Khách đến tăng cao, mua sách sụt giảm

VHO - Công ty TNHH Đường Sách TP.HCM vừa tổng kết hoạt động năm 2025 với sự ghi nhận một năm nhiều chuyển động và tăng trưởng đáng chú ý, nhưng cũng đặt ra không ít vấn đề cần phải nhìn nhận thẳng thắn để giữ vững bản sắc của một không gian văn hóa đọc .

 Ông Lê Hoàng, Giám đốc Công ty TNHH Đường Sách TP.HCM cho biết, năm 2025, đơn vị ghi nhận 423 hoạt động sự kiện, mức cao nhất trong ba năm gần đây. Các hoạt động trải dài từ chủ đề, lễ hội, trưng bày triển lãm, giao lưu, tọa đàm, hội sách đến workshop, biểu diễn nghệ thuật và chương trình dành cho HSSV.

Gặp khó chuyển “khách tham quan” thành “khách mua hàng”

Các chương trình dành cho HSSV, gia đình và giới trẻ tiếp tục được mở rộng, góp phần hình thành thói quen đọc và đưa Đường Sách trở thành một điểm đến giáo dục, văn hóa quen thuộc của cộng đồng. Tuy nhiên, chính sự gia tăng mạnh của các hoạt động trải nghiệm đã đặt ra yêu cầu phải gắn chặt hơn nội dung chương trình với sách, để sách không bị “lép vế” trong hệ sinh thái đang ngày càng mở rộng.

Một điểm đáng chú ý là vai trò của các đơn vị gian hàng tại chỗ vẫn còn khá mờ nhạt. Trong tổng số 423 hoạt động chỉ có 72 chương trình do các đơn vị trực tiếp tổ chức, chiếm 17%. Các hoạt động giao lưu giới thiệu sách, vốn là “điểm chạm” quan trọng giữa sách và bạn đọc chiếm tỷ lệ chưa đến 10%.

“Hạn chế này không nằm ở điều kiện tổ chức mà chủ yếu đến từ mức độ chủ động trong công tác thị trường và huy động nguồn lực.Nhiều gian hàng chưa tận dụng được lợi thế sẵn có của không gian Đường Sách để tổ chức các hoạt động gắn với sách, đặc biệt là việc phát huy vai trò của đội ngũ biên tập viên, tác giả trong kết nối với bạn đọc”, ông Lê Hoàng nhận định.

Ở góc độ kinh doanh, năm 2025 ghi nhận tổng doanh thu đạt hơn 62,4 tỉ đồng, tăng 8,9% so với năm trước. Tuy nhiên, số lượng sách bán ra lại giảm 2%, còn hơn 672.000 bản; số tựa sách mới cũng giảm mạnh hơn 30%. Diễn biến này cho thấy cơ cấu doanh thu đang có sự chuyển dịch rõ rệt. Các gian hàng không chỉ dựa vào bán sách mà mở rộng sang sản phẩm văn hóa, quà tặng, cà phê sách và các dịch vụ trải nghiệm. Doanh thu từ kênh bán sách trực tuyến tăng mạnh, chiếm gần 30% tổng doanh thu, trong khi tỷ trọng bán lẻ tại chỗ giảm xuống còn 43,8%.

Thực tế này phản ánh một nghịch lý, rằng lượng khách đến Đường Sách vẫn đông, nhưng khả năng chuyển đổi thành người mua sách tại chỗ lại chưa tương xứng.

Theo Giám đốc Đường Sách TP.HCM, năm 2025 ghi nhận lượng khách du lịch và bạn đọc đến Đường Sách tăng cao. Tuy nhiên, việc tỷ trọng bán lẻ giảm cho thấy các đơn vị đang gặp khó khăn trong việc biến “khách tham quan” thành “khách mua hàng”. Người dân đến để trải nghiệm không gian, chụp ảnh, tham gia workshop nhưng chưa có động lực đủ mạnh để mua sách trực tiếp tại gian hàng. Tỷ trọng bán lẻ giảm cũng phản ánh sự đơn điệu nhất định trong danh mục hàng hóa tại chỗ hoặc thiếu các hoạt động trải nghiệm, chương trình kích cầu trực tiếp.

Theo ông Lê Hoàng, thời gian tới, Đường Sách cần tập trung nâng cao “chất sách”, tăng cường vai trò chủ động của các gian hàng, đẩy mạnh liên kết với các lĩnh vực sáng tạo, giáo dục - du lịch và ứng dụng công nghệ để kết nối hoạt động tại chỗ với không gian số.

