(Emagazine) Độc đáo lễ Sơmă Kơcham của người Bahnar

Đây không chỉ là một nghi lễ tâm linh độc đáo nhằm cầu mong bình an, mùa màng tốt tươi, mà còn là không gian tái hiện chân thực đời sống văn hóa, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng và lưu giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Đối với người Bahnar, con người luôn sống trong sự kết nối chặt chẽ với thế giới thần linh. 

Lễ Sơmă Kơcham được xem như lời cầu nguyện thiêng liêng gửi tới Yàng – đấng bảo hộ của buôn làng – nhằm xua đi những điều không may, đem lại sức khỏe, sự sung túc và cuộc sống bình an, hạnh phúc. 

Với cộng đồng, đây là một nghi lễ tín ngưỡng mang đậm nét văn hóa gia đình gắn liền với bản làng và thiên nhiên, cũng là dịp để con cháu thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với tổ tiên.

Lễ hội còn là dịp để buôn làng gặp gỡ, gắn kết tình cảm gia đình, củng cố tình đoàn kết và cùng nhau chia sẻ khát vọng về một cuộc sống ấm no.

Nghi lễ được chuẩn bị chu đáo và diễn ra theo một trình tự nghiêm ngặt, mang đậm hơi thở của núi rừng Tây Nguyên dưới sự chủ trì của các già làng.

Từ sáng sớm, người dân trong làng đã thức dậy để cùng nhau chuẩn bị các lễ vật dâng cúng gồm lợn, gà, cơm lam, rượu cần, lúa, gạo cùng nhiều sản vật đặc trưng của địa phương. 

Dưới mái nhà Rông, bà con cùng nhau dựng cây nêu, giã gạo và chế biến lễ vật.

Khi thức ăn được nấu chín, mọi thứ sẽ được bày biện trang trọng quanh khu vực hành lễ, các ghè rượu cần cũng được xếp ngay ngắn bên cạnh cây nêu để thầy cúng bắt đầu thực hiện các nghi thức cầu an, cầu mùa.

Thời khắc thiêng liêng nhất của buổi lễ là khi lời khấn của già làng vang lên, mời tổ tiên cùng các vị Yàng cai quản núi rừng, sông suối, đất đai về chứng giám: "Hỡi các Yang cai quản núi rừng, sông suối và đất đai.

Hôm nay, bà con dân làng thành tâm dâng lễ. Xin Yang cho người già khỏe mạnh, trẻ nhỏ bình an. Cho cây lúa đầy bông, bắp đầy hạt. Cho gia đình thuận hòa, buôn làng đoàn kết. Cho cuộc sống ngày càng đủ đầy, ấm no".

Ngay sau khi lời khấn kết thúc, không gian tâm linh hòa cùng không khí hội hè rộn ràng khi tiếng cồng chiêng nổi lên.

Chủ lễ tiến hành mời bà con uống rượu cần, các thanh niên nam nữ cùng nhau tham gia vào vòng xoang uyển chuyển quanh cây nêu.

 Điệu xoang nối vòng tay đoàn kết hòa cùng tiếng trống, tiếng chiêng ngân vang giữa núi rừng chính là lời cảm tạ chân thành gửi đến thần linh, tạo nên sợi dây nhịp điệu kết nối con người với đất trời, đồng thời thể hiện niềm vui reo vui của buôn làng trước những điều tốt đẹp đang đón chờ.

Thông qua việc tái hiện một cách chân thực các nghi lễ, tiếng cồng chiêng, điệu xoang nhịp nhàng và lời dân ca mộc mạc, đồng bào Bahnar tại xã Kông Chro đã giới thiệu đến du khách gần xa nét đẹp văn hóa gia đình truyền thống gắn liền với lao động sản xuất.

Lễ Sơmă Kơcham vì thế không đơn thuần là một nghi lễ tâm linh, mà đã trở thành nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, kết nối con người với thiên nhiên. 

Những câu dân ca vang lên giữa đại ngàn như một thông điệp mạnh mẽ về tình yêu gia đình, khát vọng hạnh phúc, góp phần quan trọng vào việc chung tay gìn giữ, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào Bahnar trong dòng chảy văn hóa của dân tộc Việt Nam.