng. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện của một người trẻ theo đuổi nghệ thuật, mà còn gợi mở cách gìn giữ di sản từ những việc làm cụ thể, để văn hóa truyền thống tiếp tục sống trong đời sống hôm nay.