Để tiếng khèn Mông vang mãi trên rẻo cao Tả Phìn

VHO - Lớp truyền dạy khèn Mông năm 2026 tại xã Tả Phìn, tỉnh Lào Cai, góp phần trao truyền di sản văn hóa cho thế hệ trẻ, bồi đắp niềm tự hào dân tộc, đồng thời mở ra cơ hội phát huy giá trị văn hóa bản địa gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Xã Tả Phìn được thành lập trên cơ sở sáp nhập nguyên trạng xã Trung Chải và xã Tả Phìn thuộc thị xã Sa Pa cũ. Không gian phát triển mở rộng cùng lợi thế kết nối với Khu du lịch quốc gia Sa Pa tạo điều kiện để địa phương khai thác tiềm năng du lịch, dịch vụ và phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Tả Phìn hiện có 5 dân tộc cùng sinh sống, trong đó người Mông chiếm khoảng 85% dân số. Trải qua nhiều thế hệ, đồng bào nơi đây vẫn gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc, tiêu biểu là nghề truyền thống dệt, may thổ cẩm và nghệ thuật trình diễn khèn Mông, góp phần làm nên bản sắc riêng của địa phương. Đây cũng là những di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cần được bảo tồn và phát huy.

Với người Mông ở Tả Phìn, tiếng khèn không chỉ là âm thanh của nhạc cụ truyền thống mà còn gắn với những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời mỗi người. Theo quan niệm truyền thống, chàng trai biết thổi những bài khèn đầu tiên được xem là đã trưởng thành, được cộng đồng yêu mến. Qua từng giai điệu, tiếng khèn gửi gắm tâm tư, tình cảm, lưu giữ phong tục và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Những giá trị ấy góp phần tạo nên bản sắc riêng của Tả Phìn, đồng thời đặt ra yêu cầu gìn giữ, phát huy di sản trong đời sống đương đại. Đưa nghệ thuật khèn Mông đến gần hơn với thế hệ trẻ thông qua các hoạt động truyền dạy tại địa phương là một trong những cách làm thiết thực nhằm tiếp nối mạch nguồn văn hóa dân tộc.

Trên cơ sở đó, chiều 13.10 UBND xã Tả Phìn đã tổ chức khai giảng lớp truyền dạy khèn Mông năm 2026 tại Trường Tiểu học Tả Phìn, thôn Sả Xéng, với sự tham gia của 45 học viên là học sinh trên địa bàn.

Tại lớp học, các em được nghệ nhân Giàng A Sài trực tiếp hướng dẫn cách sử dụng khèn, điều khiển hơi, tạo âm thanh, làm quen với tiết tấu, nhịp điệu và luyện tập các bài khèn truyền thống. Bên cạnh kỹ thuật thổi khèn, học viên còn được hướng dẫn các bước chân, động tác phối hợp trong điệu múa khèn, từng bước kết hợp âm nhạc với vận động cơ thể để thực hành, biểu diễn những bài khèn Mông đặc trưng.

Việc tổ chức lớp truyền dạy cho học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường không chỉ giúp các em làm quen với kỹ thuật sử dụng nhạc cụ mà còn tạo cơ hội tìm hiểu sâu hơn về ý nghĩa của tiếng khèn trong đời sống cộng đồng. Qua học tập và thực hành, các em thêm hiểu, thêm yêu văn hóa dân tộc mình, từng bước hình thành ý thức, trách nhiệm trong gìn giữ và phát huy di sản.

Trong định hướng phát triển du lịch cộng đồng tại Tả Phìn, khèn Mông cùng điệu múa truyền thống có thể trở thành sản phẩm trải nghiệm giàu bản sắc, góp phần gia tăng sức hấp dẫn của điểm đến. Khi được kết nối với các hoạt động văn hóa và đời sống bản địa, nghệ thuật khèn Mông không chỉ giúp du khách hiểu hơn về phong tục, tập quán của đồng bào mà còn góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch địa phương.

Để nghệ thuật khèn Mông tiếp tục lan tỏa, hoạt động truyền dạy cần được duy trì gắn với thực hành, trình diễn thường xuyên trong cộng đồng. Qua đó, tiếng khèn có thêm không gian hiện diện trong đời sống văn hóa cơ sở, trở thành cầu nối giữa các thế hệ, đồng thời khơi dậy niềm tự hào về bản sắc dân tộc trong thế hệ trẻ.

Từ những lớp truyền dạy hôm nay, tiếng khèn Mông ở Tả Phìn tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ, ngân vang trên những thôn, bản vùng cao, góp phần gìn giữ hồn cốt văn hóa dân tộc giữa nhịp sống hiện đại.