Độc đáo lễ hội “Lung ta” đón năm mới của người Thái Trắng

VHO - Lễ hội gội đầu còn gọi là “Lung ta” của người Thái trắng ở Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La thường diễn ra vào ngày 30 Tết, được duy trì từ nhiều đời nay, trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống được bảo tồn, gìn giữ, mang đặc trưng riêng của vùng sông nước Quỳnh Nhai.

Ngày 16.2, (tức 29 tháng Chạp), tại Đền Linh Sơn – Thủy Từ, Đền Nàng Han và Bến nước bản Pom Sinh, xã Quỳnh Nhai đã diễn ra Lễ hội "Lung ta" còn gọi là lễ hội gội đầu truyền thống của đồng bào Thái trắng đã thu hút đông người dân và du khách đến tham gia.

Lễ hội gội đầu của người Thái trắng ở Quỳnh Nhai thường diễn ra vào ngày cuối cùng của năm cũ (ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp) là một phong tục gắn với truyền thuyết về Nàng Han có ý nghĩa rất lớn trong văn hóa và đời sống tinh thần của người Thái với mong ước được Nàng Han che chở, ban phát cho sức khỏe, tình yêu, hạnh phúc, bản mường yên vui, mùa màng bội thu.

Lễ hội độc đáo này được đồng bào dân tộc Thái ở Quỳnh Nhai gìn giữ, trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống dịp cuối năm mà bất cứ ai, hễ là người Quỳnh Nhai đều nhớ đến, trở về để cùng tham dự. 

Theo truyền thống hằng năm, lễ hội “Lung ta” được tổ chức tại bến nước thuộc bản Pom Sinh, xã Chiềng Bằng, thu hút đông đảo du khách và người dân trên địa bàn huyện tham gia.

Lễ hội được bắt đầu bằng lễ dâng hương tại Đền Linh Sơn - Thủy Từ, được thực hiện trang nghiêm, đúng nghi thức để cúng thần sông, thần núi.

Phần lễ chính được thực hiện với các phần dâng lễ, dâng hương tại đền Nàng Han nhằm thỉnh cầu tướng Nàng Han về dự hội. Nghi lễ được tổ chức trang nghiêm theo phong tục truyền thống, thể hiện lòng tri ân vị nữ tướng Nàng Han và cầu mong năm mới bình an, may mắn.

Phần hội diễn ra tại bến nước bản Pom Sinh với nghi thức gội đầu truyền thống, sự tham gia của các đội nam và nữ thực hành nghi lễ theo đúng phong tục của đồng bào Thái.

Người Thái trắng ở Quỳnh Nhai, dù có đi đâu về đâu, cứ 30 Tết lại tề tựu bên bến sông. Cùng với tiếng đàn Then và câu hát “Lung ta”, già trẻ, gái trai các bản lại cùng ngưỡng vọng về Vị nữ tướng Nàng Han, cùng bước xuống dòng nước xanh thẳm, xoã tóc gội đầu với mong muốn rũ bỏ mọi phiền muộn năm cũ, chào đón năm mới bình an, may mắn cuộc sống ấm no, hạnh phúc. 

Bến gội đầu được chia thành 2 bến dành cho nam giới và  phụ nữ bắt đầu thực hành nghi lễ gội đầu truyền thống. Mọi người với lòng thành kính, tịnh tâm rũ bỏ mọi ưu phiền, buồn vui của năm cũ, nhẹ bước chân xuống dòng nước xanh trong mát lành, cảm nhận như đang hoà cùng với sự vô tận của thiên nhiên với một niềm tin và ước vọng về cuộc sống an yên, thái bình được giữ mãi.

Các bà, các chị, các thiếu nữ Thái nền nã trong bộ váy áo cóm thướt tha xoã tóc, nghiêng mình bên bến nước gội đầu, những nụ cười tươi xinh như làm sáng cả một khúc sông.

Năm nay, các hoạt động văn nghệ, múa xòe đoàn kết và trò chơi dân gian đã thu hút đông đảo nhân dân, du khách tham gia, tạo không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng chào đón năm mới Bính Ngọ 2026.

Lễ hội thể hiện tinh thần đoàn kết tương thân, tương ái mang tính nhân văn sâu sắc và là dịp để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Thái, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Quỳnh Nhai và thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa – tâm linh trên địa bàn.