Hóa giải nghi kỵ, giữ bình yên làng bản

VHO - Từ những lời đồn về “cầm đồ thuốc độc”, lực lượng công an Quảng Ngãi kiên trì gần dân, hóa giải nghi kỵ, củng cố niềm tin và góp phần giữ bình yên ở các thôn, làng miền núi.

Gỡ nút thắt từ một lời đồn

Ở vùng cao, những mái nhà nằm bên sườn núi, cạnh ruộng rẫy, người dân gặp nhau trên đường đi làm, bên bếp lửa hay trong những buổi sinh hoạt cộng đồng. Người này biết chuyện nhà người kia, vì thế, một lời nói nếu không được giải thích kịp thời cũng có thể lan từ nhà này sang nhà khác.

Gia đình anh Phạm Văn Song, ở thôn Ba Thành, xã Ba Động, tỉnh Quảng Ngãi, từng trải qua những ngày như thế. Một số người nghi kỵ gia đình anh “cầm đồ thuốc độc”, khiến cuộc sống vốn bình yên trở nên nặng nề.

Không biết phải giải thích thế nào để mọi người hiểu, anh Song làm đơn gửi chính quyền địa phương, trưởng thôn và Công an xã Ba Động nhờ can thiệp, hòa giải.

“Tôi viết đơn gửi cho chính quyền, trưởng thôn, công an xã để giải quyết, giảng hòa giùm cho gia đình tôi. Giải quyết xong thì gia đình tôi thực tế không có, nhưng mấy gia đình rồi cũng xin lỗi gia đình chúng tôi”, anh Song chia sẻ.

Với gia đình anh Song, lá đơn không chỉ là cách tìm kiếm sự hỗ trợ, mà còn là mong muốn đưa câu chuyện trở lại đúng bản chất, để những nghi ngờ không tiếp tục làm ảnh hưởng đến tình cảm giữa các gia đình.

Sau khi nắm thông tin, chính quyền và lực lượng công an xuống cơ sở, gặp gỡ các bên, tìm hiểu nguyên nhân, phân tích đúng sai và giải thích những điều còn chưa rõ. Khi sự việc được làm sáng tỏ, các gia đình nhận ra vấn đề và nói lời xin lỗi.

Mâu thuẫn vì thế được giải quyết trước khi trở thành khoảng cách lớn hơn giữa những người vốn là hàng xóm, bà con, cùng sinh sống và làm ăn.

Khi lời đồn trở thành khoảng cách

Theo quan niệm dân gian từng tồn tại ở một bộ phận người dân vùng cao, “đồ độc” được gắn với những vật dụng, chất liệu đời thường và niềm tin có thể dùng để nguyền rủa hoặc làm hại người khác.

Từ một trường hợp bệnh tật, một cái chết chưa rõ nguyên nhân hay một mâu thuẫn trong đời sống, lời đồn có thể xuất hiện. Từ lời đồn, một người bị đặt vào vòng nghi kỵ. Khi sự việc không được giải thích bằng thông tin chính xác, khoảng cách giữa các gia đình, dòng họ có thể ngày càng lớn.

Đáng lo hơn, nếu người trong cuộc thiếu bình tĩnh hoặc bị kích động, mâu thuẫn có thể chuyển thành hành vi gây mất an ninh trật tự.

Theo Thiếu tá Phạm Văn Cầm, Công an xã Ba Động, những mâu thuẫn liên quan đến nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Có trường hợp bắt nguồn từ tranh chấp đất đai, có trường hợp lại xuất phát từ những va chạm trong sinh hoạt, giao lưu giữa các gia đình.

“Có nhiều lý do, nguyên nhân, từ mâu thuẫn, tranh chấp đất đai đến những va chạm trong sinh hoạt, giao lưu văn hóa. Qua công tác nắm địa bàn, chúng tôi kịp thời xuống cơ sở để hòa giải, giải quyết từ sớm”, Thiếu tá Cầm nói.

