Lễ rước y trang mở đầu cho Lễ hội Katê năm 2026

VHO - Ngày 9.10, những nhịp trống Baranưng vang dội cùng tiếng mã la rộn rã đã xua tan màn sương sớm tại thôn Giá (xã Phước Hà, Khánh Hòa). Đồng bào hai dân tộc Chăm và Raglai lại cùng nhau hội tụ, thành kính tiến hành Lễ rước y trang Nữ thần Pô Inư Nưgar - nghi thức linh thiêng mở đầu cho Lễ hội Katê năm 2026.

Hành trình thiêng liêng từ đại ngàn về làng Chăm

Tờ mờ sáng, con đường dẫn vào nhà ông Mơ Lé Thép và ông Tâu Xá Buôn - nơi lưu giữ y trang của Mẹ xứ sở Pô Inư Nưgar - đã nườm nượp người. Các chức sắc trong trang phục lễ nghi chỉnh tề, các nghệ nhân tay mang nhạc cụ, cùng đông đảo bà con dân làng tụ hội.

Tiếng mã la vang lên ngân vang giữa núi rừng. Những vòng múa truyền thống uyển chuyển của các thiếu nữ Raglai khuấy động không khí ngày hội, làm dịu đi cái lạnh đầu sáng. Sau phần biểu diễn văn nghệ chào mừng náo nhiệt, Ban Phong tục cùng các nghệ nhân và người uy tín trang trọng thực hiện nghi thức cúng kính, dâng hương khấn nguyện. Lễ trao và tiếp nhận y trang diễn ra đầy thành kính.

Năm nay, xã Phước Hà đã huy động 28 nghệ nhân và diễn viên Raglai trực tiếp tham gia đoàn rước và giao lưu văn nghệ. Chính quyền xã Phước Hà và Phước Hữu phối hợp chặt chẽ từ nhiều ngày trước để từng bước đi, từng nghi tiết được diễn ra trang nghiêm và chuẩn xác theo quy chuẩn cổ truyền.

Đoàn rước bắt đầu di chuyển, đưa bộ y trang linh thiêng từ xã Phước Hà trở về xã Phước Hữu. Dọc hai bên đường, người dân chắp tay đón chào đoàn rước đi qua trong niềm hân hoan rạng rỡ.

"Sợi dây" thắt chặt nghĩa tình hai dân tộc

Lễ rước y trang không chỉ là nghi thức di chuyển đồ lễ, mà còn là điểm chạm văn hóa độc đáo giữa hai cộng đồng Chăm và Raglai được trao truyền qua hàng trăm năm.

Theo truyền thống, người Raglai gánh vác sứ mệnh cao quý: giữ gìn y trang của các vị thần, vị vua như Nữ thần Pô Inư Nưgar, vua Pô Klong Garai và Pô Rômê trên núi cao. Đến mùa Katê, họ vượt đường xa trao lại cho người Chăm dưới đồng bằng để hành lễ thờ phụng.

Ông Bá Minh Truyền, chuyên gia nghiên cứu văn hóa Chăm (Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa), chia sẻ: "Nữ thần Pô Inư Nưgar là Mẹ xứ sở - người dạy dân trồng lúa, dệt vải, xây dựng cuộc sống. Mỗi bước chân trong đoàn rước y trang không chỉ là di chuyển địa lý, mà còn là hành trình đưa ký ức văn hóa từ thế hệ trước đến thế hệ hôm nay, thể hiện trọn vẹn đạo lý uống nước nhớ nguồn".

Sự kiện này tạo nên một không gian di sản sống: người Raglai gìn giữ, người Chăm đón nhận. Ranh giới giữa hai dân tộc dường như xóa bỏ, chỉ còn lại sự đồng điệu trong tâm linh và tự hào dân tộc.

Sức sống di sản trong lòng du khách

Bên cạnh các chức sắc lão thành am tường lễ nghi, ngày hội Katê năm nay ghi dấu sự tham gia đông đảo của thế hệ trẻ. Từ những nhịp trống Ging Năng, tiếng kèn Saranai căng tràn sức sống đến những động tác múa quạt nhịp nhàng, thế hệ nối tiếp đang tiếp tục làm giàu cho di sản của cha ông.

Hòa mình vào dòng người đông đúc, ông Nguyễn Văn Trung, du khách đến từ TP.HCM, không giấu được sự thích thú: "Tôi đi theo đoàn rước từ những phút đầu tiên tại thôn Giá. Rất bất ngờ khi biết về mối liên kết lịch sử sâu sắc giữa người Chăm và Raglai qua bộ y trang này. Đây thực sự là một trải nghiệm không gian văn hóa sống động mà không sách báo nào tả hết được".

Theo hành trình, chiều ngày 9.10, đoàn rước y trang tiến qua lễ đài tại Sân vận động Hữu Đức và tiếp tục các nghi thức tại Đền trong. Sáng 10.10, y trang sẽ được rước ra Đền Pô Inư Nưgar để thực hiện Lễ mở cửa đền, chính thức bước vào các hoạt động trọng tâm của Lễ hội Katê 2026.

Việc bảo tồn tính thiêng và hơi thở nguyên bản của Lễ hội Katê không chỉ giữ gìn "kho báu" tâm linh cho cộng đồng bản địa, mà còn là hướng đi bền vững để phát triển du lịch văn hóa, du lịch di sản của địa phương trong thời kỳ mới.