Định vị là không gian khuyến đọc

Chỉ đạo tại tổng kết, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Nguyễn Ngọc Hồi ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Công ty TNHH Đường Sách TP.HCM cùng các đơn vị xuất bản, phát hành đã góp phần duy trì và phát triển một không gian văn hóa đọc đặc trưng của Thành phố trong suốt 10 năm qua.

Theo ông Hồi, trong bối cảnh nhiều biến động của thị trường, việc Đường Sách

vẫn giữ được đà tăng trưởng doanh thu, đồng thời duy trì nhịp sinh hoạt văn hóa sôi động là tín hiệu tích cực. Quan trọng hơn, không gian này đã từng bước khẳng định vai trò lan tỏa tri thức, góp phần xây dựng văn hóa đọc và hình thành thế hệ bạn đọc mới, nhất là khi bắt đầu có sự gắn kết với ngành giáo dục.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Ngọc Hồi cũng chỉ ra nhiều vấn đề cần được nhìn nhận. Trước hết là yêu cầu xác định lại mục tiêu phát triển trong bối cảnh mới. Theo đó, Đường Sách phải được định vị rõ ràng là không gian khuyến đọc, nơi tạo môi trường kích thích nhu cầu đọc, đồng thời đảm nhiệm vai trò lan tỏa tri thức và là điểm đến văn hóa, du lịch của thành phố. “Tất cả từ cách thức tổ chức không gian hoạt động đến nội dung sự kiện tại Đường Sách đều phải xoay quanh mục tiêu khuyến đọc. Nếu lệch khỏi trọng tâm này, sẽ khó tạo được thế hệ bạn đọc mới”, ông Hồi nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, lãnh đạo Sở VHTT đề nghị cần tính toán lại toàn bộ mặt bằng Đường Sách theo hướng phục vụ mục tiêu khuyến đọc. Không gian cần được phân bổ hợp lý giữa khu vực trưng bày sách, khu tổ chức sự kiện, không gian trải nghiệm và sinh hoạt cộng đồng. Việc tổ chức hoạt động cần gắn chặt với nội dung sách, tận dụng tính thời sự và nhu cầu thực tiễn của xã hội để xây dựng các chuyên đề hấp dẫn, từ đó kết nối giữa người đọc và sách một cách tự nhiên.

Một định hướng quan trọng khác là xác định rõ đối tượng phục vụ, trong đó tập trung vào thiếu nhi và thanh thiếu niên. Đây vừa là nhóm đối tượng trọng tâm để xây dựng văn hóa đọc lâu dài, vừa là nền tảng tạo ra nhu cầu thị trường trong tương lai. Theo ông Hồi, Đường Sách cần trở thành nơi các em tìm đến không chỉ để đọc sách mà còn để giao lưu, chia sẻ, được tư vấn và tìm

 thấy sự kết nối. Bên cạnh đó, Đường Sách cần được đặt trong tổng thể hệ thống không gian sách của thành phố, đóng vai trò “lõi trung tâm”, đồng thời phát huy thêm chức năng điểm đến du lịch. Từ định vị này, việc tổ chức các chuỗi hoạt động, xây dựng sản phẩm du lịch gắn với sách, kết nối với trường học và cộng đồng cần được triển khai bài bản hơn.

Ông Nguyễn Ngọc Hồi cũng gợi mở hướng kết hợp giữa hoạt động trực tiếp và trực tuyến, tạo thành vòng tương tác hỗ trợ lẫn nhau. Các hoạt động tại Đường Sách không chỉ nhằm thu hút công chúng mà còn phải kích thích nhu cầu đọc và mua sách, kể cả trên môi trường số. Đáng chú ý, lãnh đạo Sở đề nghị mạnh dạn rà soát, sắp xếp lại các đơn vị tham gia, ưu tiên những đơn vị thực sự tâm huyết, có năng lực tổ chức hoạt động khuyến đọc. Đồng thời, cần tính đến các giải pháp dài hạn như điều chỉnh quy hoạch, mở rộng không gian, thu hút nguồn lực xã hội hóa để đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng hoạt động.

“Đường Sách không chỉ là nơi bán sách, mà phải là không gian sáng tạo, nơi hình thành thói quen đọc và lan tỏa tri thức. Muốn vậy, phải xác định rõ mục tiêu, tổ chức lại không gian và cách làm cho phù hợp với giai đoạn mới”, ông Hồi nhấn mạnh.