Vì thế, công việc của công an xã không chỉ bắt đầu khi một vụ việc xảy ra. Nhiều khi, đó là những chuyến xuống thôn, gặp người dân, lắng nghe những câu chuyện tưởng như rất nhỏ nhưng phía sau là những bức xúc chưa được nói ra.

Công an xã Ba Động thường xuyên xuống địa bàn, tham gia các cuộc họp thôn, gặp gỡ trưởng thôn, già làng, người có uy tín; khi cần thiết trực tiếp đến từng hộ gia đình để tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng và giải thích những vấn đề người dân còn băn khoăn.

Thiếu tá Phạm Văn Cầm cho biết, lực lượng công an dành nhiều thời gian tuyên truyền, vận động người dân thay đổi nhận thức, từng bước từ bỏ những quan niệm không phù hợp, đồng thời tích cực tham gia phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội.

Trong quá trình đó, tiếng nói của già làng, trưởng thôn và người có uy tín có vai trò quan trọng. Họ hiểu phong tục, tập quán, biết hoàn cảnh từng gia đình và có tiếng nói gần gũi với bà con.

Một lời giải thích của cán bộ đi cùng lời khuyên của người có uy tín nhiều khi giúp câu chuyện nhẹ đi. Người đang nóng giận có thêm thời gian bình tĩnh; người đang nghi ngờ có cơ hội nhìn lại sự việc.

Không ít trường hợp, để hóa giải một nghi kỵ, điều cần nhất không phải những lời nói nặng nề mà là sự kiên trì ngồi lại với nhau.

Đưa khoa học vào câu chuyện làng bản

Một trong những cách tuyên truyền được lực lượng công an chú trọng là giúp người dân phân biệt giữa niềm tin, tập quán và những điều đã được khoa học chứng minh.

Anh Phạm Văn Đặc, ở thôn Hóc Kè, xã Ba Động, cho rằng khi đau ốm, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán thay vì nghe theo những lời đồn đoán.

“Đau ốm nhưng người ta nghi kỵ cầm đồ thuốc độc thì mình sẽ đưa những dẫn chứng khoa học, ví dụ như đi khám bệnh có sự kết luận của y, bác sĩ. Không phải là do cầm đồ thuốc độc mà là cái bệnh của mình có trong cơ thể”, anh Đặc chia sẻ.

Cách giải thích giản dị bắt đầu từ chính những điều người dân có thể kiểm chứng trong cuộc sống. Khi người bệnh được thăm khám, chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn của cơ sở y tế, việc nhìn nhận nguyên nhân bệnh tật có cơ sở khoa học hơn, thay vì dựa vào những lời đồn đoán.

Theo Trung tá Bùi Ngọc Vương, Trưởng Công an xã Ba Động, tạo dựng niềm tin với người dân là yếu tố quan trọng trong công tác phòng ngừa.

“Khi những mâu thuẫn lớn dần dần được chuyển thành mâu thuẫn nhỏ, và mâu thuẫn nhỏ thì được hóa giải, từ đó chúng tôi cố gắng thường xuyên đến địa bàn, để bà con nhân dân tin tưởng, gửi gắm những tâm tư, nguyện vọng”, Trung tá Vương cho hay.

Cùng với tuyên truyền trực tiếp, lực lượng chức năng cũng sử dụng các kênh thông tin, trang mạng xã hội chính thống để cung cấp thông tin chính xác, giải thích những vấn đề người dân quan tâm, góp phần hạn chế thông tin sai lệch có thể làm gia tăng nghi kỵ.

Ở vùng cao, thay đổi một quan niệm đã tồn tại trong đời sống cộng đồng cần sự kiên trì, mềm mỏng và thuyết phục. Khi người dân được tiếp cận tri thức, tin vào khoa học, pháp luật và chính quyền, những lời đồn dần được hóa giải, tình làng nghĩa xóm thêm gắn kết. Bình yên vì thế không chỉ được giữ bằng pháp luật, mà còn bắt đầu từ sự thấu hiểu và đoàn kết trong cộng đồng.