Khẳng định dấu ấn đổi mới, nâng tầm vị thế phát thanh trong kỷ nguyên số

VHO - Sau những ngày sôi động giữa tháng 4 tại Quảng Ninh, Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII - năm 2026 đã chính thức khép lại, để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng những người làm báo nói cả nước.

Không chỉ là một kỳ liên hoan nghề nghiệp, sự kiện năm nay còn được nhìn nhận như một “cột mốc” thể hiện rõ nét sự chuyển mình mạnh mẽ của phát thanh Việt Nam trước những yêu cầu ngày càng cao của thời đại số.

Diễn ra trong không gian giàu giá trị di sản của vịnh Hạ Long, Liên hoan đã khắc họa một diện mạo mới của ngành phát thanh: năng động hơn, sáng tạo hơn và đặc biệt là chủ động thích ứng với sự thay đổi của công nghệ truyền thông đa nền tảng.

Những người làm phát thanh không còn chỉ dừng lại ở việc “truyền đi tiếng nói”, mà đang từng bước kiến tạo những trải nghiệm âm thanh mang tính tương tác, giàu cảm xúc và gần gũi hơn với công chúng.

Bước đột phá về cách tiếp cận công chúng

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Liên hoan năm nay chính là lễ khai mạc diễn ra tối 11.4.2026. Lần đầu tiên trong lịch sử các kỳ liên hoan, lễ khai mạc được tổ chức ngoài trời với quy mô lớn, thu hút khoảng 50.000 khán giả trực tiếp tham dự, cùng đông đảo công chúng theo dõi qua các nền tảng số.

Không gian khai mạc được dàn dựng như một đại nhạc hội, kết hợp giữa nghệ thuật trình diễn, âm nhạc hiện đại và công nghệ ánh sáng, mapping. Những “làn sóng âm thanh vô hình” được tái hiện sinh động bằng hình ảnh, ánh sáng và hiệu ứng đa chiều, mang lại trải nghiệm mới mẻ, vượt ra khỏi khuôn khổ một sự kiện phát thanh truyền thống.

Cách tổ chức này không chỉ tạo nên dấu ấn mạnh mẽ về mặt hình thức, mà còn thể hiện tư duy đổi mới trong việc đưa phát thanh đến gần hơn với công chúng. Từ một loại hình vốn gắn với không gian kín và thiết bị nghe truyền thống, phát thanh đang dần mở rộng không gian hiện diện, trở thành một phần của đời sống văn hóa – giải trí đương đại.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam Đỗ Tiến Sỹ nhấn mạnh: Liên hoan diễn ra trong bối cảnh báo chí bước vào giai đoạn mới với nhiều cơ hội và thách thức, đòi hỏi ngành phát thanh phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ để thích ứng.

Với chủ đề “Phát thanh vì Việt Nam hùng cường, thịnh vượng”, Liên hoan không chỉ là nơi tôn vinh các tác phẩm xuất sắc mà còn là diễn đàn để những người làm nghề nhìn lại mình, từ đó định hình hướng đi trong tương lai.

Sự tham gia của 72 đoàn với gần 350 tác phẩm dự thi đã cho thấy sức sống của phát thanh trong đời sống báo chí hiện nay. Đáng chú ý, sự xuất hiện ngày càng nhiều của các tác phẩm podcast đã phản ánh xu hướng chuyển dịch rõ nét của loại hình này trong môi trường truyền thông số.

Nếu phải chọn một điểm nổi bật nhất của Liên hoan lần này, đó chính là sự lên ngôi của podcast. Lần đầu tiên trở thành hạng mục chính thức trong cơ cấu giải thưởng, podcast không chỉ đơn thuần là một thể loại mới, mà còn được xem như hướng đi chiến lược của phát thanh trong tương lai.

Gần 100 tác phẩm podcast lọt vào vòng chung khảo đã cho thấy sự đầu tư nghiêm túc của các cơ quan báo chí. Không còn là những chương trình đọc – kể theo lối truyền thống, podcast ngày nay được xây dựng như những “câu chuyện âm thanh” hoàn chỉnh, kết hợp giữa nội dung sâu sắc và kỹ thuật xử lý âm thanh hiện đại.

Điểm đáng chú ý là podcast đang hướng đến việc đặt con người – với những trải nghiệm chân thực – vào vị trí trung tâm. Điều này giúp các tác phẩm trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với nhóm công chúng trẻ – những người có thói quen nghe nội dung qua thiết bị di động thay vì radio truyền thống.

Theo đánh giá của ban giám khảo, chất lượng các tác phẩm podcast năm nay khá đồng đều, nhiều sản phẩm thể hiện rõ tư duy kể chuyện mới, sáng tạo trong cách tiếp cận đề tài. Thậm chí, một số đơn vị không có thế mạnh về phát thanh truyền thống cũng đã tạo được dấu ấn với các sản phẩm podcast chất lượng.

