Người có uy tín “thổi hồn” văn hóa, giữ vững niềm tin nơi miền núi xứ Thanh

VHO - Giữa đại ngàn miền núi Thanh Hóa, nơi gần một triệu người dân sinh sống, trong đó hơn 700.000 là đồng bào dân tộc thiểu số, có những con người lặng lẽ mà bền bỉ góp phần giữ vững ổn định xã hội, gìn giữ bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững.

Những người có uy tín là “cầu nối” vững chắc giữa Đảng, chính quyền với nhân dân; là điểm tựa tinh thần, là tiếng nói được cộng đồng tin nghe, làm theo.

Thanh Hóa là địa phương có vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi rộng lớn, trải dài trên nhiều xã miền núi và xã có thôn, bản miền núi. Trong bức tranh ấy, vai trò của đội ngũ người có uy tín (NCUT) trong đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng được khẳng định rõ nét.

Toàn tỉnh hiện có 1.281 NCUT ở 1.281 thôn, bản, khu phố. Họ là những “hạt nhân” đoàn kết, những người tiên phong, gương mẫu trong mọi phong trào ở cơ sở.

Không chỉ “nói cho dân tin”, NCUT còn “làm để dân theo”. Bằng kinh nghiệm sống, sự am hiểu phong tục, tập quán và uy tín được vun đắp qua thời gian, họ đã trở thành cánh tay nối dài của hệ thống Dân vận, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; tham gia xây dựng hương ước, quy ước thôn, bản văn minh, tiến bộ.

Điểm tựa vững chắc của ổn định xã hội và phát triển bền vững

Những năm qua, cùng với sự quan tâm của tỉnh Thanh Hóa thông qua nhiều chương trình, chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đội ngũ NCUT đã phát huy mạnh mẽ vai trò tiên phong trong giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Ở nhiều địa bàn “nóng”, chính tiếng nói mềm dẻo, thuyết phục của người uy tín đã góp phần hóa giải mâu thuẫn, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, không để kẻ xấu lợi dụng kích động, chia rẽ.

Trong phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, các mô hình “Tự quản đường biên, mốc giới và an ninh trật tự khu vực biên giới”, nhiều NCUT đã trực tiếp tham gia vận động nhân dân chấp hành nghiêm quy chế biên giới, tích cực phối hợp với lực lượng chức năng đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động trái pháp luật. Họ còn kiên trì cảm hóa, giáo dục những người từng lầm lỗi, vận động con cháu tránh xa ma túy, không vi phạm pháp luật, không nghe theo luận điệu xuyên tạc.

Trong phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới, dấu ấn của NCUT càng trở nên đậm nét. Không ít người mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học, kĩ thuật vào sản xuất, kinh doanh, trở thành những tấm gương làm kinh tế giỏi để nhân dân học tập, làm theo.

Bằng uy tín của mình, họ vận động bà con hiến đất, góp công, góp của làm đường giao thông nông thôn, kiên cố hóa kênh mương, xây dựng nhà văn hóa, tu sửa trường học, trạm y tế… Hàng nghìn ngày công, hàng nghìn mét vuông đất và hàng tỉ đồng đã được huy động từ sức dân, góp phần giúp nhiều địa phương từng bước hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu.

Ông Bùi Khánh Nghịch, người có uy tín thôn 12, xã Xuân Du chia sẻ: Khi được giao xây dựng làng kiểu mẫu, nhờ có uy tín trong cộng đồng, việc vận động nhân dân tham gia trở nên thuận lợi. “Mình nói, dân tin; mình làm, dân theo. Cả thôn vào cuộc như một công trường lớn”, ông nói.

“Giữ hồn” văn hóa dân tộc từ những người được dân tin

Không chỉ là lực lượng nòng cốt trong giữ gìn ổn định xã hội và phát triển kinh tế, NCUT còn là những “người giữ lửa” cho bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số. Ở nhiều thôn, bản vùng cao, chính họ là những “báu vật sống”, lưu giữ và truyền dạy những giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Xã Trung Hạ với 95% dân số là đồng bào Thái là một minh chứng sinh động. Hơn 20 năm gắn bó với vai trò chi hội trưởng cựu chiến binh, ông Hà Văn Tiu, NCUT ở bản Lang luôn đau đáu với việc bảo tồn văn hóa dân tộc.

Nhờ sự vận động, dẫn dắt của ông và các NCUT khác, nhiều giá trị văn hóa đặc sắc như Lễ Xên bản, khèn bè, sáo ôi, hát khặp, khua luống, nhảy sạp, dệt thổ cẩm… vẫn được duy trì, phát triển trong đời sống cộng đồng.

Theo ông Tiu, bảo tồn văn hóa không chỉ là giữ lại những lễ hội hay điệu múa, làn điệu dân ca, mà còn là từng bước xóa bỏ các hủ tục lạc hậu như thách cưới, tảo hôn, tổ chức ăn uống kéo dài trong đám hiếu, đám hỉ. Muốn làm được điều đó, NCUT phải gương mẫu đi đầu, kiên trì tuyên truyền, thuyết phục để bà con hiểu và tự nguyện làm theo.

Ở xã Hồi Xuân, bà Hà Thị Khiêm, NCUT dân tộc Thái nhiều năm liền là “đầu tàu” trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Bà không chỉ vận động nhân dân giữ gìn phong tục, bản sắc tốt đẹp mà còn tích cực đẩy lùi hủ tục, tệ nạn xã hội, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế. Nhờ sự chung tay của NCUT và chính quyền địa phương, nhiều năm nay khu phố 3 không còn tình trạng thách cưới, tảo hôn hay ăn uống dài ngày khi có việc hiếu, hi.

Trên khắp các bản làng miền núi Thanh Hóa, dấu chân của NCUT in đậm trong từng hoạt động bảo tồn văn hóa: từ truyền dạy nghề dệt thổ cẩm, chế biến lâm sản, đến sưu tầm, phục dựng các điệu múa, làn điệu dân ca, lễ hội truyền thống; từ gìn giữ chữ viết, trang phục, nghi lễ của dân tộc Dao, Mông, Thái, Mường… đến vận động bà con thực hiện nếp sống văn minh trong cưới, tang, lễ hội.

Lãnh đạo Ủy ban MTTQ tỉnh Thanh Hóa khẳng định: chính sự trăn trở, tâm huyết của đội ngũ NCUT đã góp phần “thổi hồn” văn hóa dân tộc vào đời sống cộng đồng, giúp mỗi người thêm hiểu, thêm yêu và có trách nhiệm gìn giữ bản sắc của dân tộc mình, qua đó góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.