Sự phát triển của podcast không chỉ mở ra “đại lộ sáng tạo” cho người làm nghề, mà còn góp phần mở rộng không gian tiếp cận công chúng, đưa phát thanh vượt ra khỏi giới hạn của sóng FM để hiện diện mạnh mẽ trên các nền tảng số.

Phát thanh trực tiếp – giữ nhịp với đời sống xã hội

Bên cạnh podcast, các chương trình phát thanh trực tiếp cũng tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong việc phản ánh đời sống xã hội. Năm nay, nhiều tác phẩm đã bám sát các vấn đề thời sự, từ công tác xây dựng Đảng, vận hành chính quyền, đến phát triển kinh tế, giải quyết việc làm hay các vấn đề dân sinh như môi trường, ngập úng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Điểm mới của các chương trình phát thanh trực tiếp là sự kết hợp chặt chẽ với các nền tảng số. Việc livestream chương trình đã giúp mở rộng khả năng tương tác với công chúng, tạo nên một không gian đối thoại hai chiều. Không ít chương trình thu hút hàng nghìn lượt theo dõi trực tiếp và hàng chục nghìn lượt bình luận, góp ý ngay trong quá trình phát sóng.

Điều này cho thấy phát thanh không còn là kênh thông tin một chiều, mà đang dần trở thành một “không gian mở”, nơi công chúng có thể tham gia, chia sẻ và đồng hành cùng nội dung. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp phát thanh giữ được vị trí trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt của các loại hình truyền thông.

Khép lại kỳ Liên hoan lần thứ XVII, điều đọng lại không chỉ là những giải thưởng, mà còn là những gợi mở về hướng đi của phát thanh trong tương lai. Sự kết hợp giữa nội dung chất lượng và công nghệ hiện đại đang trở thành chìa khóa để phát thanh tiếp tục phát triển.

Con số 72 đoàn tham dự cùng hàng trăm tác phẩm dự thi cho thấy tinh thần chủ động đổi mới của những người làm nghề. Không còn bị bó hẹp trong khuôn khổ truyền thống, phát thanh đang từng bước định vị mình như một loại hình truyền thông linh hoạt, có khả năng thích ứng cao.

Liên hoan cũng là dịp để các nhà báo trao đổi kinh nghiệm, cập nhật xu hướng, từ đó nâng cao kỹ năng nghề nghiệp. Những hội thảo, tọa đàm chuyên môn diễn ra trong khuôn khổ sự kiện đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề cốt lõi, từ sản xuất chương trình trực tiếp đến xây dựng nội dung cho nền tảng số.

Quan trọng hơn, Liên hoan đã củng cố niềm tin rằng phát thanh vẫn có chỗ đứng vững chắc trong đời sống truyền thông hiện đại. Dù công nghệ có thay đổi, bản chất của phát thanh – truyền tải cảm xúc qua âm thanh – vẫn là yếu tố cốt lõi giúp loại hình này kết nối với công chúng.

Khẳng định vị thế trong dòng chảy truyền thông đa nền tảng

Trong bối cảnh truyền thông đa nền tảng phát triển mạnh mẽ, phát thanh đang phải đối mặt với không ít thách thức. Tuy nhiên, Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII đã cho thấy một thực tế: phát thanh không hề “tụt hậu”, mà đang chủ động chuyển mình để thích ứng.

Từ việc đổi mới hình thức tổ chức sự kiện, phát triển podcast, đến tăng cường tương tác trên nền tảng số, tất cả đều cho thấy nỗ lực của ngành trong việc làm mới mình. Phát thanh ngày nay không chỉ là “nghe”, mà còn là trải nghiệm; không chỉ là thông tin, mà còn là cảm xúc.

Sự thành công của Liên hoan tại Quảng Ninh cũng góp phần quảng bá hình ảnh một địa phương năng động, thân thiện, đồng thời khẳng định khả năng tổ chức các sự kiện quy mô lớn, chuyên nghiệp.

Tạm biệt Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII, những người làm báo mang theo hành trang là kinh nghiệm, là cảm hứng sáng tạo và hơn hết là niềm tin vào tương lai của nghề. Trong hành trình hướng tới “thanh âm kỷ nguyên mới”, phát thanh Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để bứt phá.

Dù ở bất kỳ hình thức nào – sóng phát thanh truyền thống hay nền tảng số – giá trị cốt lõi của phát thanh vẫn là khả năng chạm đến trái tim người nghe. Chính điều đó sẽ giúp phát thanh tiếp tục giữ vững vai trò là cầu nối cảm xúc, là tiếng nói của đời sống và là một phần không thể thiếu trong hệ thống báo chí Việt Nam.

Liên hoan lần thứ XVII khép lại, nhưng những gì nó để lại sẽ còn tiếp tục lan tỏa, trở thành động lực để ngành phát thanh bước tiếp trên con đường đổi mới, sáng tạo và hội nhập, góp phần xây dựng một nền báo chí hiện đại, nhân văn và phát triển bền vững.